Uzasadnienie
Pismem z dnia 5 października 2015 r. spółka C. sp. z o.o. z siedzibą w W. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia [...] września 2015 r., nr [...] w przedmiocie odmowy dokonania zmiany zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej.
Pismem z dnia 18 maja 2016 r. K. z siedzibą w W. (dalej: "K.") złożyła stanowisko w sprawie, wnosząc jednocześnie o dopuszczenie do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym w charakterze uczestnika. Powołując się na brzmienie art. 33 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, K. podniosła, że niniejsze postępowanie dotyczy praw i obowiązków zrzeszonego członka organizacji pracodawców – Związku Pracodawców Aptecznych P., a wynik postępowania może ukształtować regułę obowiązującą wszystkich pracodawców aptecznych w Polsce. Swoją legitymację do udziału w postępowaniu wywiodła z zapisów art. 5 Statutu, który do zadań Konfederacji zalicza m.in. reprezentowanie na szczeblu ogólnokrajowym społecznych i gospodarczych interesów zrzeszonych pracodawców. Cele te są realizowane przez udział w postępowaniach prawnych, mających wpływ na prawa pracodawców (art. 6 pkt 12 Statutu).
Jednocześnie K. wywiodła, że zrzesza podmioty zainteresowane rozwojem sieci aptecznych w kraju oraz funkcjonowaniem rynku sprzedaży detalicznej leków w oparciu o zasady zdrowej konkurencji. Z uwagi na precedensowy charakter niniejszej sprawy, w ocenie K., powinna mieć świadomość aktualnego stanowiska judykatury, a także mieć możliwość przedstawienia własnych racji. Rozstrzygnięcie niniejszej sprawy zdeterminuje bowiem celowość dokonywania dalszych inwestycji rozwojowych w sektorze aptecznym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Kwestię udziału organizacji społecznej w postępowaniu w sprawie sądowoadministracyjnej w charakterze uczestnika reguluje art. 33 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718, z późn. zm.), dalej: "p.p.s.a.", zgodnie z którym udział w tym postępowaniu może zgłosić organizacja społeczna, o której mowa w art. 25 § 4, w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności. Jest to regulacja wyczerpująca (art. 9 w zw. z art. 33 § 2 p.p.s.a.).
Z zacytowanego wyżej przepisu wynika, że norma ta opiera dopuszczenie organizacji społecznej na wystąpieniu przesłanki stwierdzenia, że sprawa dotyczy zakresu statutowej działalności organizacji społecznej. Jednakże nie wystarczy samo proste zestawienie zakresu działalności statutowej organizacji społecznej z przedmiotem sprawy sądowoadministracyjnej. Organizacja bowiem nie ma zapewnionego z mocy prawa udziału w postępowaniu przed sądem dotyczącym innej osoby, ale może brać udział w postępowaniu w zakresie swojej działalności statutowej, w przypadkach określonych w ustawie (art. 9 p.p.s.a.). Organizacja społeczna może zatem zostać dopuszczona do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym, jeżeli jej udział ma na celu ochronę obiektywnego porządku prawnego. Tylko wyprowadzenie wartości ochrony obiektywnego porządku prawnego przez organizację społeczną uzasadnia przyznanie jej przez sąd administracyjny statusu uczestnika postępowania w postępowaniu sądowoadministracyjnym (vide: postanowienie składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 września 2009 r., sygn. akt II GZ 55/09). Nadto, zakres działalności statutowej musi uwzględniać charakter rozstrzyganej sprawy sądowoadministracyjnej.
Rozpoznanie wniosku o dopuszczenie organizacji społecznej do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym na podstawie art. 33 § 2 p.p.s.a. wymaga również wyjaśnienia, czy organizacja ta w postępowaniu realizuje tylko indywidualne interesy osób należących do niej, czy też te działania mają lub mogą mieć znaczenie dla interesu ogólnospołecznego. Nie ulega bowiem wątpliwości, że udział organizacji społecznej w sprawie innych osób nie może służyć interesom samej organizacji lub jej członków, lecz musi odpowiadać wymaganiom racjonalnie pojmowanej kontroli społecznej nad postępowaniem administracyjnym w sprawach indywidualnych i działaniem organów administracji (vide: M. Niezgódka-Medek, Komentarz do art. 33 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, LEX 2013).
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, Sąd doszedł do konstatacji, że K. nie wykazała, aby jej udział w niniejszym postępowaniu miał na celu ochronę obiektywnego porządku prawnego i był bezpośrednio związany z działalnością statutową tejże organizacji.
K. swoją legitymację do udziału w postępowaniu wywiodła z zapisów art. 5 Statutu, który do zadań wnioskodawcy zalicza m.in. reprezentowanie na szczeblu ogólnokrajowym społecznych i gospodarczych interesów zrzeszonych pracodawców. Cele te są realizowane przez udział w postępowaniach prawnych mających wpływ na prawa pracodawców (art. 6 pkt 12 Statutu). Tymczasem, podstawowymi celami K. są zgodnie z art. 4 Statutu: 1. ochrona praw i reprezentowania interesów zrzeszonych organizacji pracodawców wobec związków zawodowych pracowników oraz organów władzy publicznej, 2. Prowadzenie działań na rzecz rozwoju rynku pracy i przeciwdziałaniu bezrobociu.
W tym miejscu należy wskazać, że przy wykładni pojęcia interesu organizacji społecznej i oceny celu statutowego należy mieć na uwadze to, że interes organizacji społecznej nie może być stawiany ponad interes stron biorących udział w postępowaniu. Udział organizacji społecznej nie może służyć partykularnym interesom samej organizacji, lecz musi odpowiadać wymaganiom racjonalnie pojmowanej kontroli społecznej nad postępowaniem administracyjnym i sądowoadministracyjnym. Tak rozumiany cel statutowy powinien w sposób ścisły łączyć się z przedmiotem postępowania administracyjnego bądź sądowoadministracyjnego czy to ze względu na czynności postępowania, czy też ze względu na jego wynik. Tylko w takiej sytuacji można uznać żądanie organizacji za uzasadnione (vide: Robert Suwaj w glosie aprobującej do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 kwietnia 2008 r., sygn. akt II OSK 1499/06, Lex nr 490153).
Wskazane powyżej partykularne w swej istocie cele statutowe K. nie pozwalają w ocenie Sądu na przystąpienie do toczącego się postępowania sądowego, którego przedmiotem jest odmowa dokonania zmiany zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej.
Jednocześnie, organizacja społeczna może zostać dopuszczona do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym, jeżeli jej udział ma na celu ochronę porządku prawnego. Zatem tylko wyprowadzenie wartości ochrony obiektywnego porządku prawnego przez organizację społeczną uzasadnia przyznanie jej przez sąd administracyjny statusu uczestnika w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Nie ulega wątpliwości, że w treści wniosku w ogóle nie podjęto próby wykazania, na czym konkretnie ta ochrona obiektywnego porządku prawnego w niniejszej sprawie miałaby polegać, a doznałyby wzmocnionej ochrony właśnie przez jej udział w postępowaniu. Z pewnością przesłanki tej nie spełniło powoływanie się na cele statutowe.
Tym samym uznać należało, że wniosek K. o dopuszczenie do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym ze skargi spółki C. sp. z o.o. z siedzibą w W. nie został uzasadniony przez wykazanie, że za jej udziałem przemawia interes społeczny.
W tym stanie rzeczy Sąd działając na podstawie art. 33 § 2 p.p.s.a., odmówił dopuszczenia do udziału w charakterze uczestników postępowania.