Uzasadnienie
We wniosku o przyznanie prawa pomocy (złożonym na urzędowym formularzu PPF w dniu 27 czerwca 2016 r.) skarżący K. S. (reprezentowany przez adwokata D.S.) zażądał zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podał, że dochody uzyskiwane z tytułu gospodarstwa rolnego (przekazanego mu przez ojca) w kwocie ok. 3.500 zł niemal w całości przeznaczane są na spłatę zobowiązań, w tym kredytu hipotecznego udzielonego skarżącemu w kwocie ok. 300.000 zł. Skarżący oświadczył, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z rodzicami i bratem, który studiuje. Jako składniki majątku rodziny wymienił: dom o powierzchni 150 m kw i wartości 250.000 zł, nieruchomość rolną o łącznej powierzchni 8 ha (w tym 3 ha nieużytków i 4 ha 30-letniego lasu oraz grunty pod tunelami foliowymi i szklarnią) wraz z zabudowaniami o wartości ok. 2.000.000 zł, samochód dostawczy marki Fiat Ducato o wartości 15.000 zł, a także ciągnik rolniczy (rok produkcji 1988) o wartości 8.000 zł. Do zobowiązań i stałych wydatków skarżący zaliczył kredyty: w BGŻ (ok. 300.000 zł) i PKO BP (ok. 100.000 zł), opłaty za media i energię elektryczną - 300 zł miesięcznie, opłaty za gaz – 100 zł miesięcznie, opłaty za telefon i internet – ok. 200 zł miesięcznie, jak również koszty leczenia: ojca – ok. 600 zł miesięcznie i matki - ok. 100 zł miesięcznie. Natomiast jako źródła dochodów rodziny wskazał świadczenie emerytalne ojca w kwocie 1.900 zł netto miesięcznie oraz dochód z tytułu gospodarstwa rolnego w wysokości 2.900 zł miesięcznie.
Mając na uwadze, iż oświadczenia zawarte w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy były niewystarczające dla oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżącego, w wykonaniu zarządzenia starszego referendarza sądowego, pismem Sądu z dnia 22 lipca 2016 r., pełnomocnik skarżącego został wezwany do uzupełnienia w terminie 14 dni wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez przedstawienie następujących dokumentów:
- a) aktualnego zaświadczenia z właściwego urzędu gminy o wysokości miesięcznych dochodów uzyskiwanych przez skarżącego z tytułu prowadzonego gospodarstwa rolnego,
- b) dokumentu potwierdzającego wysokość świadczenia emerytalnego ojca skarżącego, np. ostatniej decyzji organu rentowego określającej wysokość tego świadczenia, ostatniego odcinka przekazu pocztowego lub wydruku z rachunku bankowego obejmującego przelew ww. świadczenia,
- c) wyjaśnienia sytuacji finansowej matki skarżącego: w przypadku zatrudnienia – przedstawienie zaświadczenia pracodawcy wskazującego wysokość jej miesięcznego wynagrodzenia za pracę, a w sytuacji pozostawania bez pracy – oświadczenia, czy matka skarżącego figuruje w ewidencji osób bezrobotnych (w takim wypadku zobowiązano do przedłożenia aktualnego zaświadczenia z urzędu pracy potwierdzającego tę okoliczność),
- d) oświadczenia o wysokości dopłat do gruntów rolnych bądź innej pomocy finansowej otrzymywanych z Agencji Rynku Rolnego lub Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa,
- e) dokumentu potwierdzającego podaną w rubryce nr 10 formularza PPF informację, że brat skarżącego studiuje (np. zaświadczenie z uczelni),
- f) wyciągów ze wszystkich posiadanych przez skarżącego, jego rodziców i brata rachunków bankowych (w tym lokat i kont dewizowych) z okresu ostatnich trzech miesięcy, obejmujących wszystkie operacje dokonywane w ww. okresie,
- g) dokumentów potwierdzających podane w rubryce nr 11 formularza PPF informacje o udzielonych skarżącemu kredytach oraz miesięcznych wydatkach związanych z ich spłatą (np. kopie umów kredytowych, harmonogramy spłaty rat),
- h) dokumentów potwierdzających ponoszenie miesięcznych wydatków koniecznych do utrzymania (np. opłaty za energię elektryczną, gaz, wodę, telefon) oraz innych obciążeń (np. koszty zakupu leków).
Powyższe wezwanie Sądu doręczono pełnomocnikowi skarżącego 1 sierpnia 2016 r. (vide zwrotne potwierdzenie odbioru – karta 77 akt sądowych) i dotychczas nie zostało ono wykonane.
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. (dalej p.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zawarte w wyżej cytowanym przepisie określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy.
Zatem rozstrzygnięcie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (J. P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Wydanie 2, Warszawa 2006, s. 504; por. także postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 stycznia 2005 r., OZ 944/04, niepubl.).
W tym miejscu podkreślić należy, iż jedyną kwestią braną pod uwagę przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej jest jej stan majątkowy oraz stan majątkowy osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym. "Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej jest obowiązkiem sądu, jeśli osoba ta wykazała, że spełnia przesłanki z art. 246 § 1" (H. Knysiak-Molczyk /w:/ T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, s. 631). Jeżeli oświadczenia składane we wniosku o przyznanie prawa pomocy okażą się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego strony lub budzą wątpliwości, Sąd (referendarz sądowy) może wezwać stronę do złożenia w zakreślonym terminie dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 p.p.s.a.).
W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, zgodnie z którym brak współpracy ze strony podmiotu ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy skutkuje uznaniem, że nie wykazał on zaistnienia przesłanek, o których mowa w art. 246 § 1 p.p.s.a., koniecznych dla przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 marca 2009 r., sygn. akt II FZ 91/09, LEX nr 550327). Wobec nieprzedstawienia żądanych informacji i dokumentów, nie można stwierdzić, iż K. S.nie jest w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., należało orzec jak w postanowieniu.