Uzasadnienie
Szkoła [...] Spółka jawna w K. wnosząc skargę na decyzję Ministra Rozwoju Regionalnego z [...] kwietnia 2010r., wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.
W uzasadnieniu wniosku wskazano, iż kapitał własny spółki wynosi [...] złotych. Skarżąca nadal prowadzi działalność gospodarczą i na koniec roku obrotowego osiągnęła zysk w wysokości [...] złotych. Jednakże powyższy zysk wykazano w sprawozdaniu finansowym przy uwzględnieniu należności przysługujących wnioskodawczyni z tytułu kolejnych transz dotacji rozwojowych z Wojewódzkiego Urzędu Pracy w [...] (WUP w [...]), w razie nieuwzględnienia tych kwot spółka poniosła stratę w wysokości [...] złotych. Spółka wskazała, iż nie jest w stanie ponieść wydatku na opłatę sądową od skargi, gdyż obecnie utraciła płynność finansową i nie reguluje bieżących należności, m.in. posiada zaległości wobec ZUS.
Dodatkowo wskazała, iż nie jest możliwe przeznaczenie części przychodów pochodzących z dotacji rozwojowych na pokrycie wpisu sądowego, gdyż jest to prawnie niedopuszczalne. Wnioskodawczyni stwierdziła, iż zajmuje się realizacją projektów dofinansowywanych za środków publicznych, 85% przychodów spółki stanowią dotacje rozwojowe. Wskazała także, że utrata płynności finansowej nastąpiła na skutek wielomiesięcznego opóźnienia płatności ze strony WUP w [...] i konieczności wyłożenia własnych środków na realizację projektu. Dodatkowo spółka wskazała, iż nie ma możliwości spieniężenia majątku trwałego ani zaciągnięcia kredytu bankowego. Wnioskodawczyni posiada trzy rachunki bankowe w [...] S.A ze stanem a) 7,46 złotych, b) 143,37 złotych, c) minus 24,79 złotych. Do wniosku o przyznanie prawa pomocy załączono: korespondencję spółki, faktury dotyczące ogłoszeń prasowych, prowadzenia strony WWW spółki, nabywanych przez spółkę towarów i usług oraz sprawozdanie finansowe za okres od 1 stycznia do 31 grudnia 2009r.
W związku z tym, iż złożone oświadczenia okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy, zarządzeniem z 11 sierpnia 2010 r. wezwano skarżącą do złożenia dodatkowych informacji poprzez udzielenie odpowiedzi na konkretne pytania, w terminie siedmiu dni pod rygorem rozpoznania wniosku w oparciu o posiadane dokumenty.
W odpowiedzi na powyższe spółka oświadczyła, iż nie posiada środków trwałych i nie jest zobowiązana do składania zeznań podatkowych CIT-8. Dodatkowo wskazała, iż pomoc prawna udzielana przez radcę prawnego jest odpłatna i finansowana jest przez spółkę z pożyczek jakich spółce udziela jeden ze wspólników. Do pisma załączono Informację o wysokości dochodu PIT/B, wykaz rachunków bankowych (spółka posiada 5 rachunków), rachunek zysków i strat za okres od 1 stycznia do 31 lipca 2010r. ze stanem minus 5.741,49 złotych, wykaz osób zatrudnionych (3 osoby), wyciąg z jednego rachunku bankowego ze stanem na dzień 31 lipca 2010r. minus 27,53 złotych oraz rachunek do umowy o dzieło. Innych żądanych dokumentów spółka nie załączyła.
Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje:
Zgodnie z zasadą obowiązującą w postępowaniu przed sądem administracyjnym – wyrażoną w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a. – strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Prawo pomocy stanowi wyjątek od tej zasady i może zostać przyznane osobie prawnej w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a.).
Stosownie do treści art. 245 § 3 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Rozstrzygnięcie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie przez wnioskującą udowodnione, bowiem użyte w przepisie określenie "gdy wykaże" oznacza, że to na wnoszącej o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z tego prawa w określonym w ustawie zakresie.
W sytuacji, gdy oświadczenie zawarte we wniosku budzi wątpliwości lub jest niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy, na podstawie art. 255 p.p.s.a., można wezwać taki podmiot do złożenia dodatkowego oświadczenia uzupełniającego, jak i potwierdzającego wykazywane przez niego okoliczności.
W przedmiotowej sprawie, oświadczenie zawarte we wniosku skarżącej Spółki złożonym na urzędowym formularzu PPPr, było niewystarczające do oceny czy strona nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a.). Dlatego też niezbędne okazało się wezwanie skarżącej do nadesłania dokumentów i złożenia oświadczeń pozwalających na lepszą ocenę jej sytuacji majątkowej.
Mając zatem na uwadze, iż wezwanie nie zostało przez Spółkę w całości wykonane w zakreślonym terminie, uznać należy, iż nie wykazała ona, że ustawowa przesłanka przyznania tego prawa w odniesieniu do jej osoby wystąpiła. Skarżąca przede wszystkim nie załączyła wyciągu z pozostałych czterech rachunków bankowych oraz dokumentów potwierdzających przychody, koszty uzyskania przychodów za okres od 1 stycznia do 31 lipca 2010r. Za taki dokument nie można bowiem uznać rachunku zysków i strat, bowiem nie obrazuje on np. konkretnych kosztów, które spółka ponosi i ewentualnych możliwości ich obniżenia, a co za tym idzie przeznaczenia przychodów na uiszczenie kosztów sądowych w tym wpisu od skargi w wysokości 1500 złotych. Dla rozpoznania wniosku o prawo pomocy nie jest tylko istotne jaki jest ostateczny wynik finansowy spółki, bowiem zasadą jest to, iż każdy podmiot gospodarczy dąży do rozwoju poprzez nowe inwestycje i w ten sposób tworzy koszty, które mają wpływ na ostateczny wynik finansowy.
W związku z tym istotnym dla rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy jest również obrót np. środkami finansowymi, tzn. czy strona nie wyzbywa się środków w związku z wezwaniem do złożenia oświadczenia w tym zakresie, bądź też jakie są przyczyny, że posiadając stałe źródło przychodów nie dysponuje zasobami pieniężnymi w danym okresie. Dla przykładu należy podać dokonanie przelewów w dniu [...] lipca 2010r. z rachunku spółki na rzecz jednego ze wspólników w łącznej wysokości 6800 złotych (dwa przelewy), które zostały oznaczone jako wpłata własna.
W tym stanie rzeczy nastąpił brak możliwości porównania wysokości obciążeń finansowych z jakimi wnioskodawczyni powinna się liczyć w postępowaniu sądowym z jej rzeczywistymi możliwościami płatniczymi. W konsekwencji, brak ten wykluczył dokonanie oceny czy zaistniały przesłanki uprawniające do udzielenia skarżącej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
Na koniec warto przypomnieć, jak to słusznie zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 27 maja 2008 r. o sygn. akt II GZ 112/08, że rozpatrywanie wniosku o przyznanie prawa pomocy nie polega na swobodnym uznaniu, lecz podlega określonym regułom, których należy przestrzegać. W tym zakresie pozytywne rozpatrzenie wniosku może nastąpić tylko wówczas, gdy bez wątpliwości wykazane zostanie, iż sytuacja majątkowa w jakiej się wnioskodawca znajduje nie pozwala mu na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy z tego przede wszystkim względu, iż wiąże się z przeniesieniem ciężaru ponoszenia wydatków w indywidualnej sprawie sądowej jednego obywatela na współobywateli, bowiem to z ich środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia z obowiązku ich ponoszenia. W konsekwencji – w razie nie wykazania omawianego uprawnienia – próbę przeniesienia ciężaru dotyczącego wnioskującej strony na Skarb Państwa należy oceniać negatywnie.
Na marginesie należy zwrócić także uwagę, iż sam wynik finansowy za 2009r. ([...] złotych zysku lub w wypadku braku dofinansowania minus [...] złotych) jest w kontekście wyniku finansowego za 2008 rok wynikiem dobrym. Bowiem w 2008r. spółka uzyskała stratę w wysokości minus [...] złote. W związku z powyższym z wypracowanego zysku w 2009r. spółka pokryła stratę z lat ubiegłych.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 258 §1 i § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji postanowienia.