Uzasadnienie
Rozporządzenie nie może wkraczać w sferę materii prawych regulowanych innymi ustawami lub na ich podstawie, nie może też treści w nich zawartych powtarzać, przekształcać, modyfikować czy syntetyzować. Odmienne od reguł ustawy uregulowanie w rozporządzeniu byłoby tylko wtedy dopuszczalne, gdyby miało charakter ściśle wyjątkowy i zostało dozwolone expressis verbis w upoważnieniu, a nie oparte na domniemaniu.
Dyspozytywny charakter art. 207 Kc oznacza, że w sferze objętej jego działaniem podmioty stosunku prawnego /współwłaściciele mają kompetencję uregulowania swojej sytuacji prawnej w konkretnym przypadku inaczej, niż wskazano w tym przepisie. Sfera objęta przepisem dyspozytywnym nie jest jednak prawnie neutralna, nie jest dziedziną wolną, dostępną dla jakiejkolwiek działalności prawotwórczej, innej niż umowa stron. Dyspozytywny charakter normy art. 207 Kc nie oznacza w szczególności, że organ administracji państwowej może w sposób nieskrępowany regulować sferę objętą dyspozytywnym unormowaniem ustawy. Unormowanie ustawy także w tym przypadku może być zmienione tylko innym przepisem ustawy.
Zasada niedziałania prawa wstecz, jako dyrektywa legislacyjna skierowana pod adresem organów stanowiących prawo, zawiera w swojej treści zakaz stanowienia norm prawnych, które nakazywałyby stosować nowo ustanowione normy prawne do zdarzeń /rozumianych sensu largo/, które miały miejsce przed wejściem w życie nowo ustanowionych norm prawnych i z którymi prawo nie wiązało dotąd skutków prawnych przewidzianych tymi normami.
Art. XVI przepisów wprowadzających kodeks cywilny, który stanowi iż "ustawą w rozumieniu kodeksu cywilnego jest każdy obowiązujący przepis prawa" był pomyślany jako przepis redakcyjny, upraszczający formułowanie zapisów kodeksu. Niedopuszczalna jest taka wykładnia art. XVI, która zmierza do zatarcia czy wręcz odrzucenia hierarchicznej budowy systemu źródeł prawa - podstawowego założenia ustroju prawotwórstwa w Konstytucji PRL.
Norma nie działa wstecz, jeżeli na jej podstawie należy dokonywać kwalifikacji zdarzeń, które wystąpiły po jej wejściu w życie. Przy ustalaniu następstw prawnych zdarzeń, które miały miejsce pod rządami dawnych norm, ale występują także w okresie po wejściu w życie nowej normy, należy - zgodnie z zasadą lex retro non agit - kwalifikować je według norm poprzednio obowiązujących,
Zasada niedziałania prawa wstecz, chociaż nie została wyrażona w Konstytucji PRL, stanowi podstawową zasadę porządku prawnego. Znajduje ona swoje oparcie w takich wartościach, jak bezpieczeństwo prawne i pewność obrotu prawnego oraz poszanowanie praw nabytych. Z tych też względów od zasady niedziałania prawa wstecz można odstępować wyjątkowo z bardzo ważnych powodów, bądź gdy wynika to z natury normowanych stosunków. Odstępstwo to winno wynikać zawsze z treści ustawy, a nie z aktu wykonawczego.
Konstytucja PRL nie przewiduje żadnych innych możliwości prawnego normowania /a więc ustalania/ obowiązków obywateli i innych podmiotów prawa, jak droga ustawy /i dekretu z mocą ustawy/ i tylko subsydiarnie, to jest na zasadzie upoważnienia ustawy i w celu jej wykonania - żadnych innych możliwości, jak droga rozporządzenia. Zasada wyłączności ustawy w tym zakresie dotyczy m.in. ustalenia wszelkiego rodzaju obowiązkowych świadczeń wobec państwa, zarówno osobistych, jak i majątkowych, a także świadczeń w stosunkach cywilnoprawnych między obywatelami oraz między obywatelami a państwem w zakresie nie ustalonym umowami.
Umowy notarialne jako akty stosowania prawa nie podlegają kontroli Trybunału Konstytucyjnego.