Uzasadnienie
Skarżąca – B. sp. z o.o. z siedzibą w W., z zachowaniem terminu i trybu wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego (dalej GIF), którą ostatecznie odmówiono jej dokonania zmiany zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej w zakresie podmiotu uprawnionego do jej prowadzenia. Podstawą odmowy było ustalenie przez organ, że zmiana była by naruszeniem zakazu zawartego w art. 99 ust. 3 pkt 3 ustawy z dnia 6 września 2001 r.- Prawo farmaceutyczne (Dz.U. z 2008 r., nr 45, poz. 271 ze zm.), dalej p.f.
Pismem z 13 października 2016 r. K. z siedzibą w W. (dalej wnioskodawca) wniosła o dopuszczenie jej do udziału w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym w charakterze uczestnika, a to na podstawie art. 33 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2016 r. poz. 718); dalej p.p.s.a.
W uzasadnieniu podniesiono, że "postępowanie dotyczy praw i obowiązków członka organizacji pracodawców (Z.), która zrzeszona jest w K." i w tym postępowaniu może zostać ukształtowana reguła obowiązująca wszystkich pracodawców aptecznych w Polsce tj., dot. interpretacji art. 99 ust. 3 pkt 2 i 3 p.f., co w ocenie wnioskodawcy wymaga jego ingerencji, jako że chroni prawa własności podmiotów, których interesy reprezentuje. Swoją legitymację do udziału w niniejszym postępowaniu wnioskodawca wywiódł z zapisów art. 5 Statutu, który do jego zadań zalicza m.in. "reprezentowanie na szczeblu ogólnokrajowym społecznych i gospodarczych interesów zrzeszonych pracodawców". Cele te są realizowane przez udział w postępowaniach prawnych, mających wpływ na prawa pracodawców (art. 6 pkt 12 Statutu).
Jednocześnie podniesiono, że wnioskodawca zrzesza podmioty zainteresowane rozwojem sieci aptecznych w kraju oraz funkcjonowaniem rynku sprzedaży detalicznej leków w oparciu o zasady zdrowej konkurencji. Zatem z uwagi na – w ocenie wnioskodawcy, precedensowy charakter niniejszej sprawy, winien zostać dopuszczony do udziału w tym postępowaniu, aby mieć świadomość aktualnego stanowiska judykatury, a także możliwość przedstawienia własnych racji. Zdaniem wnioskodawcy jego udział w tym postępowaniu przyczyni się do lepszego i bardziej wszechstronnego wyjaśnienia sprawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Kwestię udziału organizacji społecznej w postępowaniu w sprawie sądowoadministracyjnej w charakterze uczestnika reguluje art. 33 § 2 p.p.s.a, zgodnie z którym udział w tym postępowaniu może zgłosić organizacja społeczna o której mowa w art. 25 § 4, w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności. Jest to regulacja wyczerpująca (art. 9 w zw. z art. 33 § 2 p.p.s.a.).
Z cytowanego wyżej przepisu wynika, że norma ta opiera dopuszczenie organizacji społecznej na wystąpieniu przesłanki - sprawa dotyczy zakresu statutowej działalności organizacji społecznej. Jednakże nie wystarczy samo proste zestawienie zakresu działalności statutowej organizacji społecznej z przedmiotem sprawy sądowoadministracyjnej. Organizacja bowiem nie ma zapewnionego z mocy prawa udziału w postępowaniu przed sądem dotyczącym innej osoby, ale może brać udział w postępowaniu w zakresie swojej działalności statutowej, w przypadkach określonych w ustawie (art. 9 p.p.s.a.). Organizacja społeczna może zatem zostać dopuszczona do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym, jeżeli jej udział ma na celu ochronę obiektywnego porządku prawnego. Tylko wyprowadzenie wartości ochrony obiektywnego porządku prawnego przez organizację społeczną uzasadnia przyznanie jej przez sąd administracyjny statusu uczestnika postępowania w postępowaniu sądowoadministracyjnym (vide: postanowienie składu siedmiu sędziów NSA z dnia 28 września 2009 r., sygn. akt II GZ 55/09, opubl.
ONSAiWSA z 2010 r. Nr 2, poz. 23 oraz B. Adamiak. Glosa do ww. postanowienia NSA, opubl. OSP z 2011 r., z 11, poz. 108). Nadto, zakres działalności statutowej musi uwzględniać charakter rozstrzyganej sprawy sądowoadministracyjnej.
Rozpoznanie wniosku o dopuszczenie organizacji społecznej do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym na podstawie art. 33 § 2 p.p.s.a. wymaga również wyjaśnienia, czy organizacja ta w postępowaniu realizuje tylko indywidualne interesy osób należących do niej, czy też te działania mają lub mogą mieć znaczenie dla interesu ogólnospołecznego. Nie ulega bowiem wątpliwości, że udział organizacji społecznej w sprawie innych osób nie może służyć interesom samej organizacji lub jej członków, lecz musi odpowiadać wymaganiom racjonalnie pojmowanej kontroli społecznej nad postępowaniem administracyjnym w sprawach indywidualnych i działaniem organów administracji (vide: M. Niezgódka-Medek, Komentarz do art. 33 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, LEX 2013).
, Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, Sąd doszedł do przekonania, że wnioskodawca nie wykazał, aby jego udział w niniejszym postępowaniu miał na celu ochronę obiektywnego porządku prawnego i był bezpośrednio związany z działalnością statutową tej organizacji.
Wnioskodawca swoją legitymację do udziału w postępowaniu wywiódł z zapisów art. 5 Statutu, który do zadań wnioskodawcy zalicza m.in. reprezentowanie na szczeblu ogólnokrajowym społecznych i gospodarczych interesów zrzeszonych pracodawców. Cele te są realizowane przez udział w postępowaniach prawnych mających wpływ na prawa pracodawców (art. 6 pkt 12 Statutu). Tymczasem, podstawowymi celami K. są zgodnie z art. 4 Statutu: 1. ochrona praw i reprezentowania interesów zrzeszonych organizacji pracodawców wobec związków zawodowych pracowników oraz organów władzy publicznej, 2. prowadzenie działań na rzecz rozwoju rynku pracy i przeciwdziałaniu bezrobociu.
Przy wykładni pojęcia interesu organizacji społecznej i oceny celu statutowego należy mieć na uwadze to, że interes organizacji społecznej nie może być stawiany ponad interes stron biorących udział w postępowaniu. Udział organizacji społecznej nie może służyć partykularnym interesom samej organizacji, lecz musi odpowiadać wymaganiom racjonalnie pojmowanej kontroli społecznej nad postępowaniem administracyjnym i sądowoadministracyjnym. Tak rozumiany cel statutowy powinien w sposób ścisły łączyć się z przedmiotem postępowania administracyjnego bądź sądowoadministracyjnego czy to ze względu na czynności postępowania, czy też ze względu na jego wynik. Tylko w takiej sytuacji można uznać żądanie organizacji za uzasadnione (vide: Robert Suwaj w glosie aprobującej do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 kwietnia 2008 r., sygn. akt II OSK 1499/06, Lex nr 490153).
Wskazane powyżej partykularne w swej istocie cele statutowe wnioskodawcy nie pozwalają, w ocenie Sądu, na jego przystąpienie do toczącego się postępowania sądowego, którego przedmiotem jest odmowa dokonania zmiany zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej.
Jednocześnie, organizacja społeczna może zostać dopuszczona do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym, jeżeli jej udział ma na celu ochronę porządku prawnego. Zatem tylko wyprowadzenie wartości ochrony obiektywnego porządku prawnego przez organizację społeczną uzasadnia przyznanie jej przez sąd administracyjny statusu uczestnika w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Nie ulega wątpliwości, że w treści wniosku wnioskodawcy w ogóle nie podjęto próby wykazania, na czym konkretnie ta ochrona obiektywnego porządku prawnego w niniejszej sprawie miałaby polegać, a doznałaby wzmocnionej ochrony właśnie poprzez jego udział w postępowaniu. Z pewnością przesłanki tej nie spełniło powoływanie się na cele statutowe przez wnioskodawcę.
Tym samym uznać należy, że wniosek wnioskodawcy o dopuszczenie do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym ze skargi spółki nie został w żaden sposób uzasadniony, że za jego udziałem przemawia interes społeczny. Sąd zauważa przy tym, że wnioskodawca w wielu toczących się przed Sądem obecnie postępowaniach składał identyczne wnioski co rozpoznawany i w każdej z tych spraw Sąd odmawiał mu dopuszczenia do udziału. Obecnie w tej mierze stanowisko zajął także NSA oddalając zażalenia wnioskodawcy na postanowienia odmawiające dopuszczenia go do udziału w postanowieniach w sprawach VISA/Wa 558/16 (IIGZ 1026/16) oraz VISA/Wa 558/16 (IIGZ 1045/16).
W tym stanie rzeczy Sąd, działając na podstawie art. 33 § 2 p.p.s.a., odmówił wnioskodawcy dopuszczenia do udziału w charakterze uczestnika postępowania.