Uzasadnienie
Pismem z dnia 31 sierpnia 2010 r. skarżąca M. S. (reprezentowana przez męża) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zażalenie na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału w przedmiocie uiszczenia wpisu sądowego oraz wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych.
Wykonując zarządzenie z dnia 9 września 2010 r. skarżąca złożyła na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów wpisu sądowego w wysokości 200 zł.
Z informacji podanych w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że miesięczne wynagrodzenie skarżącej za pracę wynosi 1.500 zł. Mąż skarżącej pobiera świadczenie rentowe w kwocie 700 zł. Na utrzymaniu skarżącej i jej małżonka pozostaje 26-letni syn, który studiuje. Choroba męża powoduje duże wydatki na leki. Uzyskiwane dochody nie pozwalają na uiszczenie wpisu sądowego bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla skarżącej i jej rodziny. Skarżąca wskazała, że posiada spółdzielcze prawo do lokalu mieszkalnego o powierzchni 70 m kw.
Pismem z dnia 14 października 2010 r. pełnomocnik skarżącej został wezwany do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez przedłożenie w terminie 14 dni następujących dokumentów:
- a) zeznań podatkowych za rok 2009 skarżącej i jej męża, ewentualnie zaświadczeń właściwego urzędu skarbowego o wysokości dochodu uzyskanego w tym okresie,
- b) ostatniego przekazu pocztowego świadczenia rentowego męża skarżącej, ewentualnie ostatniej decyzji określającej wysokość uzyskiwanego świadczenia,
- c) zaświadczenia pracodawcy skarżącej potwierdzającego wysokość wynagrodzenia miesięcznego określonego we wniosku o przyznanie prawa pomocy,
- d) zaświadczenia uczelni potwierdzającego pobieranie nauki przez syna skarżącej,
- e) wyciągów i wykazów z posiadanych rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy,
- f) dokumentów potwierdzających ponoszenie miesięcznych wydatków koniecznych do utrzymania oraz innych obciążeń.
Powyższe wezwanie pełnomocnik skarżącej odebrał osobiście w dniu 22 października 2010 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru – karta 28 akt). Wezwanie nie zostało wykonane.
Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 29 listopada 2010 r. (doręczonym pełnomocnikowi skarżącej w dniu 8 grudnia 2010 r.) odmówiono skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
W dniu 15 grudnia pełnomocnik skarżącej wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia referendarza sądowego. W uzasadnieniu sprzeciwu wskazał, że przedkłada wysokość świadczenia rentowego z ZUS, które wynosi 721,13 zł, dochody skarżącej wynoszą 371,46 zł x 2, wysokość czynszu wynosi 665 zł. Pełnomocnik skarżącej wskazał, że dołączy dodatkowo zaświadczenie z uczelni o pobieraniu nauki przez syna. Do sprzeciwu zostały dołączone 4 pojedyncze potwierdzenia dokonania transakcji z kont [...] należących do J. S. (męża skarżącej) oraz do K..
Zarządzeniem z dnia 18 stycznia 2011 r. wezwano pełnomocnika skarżącej do nadesłania w terminie 14 dni zaświadczenia z uczelni o pobieraniu nauki przez syna pod rygorem uznania, że syn skarżącej nie pobiera nauki. Powyższe wezwanie zostało odebrane przez pełnomocnika skarżącej w dniu 1 lutego 2011 r. Do dnia dzisiejszego wezwanie to nie zostało wykonane.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. (dalej p.p.s.a.), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym.
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zawarte w wyżej cytowanym przepisie określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (J. P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004 s. 319).
W niniejszej sprawie pełnomocnik skarżącej nie udokumentował w wystarczający sposób sytuacji majątkowej skarżącej. Wobec nieprzedstawienia żądanych przez Sąd dokumentów, nie można ustalić, jakimi środkami skarżąca dysponuje miesięcznie i na jakim poziomie kształtują się koszty utrzymania jej oraz osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym. Nie można bowiem uznać za wystarczające do oceny sytuacji majątkowej skarżącej, złożonych przy sprzeciwie 4 pojedynczych potwierdzeń dokonania operacji na kontach [...], które to konta do skarżącej nie należą. Potwierdzenia te wskazują jedynie na wysokość świadczenia emerytalnego męża skarżącej i wysokość ponoszonych wydatków na mieszkanie. Jak wynika z oświadczenia skarżącej zawartego w piśmie z dnia 15 maja 2009 r. udzielającego pełnomocnictwa J. S., mąż skarżącej jest właścicielem K.. Wskazana jako dochody skarżącej kwota 371,46 x 2, jak wynika z potwierdzeń operacji dokonanych na koncie, stanowi dochód K. z tytułu umowy zlecenia, nie wskazuje natomiast na dochód skarżącej. Sąd nie ma więc informacji, jakie faktycznie dochody osiąga skarżąca. W aktach sprawy brak jest również informacji o dochodach męża uzyskiwanych z tytułu prowadzenia kancelarii.
Brak dokumentów wskazujących na wysokość dochodów uzyskiwanych przez skarżącą i jej męża uniemożliwiła ustalenie czy skarżąca wypełnia przesłanki z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Podkreślić bowiem należy, iż jedyną kwestią braną pod uwagę przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej jest jej stan majątkowy oraz stan majątkowy jej rodziny. "Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej jest obowiązkiem sądu, jeśli osoba ta wykazała, że spełnia przesłanki z art. 246 § 1" (H. Knysiak-Molczyk /w:/ T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, s. 631). Skoro przyznanie prawa pomocy stanowi pomoc państwa, Sąd musi ustalić (badając rzeczywiste dochody, wydatki oraz możliwości zarobkowe skarżącej i jej rodziny), czy wypełnia ona ustawowe przesłanki przyznania tejże pomocy państwa, co nie jest możliwe w przypadku niewykazania stanu majątkowego przez skarżącą.
Nie znalazł również potwierdzenia wskazywany przez skarżącą fakt pozostawania na utrzymaniu skarżącej i jej męża studiującego syna strony. Pomimo deklaracji zawartych w piśmie z dnia 14 grudnia 2010 r. (k. 36 akt), skarżąca nie przedstawiła ani z własnej inicjatywy, ani na żądanie Sądu (vide zarządzenie z 18 marca 2011 r.) zaświadczenia z uczelni o pobieraniu nauki przez jej syna. Uwzględniając, że syn skarżącej jest osoba pełnoletnią (26 lat), a brak jest jakiegokolwiek dowodu, że nie jest w stanie utrzymać się samodzielnie, nie można uznać iż pozostaje na utrzymaniu skarżącej i jej męża.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 260 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji postanowienia.