Uzasadnienie
Wnioskiem z 18 grudnia 2025 r. M. S. (dalej: wnioskodawca, skarżący) wystąpił do Prezesa Zakładu Gospodarki Mieszkaniowej w Głogowie (dalej: organ) o udostępnienie informacji publicznej poprzez przekazanie:
- 1. listy adresów nieruchomości będących w zarządzie miasta, obejmujących:
- - lokale mieszkalne,
- - lokale użytkowe
- 2. wysokości obowiązujących stawek czynszu dla poszczególnych lokali,
- 3. wskazanie typu lokalu (np. komunalne, socjalne, TBS itd.)
- 4. informacji, czy w ramach czynszu uwzględniane są zaliczki na ogrzewanie.
Jednocześnie wnioskodawca zastrzegł, że w przypadku, gdy stawki czynszu są jednakowe w obrębie całego budynku lub zespołu budynków, wystarczające będzie wskazanie adresu budynku (ulica i numer) wraz z przypisaną stawką czynszu oraz jej składowymi. Zaznaczył także, że wniosek nie obejmuje nieruchomości niezabudowanych.
Wnioskodawca 29 kwietnia 2026 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę na bezczynność organu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej na ww. wniosek, żądając przy tym: 1. stwierdzenia bezczynności organu, 2. zobowiązania organu do udostępnienia informacji publicznej, 3. stwierdzenia rażącego naruszenia prawa, 4. wymierzenia organowi grzywny, 5. przyznania od organu na jego rzecz sumy pieniężnej w wysokości 3.000 zł, 6. zasądzenia kosztów postępowania.
W uzasadnieniu zaznaczył, że do dnia wniesienia niniejszej skargi organ nie udostępnił żądanej informacji, nie wydał decyzji administracyjnej, nie poinformował także o przedłużeniu terminu. Ponadto skarżący zaznaczył, że w dniu 17 stycznia 2026 r. skierował ponaglenie, które również pozostało bez odpowiedzi.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wskazał m.in., że wnioskodawca otrzymał odpowiedź na wniosek 4 maja 2026 r. wyjaśnił, że przekroczenie terminu udzielenia informacji wynikało z przeoczenia wniosku złożonego mailem. Ponadto organ podniósł, że wnioskodawca nie poprzedził skargi wniesieniem ponaglenia z uzasadnieniem do organu wyższego stopnia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje.
Skarga na bezczynność organu w sprawie z wniosku skarżącego o udostępnienie informacji publicznej jest zasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Z kolei w myśl art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143; dalej: p.p.s.a.), kontrola – o której mowa powyżej – obejmuje m.in. orzekanie w sprawie skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w art. 1 – 4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Jak wynika zaś z art. 3 § 3 p.p.s.a., sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach. Do takich zaś spraw należy postępowanie prowadzone w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że pomimo że art. 53 § 2b p.p.s.a. nakłada na stronę obowiązek poprzedzenia skargi na bezczynność ponagleniem skierowanym do właściwego organu (jako warunek dopuszczalności skargi), to tego rodzaju środek zaskarżenia nie jest wymagany na gruncie spraw, których przedmiotem jest bezczynność w udostępnieniu informacji publicznej. Kwestia ta nie budzi wątpliwości w orzecznictwie sądowym, w którym podkreśla się, że postępowanie w sprawie udostępnienia informacji publicznej nie toczy się, poza wyjątkami wyraźnie wskazanymi w ustawie z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r. poz. 902; dalej: u.d.i.p.), w trybie unormowanym w k.p.a., który w art. 37 reguluje instytucję ponaglenia. Ustawa o dostępie do informacji publicznej również tego rodzaju środka zaskarżenia nie przewiduje.
Z powyższych względów skarga na bezczynność organu w przedmiocie informacji publicznej nie musi być poprzedzona żadnym środkiem zaskarżenia na drodze administracyjnej, gdyż nie jest on przewidziany "w ustawie", jak nakazuje art. 52 § 1 i § 2 ustawy p.p.s.a. (por. np. wyroki NSA: z 19 września 2019 r., I OSK 525/18; 7 czerwca 2019 r., I OSK 2830/18, z 19 lipca 2019 r., I OSK 322/18; CBOSA).
Tym samym, wbrew stanowisku zaprezentowanemu przez organ skarga niniejsza jest dopuszczalna bez wyczerpania wskazanego trybu.
Dalej należy wskazać, że w myśl art. 13 ust. 1 u.d.i.p., udostępnienie informacji na wniosek następuje w formie czynności materialno-technicznej bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni, z wyjątkiem sytuacji przewidzianej w ust. 2 i art. 15 ust.
2. Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku.
W przypadku wniesienia skargi na bezczynność w udostępnieniu informacji publicznej, obowiązkiem sądu w pierwszej kolejności jest wówczas zbadanie, czy sprawa mieści się w zakresie podmiotowym i przedmiotowym u.d.i.p., jeżeli tak, to czy zachowanie organu, tak co do formy, treści i terminu wypełnia wymogi stawiane przez tę ustawę.
W świetle u.d.i.p., aby nie narazić się na zarzut bezczynności, podmiot zobowiązany powinien: udostępnić wnioskowaną informację publiczną, jeśli znajduje się w jej posiadaniu (art. 10 ust. 1 w zw. z art. 4 ust. 3 u.d.i.p.); wydać decyzję o odmowie jej udostępnienia, jeśli stwierdzi istnienie ograniczeń w dostępie do informacji publicznej (art. 16 i art. 17 w zw. z art. 5 u.d.i.p.); poinformować, że danej sprawie przysługuje odrębny tryb dostępu do żądanej informacji publicznej (art. 1 ust. 2 u.d.i.p.); poinformować, że nie posiada żądanej informacji publicznej (art. 4 ust. 3 u.d.i.p.); poinformować, że wnioskowana informacja nie stanowi informacji publicznej (art. 1 ust. 1 u.d.i.p.).
Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd akcentuje, że bezspornie Prezes Zakładu Gospodarki Mieszkaniowej w Głogowie jest podmiotem zobowiązanym do udzielania informacji publicznej (art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p), jak również, iż żądane informacje stanowią informację publiczną, albowiem dotyczy majątku jednostek samorządu terytorialnego.
Bezsporne jest również i to, że wystosowany drogą e-mailową wniosek dostępowy z 18 grudnia 2025 r. nie został załatwiony w ustawowym 14-dniowym terminie. Organ podjął prawnie relewantne czynności – tj. udzielił informacji co do wniosku dopiero po wniesieniu skargi (tj. 4 maja 2026 r.). Nie informował przy tym strony skarżącej o niedochowaniu ww. terminu na podstawie art. 13 ust. 2 u.d.i.p.
Sąd - w pkt. I sentencji wyroku - stwierdził więc bezczynność organu w załatwieniu wniosku skarżącego z 18 grudnia 2025 r. Jednocześnie jednak uznał, że stwierdzona bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Oceniając tę kwestię Sąd miał na uwadze, że rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego lekceważenia wniosku skarżącego, czego w niniejszej sprawie nie można było się dopatrzyć. Wniosek w przepisanej formie został bowiem załatwiony w reakcji na wniesienie skargi. Działanie organu było zatem niewątpliwe wadliwe, niemniej stwierdzona bezczynność nie miała kwalifikowanego charakteru.
Z uwagi na rozpoznanie wniosku strony skarżącej Sąd umorzył postępowanie w tym zakresie na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 w zw. z art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. (pkt II sentencji wyroku). Wskazać należy, że załatwienie sprawy przez organ po wniesieniu skargi na bezczynność nie skutkuje już umorzeniem całego postępowania sądowadministracyjnego, lecz umorzeniem postępowania jedynie w odniesieniu do żądania skargi zobowiązania organu do załatwienia sprawy w określonym terminie. Umorzenie postępowania sądowego w takiej sytuacji w zakresie zobowiązania organu do wydania rozstrzygnięcia oznacza jednocześnie uznanie przez sąd administracyjny, że organ administracji dopuścił się bezczynności (uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 czerwca 2020 r., sygn. akt II OPS 5/19 wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 maja 2021 r., sygn. akt III OSK 1161/21, z 13 października 2021 r., sygn. akt III OSK 3812/21 oraz z 16 stycznia 2020 r., sygn. akt II OSK 470/18).
Stosownie zaś do art. 149 § 2 p.p.s.a. sąd, w przypadku uwzględnienia skargi na bezczynność, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz strony sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Z uwagi na brak stwierdzenia w sprawie rażącego naruszenia prawa, Sąd oddalił żądanie strony skarżącej w przedmiocie wymierzenia organowi grzywny jak i przyznania na jej rzez sumy pieniężnej (pkt III sentencji wyroku).
O kosztach postępowania, na które składa się uiszczony wpis od skargi w kwocie 100 zł Sąd orzekł w pkt. IV sentencji wyroku na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a. Zasądzona od organu na rzecz skarżącego kwota kosztów odpowiada wartości wpisu sądowego, jaką uiściła on, inicjując postępowanie sądowe.
Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym stosownie do art. 119 pkt 4 p.p.s.a.