Uzasadnienie
Postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 kwietnia 2008 r. odrzucono skargę B. K. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] grudnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym ze względu na nieziszczenie wpisu sądowego od skargi.
B. K. w dniu 26 maja 2008 r. złożyła do Sądu na urzędowym formularzu (PPF) wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego z urzędu w sprawie z ww. skargi.
W uzasadnieniu wniosku (rubryka 5 PPF) skarżąca podała, iż prowadzona przez nią działalność gospodarcza nie może sprawnie funkcjonować, gdyż jej mąż jest kierowcą, ale ma zakaz opuszczania kraju, a tym samym realizowania zleceń. Skarżąca podnosiła ponadto, iż ma na utrzymaniu dwie dorastające, uczące się córki, ponosi znaczne koszty na dojazdy do sądu we [...], a dochody z działalności gospodarczej są nieregularne, np. w kwietniu 2008 r. poniosła stratę
Z zawartych we wniosku informacji wynikało, że skarżąca pozostaje w gospodarstwie domowym razem z mężem oraz dwoma córkami, w tym jedną pełnoletnią. Skarżąca wskazywała iż uzyskuje dochody z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w kwocie 2378 zł brutto miesięcznie (średnia z ostatnich czterech miesięcy), natomiast jedna z jej córek z tytułu umowy o pracę uzyskuje dochód w wysokości 600 zł brutto miesięcznie.
Ponadto B. K. w rubrykach 7, 8, 9 i 11 urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy podnosiła, iż w związku z toczącym się postępowaniem sądowym przed Sądem Rejonowym we [...] wszystkie składniki jej majątku, majątku męża oraz wchodzące w skład wspólności majątkowej, tj. dom o powierzchni 240 m2, mieszkanie spółdzielcze męża o powierzchni 47 m2 mieszkanie spółdzielcze odziedziczone przez męża po teściowej oraz pojazdy do wykonywania działalności gospodarczej, zostały zabezpieczone i obciążone zakazem zbycia.
Mając na uwadze, iż oświadczenia zawarte w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy były niewystarczające dla oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżącej, zarządzeniem referendarza sądowego wezwano ją do nadesłania w terminie 14 dni:
- a) zeznania podatkowego skarżącej za rok 2007, ewentualnie zaświadczenia właściwego urzędu skarbowego o wysokości dochodu uzyskanego w tym okresie,
- b) dokumentów wskazujących wysokość dochodów uzyskanych przez skarżącą w roku 2008 (w zależności o formy opodatkowania np. ostatni PIT-5),
- c) dokumentów wskazujących sytuację finansowej córek oraz męża skarżącej: w przypadku wykonywania pracy zarobkowej - przedstawienie zaświadczeń pracodawcy wskazujących wysokości wynagrodzenia, w przypadku posiadania statusu osoby bezrobotnej – przedstawienie zaświadczeń właściwego Urzędu Pracy, w przypadku pobierania nauki – zaświadczeń szkoły,
- d) dokumentów potwierdzających fakt zajęć komorniczych wskazanych w rubryce 7, 8, 9 i 11 urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy,
- e) wyciągów i wykazów z posiadanych rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy,
- f) dokumentów potwierdzających ponoszenie miesięcznych wydatków koniecznych do utrzymania, oraz innych obciążeń.
Skarżąca żądanych dokumentów nie przedstawiła, nie udzielając również żadnych wyjaśnień dotyczących jej sytuacji majątkowej.
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.
Zawarte w wyżej cytowanym przepisie określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (J. P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Wyd. 2, Warszawa 2006 s. 504).
W niniejszej sprawie skarżąca wskazuje we wniosku, iż źródłem dochodów skarżącej i osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym są dochody związane z prowadzoną działalnością gospodarczą w kwocie 2378 zł brutto miesięcznie oraz dochody uzyskiwane przez jedna z jej córek z tytułu umowy o pracę wysokości 600 zł brutto miesięcznie, a cały majątek został zabezpieczony przez komornika sądowego i obciążony zakazem zbycia. Jednakże nienadesłanie przez skarżącą na wezwanie Sądu dodatkowych dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego oraz dochodów skarżącej i osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym, a szczególności dokumentów dotyczących dochodów uzyskiwanych przez skarżącą z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, dokumentów wskazujących sytuację finansowej córek oraz męża skarżącej a także potwierdzających fakt zajęć komorniczych wskazanych we wniosku o przyznanie prawa pomocy, uniemożliwia dokonanie oceny spełnienia ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy.
Podkreślić bowiem należy, iż jedyną kwestią braną pod uwagę przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej jest jej stan majątkowy. "Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej jest obowiązkiem sądu, jeśli osoba ta wykazała, że spełnia przesłanki z art. 246 § 1" (H. Knysiak-Molczyk /w:/ T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, s. 631). "Instytucja zwolnienia od kosztów stanowi w istocie pomoc państwa dla osób które, ze względu na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny" (tak na gruncie przepisów k.p.c. J. Gudowski /w:/ T. Ereciński, J. Gudowski, M. Jędrzejewska "Komentarz do kodeksu postępowania cywilnego. Część pierwsza. Postępowanie rozpoznawcze", tom 1, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 290 i cytowane tam orzecznictwo Sądu Najwyższego).
Skoro zatem jest to pomoc państwa, Sąd musi ustalić, czy ubiegający się o przyznanie prawa pomocy, wypełnia ustawowe przesłanki przyznania tejże pomocy państwa, co nie jest możliwe w przypadku niewykazania stanu majątkowego skarżącej i osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym.
W związku z powyższym na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) orzeczono jak w sentencji.