Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 16 czerwca 2014 r. odrzucił skargę E. M.(nazywanej dalej "skarżącą") na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Odpis postanowienia wraz z uzasadnieniem został doręczony skarżącej w dniu 21 lipca 2014 r.
W dniu 31 lipca 2014 r. r. skarżąca złożyła skargę kasacyjną oraz wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie radcy prawnego.
Postanowieniem z dnia 22 sierpnia 2014 r. Sąd odrzucił skargę kasacyjną jako niedopuszczalną.
Postanowieniem z dnia 10 października 2014 r. ustanowiono dla skarżącej radcę prawnego z urzędu.
Z przesłanego do wiadomości Sądu pisma z dnia [...] października 2014 r. Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] wynikało, że wyznaczono dla skarżącego pełnomocnika z urzędu w osobie radcy prawnego [...].
Pismem z dnia 10 listopada 2014 r. pełnomocnik skarżącej złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 czerwca 2014 r., do którego dołączyła skargę kasacyjną.
We wniosku pełnomocnik podała, że zawiadomienie z Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] o wyznaczeniu jej pełnomocnikiem z urzędu dla skarżącej otrzymała w dniu 3 listopada 2014 r. W dniu 4 listopada 2014r. pełnomocnik zapoznała się z aktami sprawy w siedzibie Sądu.
Tym samym, w ocenie pełnomocnik, zostały uprawdopodobnione okoliczności uzasadniające przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej. Wniosek został złożony z zachowaniem siedmiodniowego terminu, w którym pełnomocnik miała faktyczną możliwość dowiedzenia się o stanie sprawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., nazywanej dalej "p.p.s.a."), czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Jednakże, stosownie do art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, Sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Tryb złożenia wniosku reguluje szczegółowo art. 87 p.p.s.a., zgodnie z którym pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do Sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 p.p.s.a.).
W myśl art. 177 § 1 p.p.s.a. skargę kasacyjną wnosi się do sądu, który wydał zaskarżony wyrok lub postanowienie, w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem, co w niniejszej sprawie nastąpiło w dniu 21 lipca 2014 r. W dniu 31 lipca 2014 r. r. skarżąca złożyła skargę kasacyjną, którą postanowieniem z dnia 22 sierpnia 2014 r. Sąd odrzucił jako niedopuszczalną.
Jednocześnie, w terminie otwartym do wniesienia skargi kasacyjnej, skarżąca wystąpiła o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie pełnomocnika z urzędu, którego wyznaczenie nastąpiło już po upływie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej.
Problem biegu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej (oraz skutków jego upływu) w przypadku, kiedy dopiero po doręczeniu orzeczenia stronie występuje ona o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie pełnomocnika, budził duże rozbieżności w orzecznictwie, a także wątpliwości natury konstytucyjnej. Wątpliwości rozstrzygnął wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 25 lipca 2013 r. w sprawie SK 17/12 (OTK-A 2013/6/86), w którym Trybunał, stosując formułę tzw. orzeczenia interpretacyjnego przesądził o zgodności art. 87 § 1 p.p.s.a. z art. 45 ust. 1 i art. 78 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, stwierdzając, że przepis art. 87 § 1 p.p.s.a. należy rozumieć w ten sposób, że - w sytuacji niedochowania terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, o którym mowa w art. 177 § 1 tej ustawy, na skutek wystąpienia o przyznanie prawa pomocy w postaci ustanowienia adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego – przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej ustaje z dniem, w którym powiadomiony o ustanowieniu pełnomocnik ma możliwość sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej.
Podobne stanowisko wyrażane było wcześniej w licznych orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgodnie z którymi w wypadku ustanowienia pełnomocnika (adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego) w trybie art. 244 p.p.s.a., dniem, w którym ustała przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej (art. 87 § 1 p.p.s.a.), jest dzień, w którym pełnomocnik z urzędu miał rzeczywistą możliwość wniesienia skargi kasacyjnej po zapoznaniu się z aktami sprawy, nie później jednak niż dzień upływu 30 dni od dnia zawiadomienia go o wyznaczeniu do występowania w sprawie (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 czerwca 2006 r., sygn. akt I FZ 198/2006, z dnia 19 lipca 2012 r., sygn. akt II OZ 612/12, z dnia 27 czerwca 2012 r., sygn.. akt II OZ 539/12, z dnia 11 października 2011 r., sygn.. akt II FZ 570/11 oraz postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 4 marca 2005 r., sygn. akt II UZ 72/04, publ. OSNP 2005/20/325, LEX nr 156659).
Z akt sprawy wynika, że ustanowiona przez sąd radca prawy dowiedziała się o wyznaczeniu jej przez Okręgową Izbę Radców Prawnych w [...] w dniu 3 listopada 2014 r., a w dniu 4 listopada 2014 r. zapoznała się z aktami sprawy. Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej ww. pełnomocnik złożyła w dniu 10 listopada 2014 r. wraz ze skargą kasacyjną.
W ocenie Sądu zostały spełnione przesłanki przywrócenia terminu. Uchybienie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej było efektem okoliczności całkowicie niezależnych od ustanowionej w sprawie pełnomocnik.
W związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.