Wyrok NSA oz. we Wrocławiuz 17 kwietnia 1991 r., sygn. akt SA/Wr 177/91

Tezy

1. Przepisy art. 198 ust. 1 i art. 199 ust. 2 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony /t.j. Dz.U. 1988 nr 30 poz. 207 ze zm./ nie wyłączają ogólnej zasady działania z urzędu /art. 7 Kpa/ i nie zwalniają organów administracji wojskowej od obowiązku dokładnego i wyczerpującego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a w szczególności wyjaśnienia, czy przekonania religijne lub wyznawane zasady moralne poborowego są rzeczywiste i czy mogą one budzić konflikt w jego sumieniu wobec odbywania służby wojskowej.

Skoro więc obowiązek wyjaśnienia całokształtu stanu faktycznego sprawy ciąży na organach administracji wojskowej, to wydawane przez nie rozstrzygnięcia wymagają szczegółowego uzasadnienia prawnego i faktycznego. Obowiązek ten wynika zresztą również z art. 11 oraz art. 107 par. 3 Kpa.

2. Normami moralnymi, które mogą rodzić konflikt sumienia wobec pełnienia służby wojskowej są takie normy moralne jak zakaz zabijania, zakaz agresji, a zwłaszcza spełnianie wydanych ewentualnie rozkazów w tym zakresie.

3. W sytuacji, gdy przesłankami decyzji w sprawie skierowania do służby zastępczej są przekonania religijne i wyznawane zasady moralne, a więc poglądy ukształtowane w psychice człowieka, uzasadnienie decyzji opierać się będzie również na ocenach wynikających z przekonań wewnętrznych członków komisji poborowych. Przekonania te nie mogą być subiektywne i dla umożliwienia kontroli motywów rozstrzygnięcia niezbędne jest ich wyczerpujące uzasadnienie.

W sytuacjach szczególnie wątpliwych może powstać potrzeba wyjaśnienia sprawy przy pomocy dowodu z biegłego psychologa. Dowód taki winien być dopuszczony i przeprowadzony.