Uzasadnienie
W skardze z dnia 7 lipca 2014r. skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach R.S. wniósł o zobowiązanie Prezesa Sądu Okręgowego w K. do udostępnienie informacji publicznej wnioskowanej przez skarżącego. Domagał się również stwierdzenia, że bezczynność organu w zakresie udostępnienia informacji miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa i wymierzenie organowi z tego tytułu grzywny.
Skarżący zarzucił organowi naruszenie art. 13, ust. 1, art. 16 ust. 1, art. 1 ust. 1 w związku z art. 2 ust. 1 i art.3 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 4 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 5 ust. 3 i art. 6 ust. 4 lit. a triet pierwszy ustawy o dostępie do informacji publicznej.
Uzasadniając postawione zarzuty i wnioski skarżący wskazał, iż po myśli art. 13 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej udostępnienie wnioskowanej informacji następuje bez zbędnej zwłoki a w przypadku, gdy jest to niemożliwe organ zawiadamia wnioskodawcę o powodach opóźnienia oraz terminie udostępnienia informacji, przy czym ostatecznym terminem załatwienia sprawy jest okres dwóch miesięcy od daty złożenia wniosku.
Skarżący zauważył, że jego wniosek złożony został w dniu 9 czerwca 2014r., a organ w dniu 23 czerwca 2014r. odesłał go do innych podmiotów (dyrektorów poszczególnych zakładów karnych) nieudostępniając wnioskowanej informacji, jak też nie załatwiając sprawy decyzją administracyjną.
Takie zachowanie organu świadczy, zdaniem skarżącego, o pozostawaniu w zwłoce.
W dalszych wywodach skargi przywołane zostały przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej, które zdaniem skarżącego zostały w sprawie naruszone poprzez nieudostępnienie informacji publicznej bez zbędnej zwłoki, brak wydania decyzji w sprawie, błędne kwestionowanie prawa skarżącego do uzyskania informacji publicznej i bezzasadną, długotrwałą odmowę jej udostępnienia.
Skarżący, powołując się na stanowisko orzecznictwa stwierdził, że prezes sądu, jako organ władzy publicznej, ma w swoim posiadaniu akta sądowe zawierające sprawozdania stanowiące przedmiot wniosku. Dokumenty te podlegają udostępnieniu po ich zanonimizowaniu. W sytuacji, gdy żądana informacja jest w posiadaniu adresata wniosku, a co więcej jest przez niego wytworzona, ma on obowiązek jej udostępnienia, co stanowi o niezasadnym kierowaniu skarżącego do innych podmiotów celem uzyskania wnioskowanej informacji.
Ponad powyższe skarżący przedstawił pogląd, co do charakteru żądanej informacji publicznej wskazując, że nie ma ona charakteru informacji publicznej przetworzonej. Zauważył, że niektóre sądy okręgowe publikują sprawozdania z wizytacji zakładów karnych i aresztów śledczych na swoich stronach internetowych.
Uzasadniając wniosek o stwierdzenie bezczynności organu jako rażące naruszenie prawa skarżący wskazał, że ma na to wpływ czas załatwiania sprawy i długotrwała błędna ocena prawna zasadności wniosku, co w przypadku wnioskodawcy osadzonego w zakładzie karnym miało wpływ na ochronę jego praw w innym postępowaniu.
W odpowiedzi na skargę Prezes Sądu Okręgowego w K. wniósł o umorzenie postępowania z uwagi na jego bezprzedmiotowość, gdyż w dniu 14 lipca 2014r. przesłano skarżącemu wnioskowane sprawozdania z wizytacji zakładów karnych i aresztów śledczych z lat 2005-2014 po dokonaniu anonimizacji.
W sytuacji, gdy sprawa została w całości pozytywnie załatwiona, zdaniem organu należy uznać, że postępowanie ze skargi stało się bezprzedmiotowe, a w konsekwencji tego powinno zostać umorzone.
Organ zakwestionował nadto stanowisko skarżącego, co do tego by bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Wyjaśnił, że przekroczenie terminu załatwienia sprawy wyniosło 21 dni. Ponadto nie miała miejsca sytuacja, w której organ w ogóle nie podjął żadnych działań w sprawie, gdyż w terminie skierował do skarżącego pismo informujące o dalszym sposobie postępowania.
Z przedstawionych Sądowi akt administracyjnych wynikało, że w dniu 9 czerwca 2014r. R.S. wystąpił do Prezesa Sądu Okręgowego w K. o przesłanie mu w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej sprawozdań z wizytacji zakładów karnych i aresztów śledczych z okręgu podległego Prezesowi Sądu Okręgowego w K. z lat 2005-2014.
W piśmie z dnia 23 czerwca 2014r. organ poinformował wnioskodawcę, że dysponentem wnioskowanych sprawozdań są dyrektorzy jednostek penitencjarnych i oni są uprawnieniu do podjęcia decyzji na podstawie ustawy o dostępie do informacji publicznej.
W uzupełnieniu akt administracyjnych pełnomocnik organu przedstawił oryginał zwrotnego potwierdzenia odbioru pisma Prezesa Sądu Okręgowego w K. z dnia 14 lipca 2014r. kierowanego do skarżącego, w którym to piśmie organ informuje adresata o przesłaniu w załączeniu wnioskowanych 38 sprawozdań.
Wezwany do oświadczenia się na treść pisma organu z dnia 14 lipca 2014r. pełnomocnik skarżącego potwierdził otrzymanie przez skarżącego wnioskowanej informacji publicznej. Zaprzeczył jednak, by postępowanie w sprawie stało się bezprzedmiotowe, co do rozstrzygnięcia o charakterze bezczynności organu i podtrzymał skargę w zakresie stwierdzenia, że bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa i wymierzenia organowi grzywny.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012r. poz. 270), zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1- 4a) P.p.s.a. Oznacza to, że w sprawach, w których wydawane są decyzje oraz postanowienia, jak też w sprawach, w których wydawane są inne akty z zakresu administracji publicznej albo podejmowane czynności materialnotechniczne - możliwe jest zaskarżenie braku właściwego działania organu administracji. Uwzględnienie skargi w tym przypadku, w myśl art. 149 p.p.s.a., nakazuje sądowi administracyjnemu zobowiązanie organu do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa, a nadto rozstrzygnięcia kwestii, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Ocena, co do bezczynności organu dokonana być musi na gruncie właściwego dla załatwienia sprawy prawa materialnego, gdyż ono rozstrzyga o legitymacji organu i wynikających z nich uprawnieniach i obowiązkach.
W kontrolowanej sprawie stan prawny ma oparcie w regulacji zawartej w ustawie z dnia 6 września 2001r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112 poz. 1198) zwanej dalej u.d.i.p., co skutkuje przyjęciem właściwości sądów administracyjnych w świetle art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.
Zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, niepodjęcie przez podmiot zobowiązany do udzielenia informacji publicznej stosownych czynności, tj. nieudostępnienie informacji, ani niewydanie decyzji o odmowie jej udzielenia w terminie wskazanym w art. 13 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198 ze zm.) oznacza, że pozostaje on w bezczynności (por. wyrok NSA z dnia 24 maja 2006 r., l OSK 601/05, LEX nr 236545). Termin określony w art. 13 ust. 2 cytowanej ustawy wynosi – z wyjątkami w nim wymienionymi – 14 dni od dnia złożenia wniosku.
Dokumentacja sprawy przedstawiona Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu wraz ze skargą pozwala przyznać rację skarżącemu, że do dnia wniesienia skargi zobowiązany organ nie załatwił sprawy w całości. Nie udzielił wszystkich żądanych informacji. Nie wydał też decyzji o odmowie udzielenia informacji ani też nie przekazał adresatowi wniosku pisma informującego, że wezwany podmiot nie jest zobowiązany do udzielenia informacji, gdyż nie jest to informacja publiczna, nie dysponuje informacją albo nie jest podmiotem, od którego można jej żądać. Jednocześnie za niewątpliwe przyjąć trzeba, że po dacie wniesienia skargi na bezczynność organu, informując o tym skarżącego w piśmie z dnia 14 lipca 2014r. które zostało przekazane skarżącemu, organ załatwił sprawę zgodnie z wnioskiem.
W przypadku, gdy organ załatwi sprawę po myśli właściwych przepisów w czasie pomiędzy wniesieniem skargi, a wydaniem przez sąd administracyjny wyroku powinien znaleźć zastosowanie art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Pogląd taki wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 26 listopada 2008 r. (sygn. akt I OPS 6/08 LEX nr 463487 publ. Internetowa Baza Orzeczeń NSA) stwierdzając, iż przepis art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a ma zastosowanie, gdy po wniesieniu skargi na bezczynność organu – w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1- 4a tej ustawy – organ wyda akt lub dokona czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, co do których pozostawał w bezczynności. Zgodnie z wymienionym w cytowanej uchwale przepisem art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a., sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania w sytuacji, gdy postępowanie to stało się bezprzedmiotowe z przyczyn innych niż wymienione w pkt 1 i 2 tego przepisu.
Z przedstawionego wyżej powodu, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach - na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. - postanowił umorzyć postępowanie w zakresie w jakim dotyczyło ono zobowiązania organu do załatwienia wniosku skarżącego.
Uznał natomiast za konieczne rozstrzygnięcie czy bezczynność organu, jaka trwała od dnia doręczenia wniosku organowi do dnia 14 lipca 2014r. a więc do dnia, w którym organ załatwił sprawę miała charakter rażącego naruszenia prawa.
Rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym bez żadnej wątpliwości można powiedzieć, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, że naruszono prawo w sposób oczywisty (por. wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2012r., sygn. akt I OSK 675/12, publ.CBOSA).
Z materiału sprawy wynika bezspornie, że po otrzymaniu wniosku o udostępnienie informacji publicznej organ zareagował przedstawiając swoje stanowisko. Nie można zatem uznać, że zlekceważono uprawnienia skarżącego do uzyskania informacji. Jeżeli organ nie pozostawił wniosku strony bez rozpoznania udzielając pisemnej odpowiedzi, lecz pozostawał w chwilowym błędzie co do sposobu załatwienia żądań zawartych w tych wnioskach bezczynność tak nie może być traktowana jako kwalifikowana. Przeczy temu również termin, w jakim załatwiono sprawę zgodnie z wnioskiem strony. Brak wymaganego działania ze strony organu nie przekroczył bowiem dwumiesięcznego, maksymalnego terminu, wymaganego dla załatwienia sprawy w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej.
Z przyczyn powyższych Sąd nie stwierdził, aby w kontrolowanej sprawie bezczynność organu była dotknięta rażącym naruszeniem prawa.
Z tych samych powodów Sąd nie uwzględnił żądania wymierzenia organowi grzywny, o jakiej mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a.