Uzasadnienie
L.L. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] lutego 2015 r. Nr [...], dotyczące określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym.
Skarżący zarządzeniem z dnia 24 kwietnia 2015 r. został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 30020 (trzydzieści tysięcy dwadzieścia) złotych.
W odpowiedzi skarżący wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.
W uzasadnieniu wniosku wskazał, że podpisał z żoną umowę majątkową małżeńską ustanawiającą rozdzielność majątkową między małżonkami, nie prowadzi z żoną wspólnego gospodarstwa domowego, dzieci (dwóch synów) mieszkają z matką. Skarżący stara się uczestniczyć w ich wychowaniu, ale w powodu sytuacji finansowej nie współuczestniczy w ponoszeniu kosztów ich utrzymania. Wskazał również, że rachunki bankowe, jak również inne składniki majątku, w tym mieszkanie (63 m.kw.), zostały zajęte przez organy egzekucyjne. W konsekwencji Skarżący nie posiada środków nawet na bieżące utrzymanie. Pomaga mu sporadycznie żona, przekazując środki pieniężne na utrzymanie. Do dochodów zaliczył czynsz dzierżawny w łącznej wysokości 200 zł.
W związku z tym, iż złożone oświadczenia okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy, zarządzeniem z 29 maja 2015 r. wezwano Skarżącego do udzielenia dodatkowych informacji oraz złożenia określonych dokumentów.
Odpowiadając na wezwanie Skarżący przedstawił umowę majątkową małżeńską zawartą 2 marca 2007 r., dwie umowy dzierżawy powierzchni, postanowienia Naczelnika Urzędu Celnego w S. z [...] i [...] lutego 2014r., [...] kwietnia 2014r. oraz [...] czerwca 2014 r. w sprawie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzjom nieostatecznym określającym zobowiązania w podatku akcyzowym oraz decyzje Dyrektora Izby Celnej w Warszawie z [...] lutego 2014r., [...] kwietnia 2014r. oraz [...] listopada 2014 r. orzekające o zabezpieczeniu wykonania zobowiązań podatkowych na majątku.
Ponadto Skarżący wyjaśnił, że nie przedstawi zaświadczenia o aktualnych dochodach, ponieważ nie jest zatrudniony, nie otrzymuje regularnej pomocy od rodziny, a jego żona nie wypłaca Skarżącemu alimentów. W zamian za możliwość zajmowania lokalu, w którym aktualnie mieszka, Skarżący świadczy nieregularne i nieodpłatne usługi na rzecz właściciela lokalu. Dochód z dzierżawy części mieszkania przeznacza w całości na wyżywienie. Dodał, że z powodu braku środków na rachunkach bankowych zostały one zamknięte, a z uwagi na odpłatność wystawianego przez bank zaświadczenia o zamknięciu rachunku bankowego oraz historii rachunku. Łączna wysokość zadłużenia wynosi około 30.000.000 zł.
Postanowieniem z dnia 7 lipca 2015 r. referendarz sądowy odmówił L.L. przyznania prawa pomocy w żądanym przez niego zakresie.
L.L. wniósł w ustawowym terminie sprzeciw od powyższego postanowienia, oświadczając, że przedstawione przez niego dokumenty uzasadniają przyznanie mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, albowiem wskazują na brak posiadania przez niego jakiegokolwiek majątku pozostawionego do swobodnego dysponowania..
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. z 2012 r., poz. 270 ze zm. dalej: p.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Ustawodawca użył w tym przepisie określenia "gdy wykaże", co oznacza, że wnioskodawca ma obowiązek udowodnić i przekonać Sąd, że znajduje się w sytuacji określonej w art. 246 § 1 i 2 p.p.s.a. (por. "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym – komentarz"; B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek; wydanie II – Kantor Wydawniczy ZAKAMYCZE 2006; str. 554).
Sąd nie podziela wyrażonego przez skarżącego zdania, iż przedstawione przez niego dokumenty uzasadniają przyznanie mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
W pierwszej kolejności zauważyć należy, że wbrew twierdzeniom zawartym w sprzeciwie, z załączonych przez skarżącego rozstrzygnięć organów podatkowych w sprawie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności nieostatecznym decyzjom określającym zobowiązania w podatku akcyzowym oraz orzeczeniu o zabezpieczeniu wykonania zobowiązań, w gruncie rzeczy wynika jedynie wysokość jego zobowiązań podatkowych oraz, że miały one być zabezpieczone. Jednakże wysokość zobowiązań jest jedynie jednym z elementów pozwalających na dokonanie całościowej oceny stanu majątkowego podmiotu wnioskującego o udzielenie prawa pomocy.
Dalej skarżący oświadczył, że cały jego majątek został zajęty oraz prowadzone jest wobec niego postępowanie egzekucyjne, nie popierając tego jednakże żadną stosowną dokumentacją potwierdzającą prowadzenie takich postępowań. Powyżej wskazane rozstrzygnięcia organów podatkowych nie są, jak już wskazano, takim dowodem.
Podobnie sytuacja przedstawia się z kwestią wyciągów z rachunków bankowych – skarżący neguje potrzebę ich okazywania, twierdząc, że są zamknięte, albowiem jedynie generowały koszty, a ponadto znajdujące się na nich środki i tak podlegały egzekucji. Ponownie jednak są to jedynie oświadczenia skarżącego, niepoparte stosowną dokumentacją.
Jednocześnie skarżący podkreśla, że uzyskuje dochody na poziomie 200 zł. miesięcznie z tytułu dzierżawy pomieszczeń, jak również żona sporadycznie udziela mu drobne kwoty na utrzymanie. Nie jest on obecnie zatrudniony.
W ocenie Sądu taka postawa i twierdzenia skarżącego nie stanowią wystarczającej postawy do uznania, że faktycznie wykazane zostały przez niego przesłanki określone w ustawie. Zgodnie z treścią art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego.
Należy bowiem pamiętać, że przedmiotowa instytucja jest swoistym wyjątkiem od ogólnej zasady ponoszenia przez strony kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie, wyrażonej w art. 199 p.p.s.a. Zatem podczas rozpoznawania wniosków o przyznanie prawa pomocy Sąd musi dokonywać możliwie pełnej oceny możliwości płatniczych strony. Skoro więc skarżący został wezwany do złożenia określonych dokumentów, oznacza to, że były one potrzebne dla dokonania ww. oceny. Niewykonanie przez niego wezwania utrudnia prowadzenie postepowania, albowiem Sąd nie ma możliwości, jak również nie jest zobowiązany do prowadzenia z urzędu dochodzeń w tej materii.
Deklarowane przez skarżącego przychody w istocie są niewielkie, jednak utrzymywanie się przez skarżącego z kwot ok. 200-400 zł. miesięcznie, przy jednoczesnym oświadczeniu o braku zatrudnienia i jednoczesnym milczeniu w kwestii jego poszukiwania – skarżący bowiem nie pisze nic o próbach podjęcia zatrudnienia ani o ewentualnej niezdolności do świadczenia pracy – budzą istotne wątpliwości Sądu. Szczególnie w świetle pojawiających się w treści przedstawionych decyzji organów podatkowych informacji o wcześniejszych działaniach skarżącego, polegających na wyzbywaniu się posiadanego majątku o znacznej wartości.
Odnosząc się do podnoszonej kwestii umowy o rozdzielności majątkowej, Sąd zauważa, że odnosi się ona do majątków małżonków, regulując kwestie zobowiązań każdego z małżonków wobec osób trzecich oraz rozporządzania i zarządzania majątkami, nie zaś ich wzajemnych obowiązków wynikających z Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, w tym polegających na udzielaniu współmałżonkowi pomocy finansowej, także w zakresie prowadzonego postępowania sądowego. Skarżący co prawda podkreśla faktyczny rozpad związku małżeńskiego, jednak nie wspomina nic o orzeczonym rozwodzie bądź separacji, które uzasadniałyby zwolnienie z obowiązków przewidzianych w art. 13 i art. 27 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.
Z tych względów, Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 255 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.