Uzasadnienie
T. R. (dalej też jako skarżący) złożył na urzędowym formularzu wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] września 2012 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie przejazdu bez uiszczenia opłaty elektronicznej.
We wniosku podniósł, iż nie jest w stanie dokonać opłaty sądowej. Skarżący wskazał, że prowadzi gospodarstwo domowe razem z żoną. W rubryce 10 Formularza podniósł, że nie osiąga dochodu z działalności gospodarczej w zakresie handlu.
Mając na uwadze, iż oświadczenia zawarte w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy były niewystarczające dla oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżącego, zarządzeniem referendarza sądowego wezwano pełnomocnika skarżącego do uzupełnienia wniosku w terminie 14 dni poprzez przedłożenie:
- a) zeznania podatkowego skarżącego i jego żony za rok 2011, ewentualnie zaświadczenia właściwego urzędu skarbowego o wysokości dochodu uzyskanego w tym okresie,
- b) dokumentów wskazujących wysokość dochodów uzyskanych przez skarżącego w roku 2012 z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej (w zależności od formy opodatkowania np. ostatni PIT-5, kopie księgi przychodów i rozchodów, ewidencji przychodów),
- c) dokumentów wskazujących sytuację finansowej żony skarżącego: w przypadku wykonywania pracy zarobkowej - przedstawienie zaświadczeń pracodawcy wskazujących wysokości wynagrodzenia, w przypadku posiadania statusu osoby bezrobotnej – przedstawienie zaświadczeń właściwego Urzędu Pracy, w przypadku pobierania świadczenia emerytalno-rentowego - ostatniego przekazu pocztowego ww. świadczenia ewentualnie ostatniej decyzji określającej wysokość uzyskiwanych świadczeń,
- d) wyciągów z posiadanych przez skarżącego i jego żonę rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, (w przypadku, jeśli takie rachunki posiadają, jeżeli ani skarżący, ani jego żona nie posiadają rachunków bankowych, zobowiązano pełnomocnika skarżącego do złożenia stosownego oświadczenia),
- e) dokumentów potwierdzających ponoszenie miesięcznych wydatków koniecznych do utrzymania, oraz innych obciążeń.
W odpowiedzi skarżący przedstawił:
a/ wydruk wypłaty 982, 68 złotych tytułem emerytury otrzymywanej przez żonę skarżącego, b/ kopie dowodów wpłaty z tytułu: spłaty raty kredytu hipotecznego (kwota 2000 złotych), opłaty za energię (kwota 585 złotych), gaz, wodę i śmieci, c/ zeznanie o wysokości dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym 2011.
Skarżący wyjaśnił ponadto, że nie posiada oszczędności na rachunkach bankowych.
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 roku, poz. 270 z późn. zm., dalej też jako p.p.s.a.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosownie natomiast do treści art. 255 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego.
Taka właśnie sytuacja miała miejsce w sprawie niniejszej, mianowicie skarżący został wezwany do potwierdzenia stosownymi dokumentami oświadczeń zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy. W świetle przedłożonych przez skarżącego dokumentów uznać należy, iż odpowiedź na wystosowane do niego wezwanie na podstawie art. 255 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, była niepełna. Skarżący bowiem w ogóle nie przedłożył żadnych dokumentów wskazujących na wysokość dochodu uzyskanego przez niego z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w roku 2012. Nie jest więc wiadomym, jakie skarżący uzyskuje przychody z działalności gospodarczej, jaki jest koszt ich uzyskania a w rezultacie jaki jest wynik tej działalności. Wiadomym jest natomiast, że w roku 2011 z działalności gospodarczej uzyskał dochód przekraczający kwotę 92 tysięcy złotych.
Nie można więc przyjąć, w świetle powyższych okoliczności, że skarżący wykazał, iż nie uzyskuje z prowadzonej działalności gospodarczej dochodu. Zarazem sam fakt dokonywania opłat w kwocie znacznie przekraczającej przychód z tytułu emerytury otrzymywanej przez żonę skarżącego świadczy o uzyskiwaniu przez skarżącego dochodów w wysokości pozwalającej na pokrycie tych wydatków. Co więcej, skarżący nie przedstawił żadnych wydruków z rachunków bankowych poprzestając na oświadczeniu, że nie posiada na rachunkach oszczędności. Istotnym jest jednakże nie sam fakt dysponowania oszczędnościami na rachunku bankowym, lecz również skala wpływów na rachunek bankowy i rozchodów z niego. W sytuacji więc, w której skarżący nie przedstawił wyciągów z rachunków bankowych nie jest wiadomym na etapie rozpoznawania wniosku, jakie operacje były wykonywane na tych rachunkach oraz jaka była wysokość salda w okresie poprzedzającym złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy.
Tym samym, skoro odpowiedź skarżącego na wezwanie Sądu była niepełna, brak było możliwości ustalenia, czy wypełnia przesłanki art. 246 § 1 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Fakt niedopełnienia obowiązku złożenia dodatkowego oświadczenia oraz dokumentów uzasadnia natomiast oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (tak też wynika z postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 września 2009 r. sygn. akt I OZ 895/09). Jeszcze raz podkreślić należy, iż zawarte w art. 246 § 1 pkt 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy.
Zatem rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (tak J. P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004 s. 319). Na gruncie niniejszej sprawy, już z posiadanych informacji wynika, że skarżący uzyskiwał w 2011 roku dochód z działalności gospodarczej a także opłaca bieżące rachunki, na które musiał zdobyć środki. Nie znajduje więc potwierdzenia stanowisko skarżącego o braku dochodów, w szczególności, że, jak wyżej zaznaczono, nie przedstawił wymaganych dokumentów w pełni obrazujących jego możliwości płatnicze i dochody.
Należy podkreślić, że uchylanie się strony od obowiązków, związanych z wykazywaniem sytuacji majątkowej, nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy, czy też nierzetelne ich wykonanie, jest przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji wyłącza możliwość przyznania jej prawa pomocy w żądanym zakresie (por.: postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego; z dnia 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 414/05 oraz z dnia 14 września 2005 r., sygn. akt II FZ 575/05).
W tym stanie rzeczy nie można uznać, że skarżący wykazał, iż spełnia warunki wskazane w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało postanowić jak w sentencji.