Uzasadnienie
D. J. (dalej: skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu (dalej: Kolegium) z dnia 26 marca 2026 r. nr SKO 4103.60.2026. Decyzją tą Kolegium utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Wałbrzycha z dnia 19 lutego 2026 r. nr MOPS/4070/000255/2026 w przedmiocie ustalenia opłaty za usługi opiekuńcze, świadczone na rzecz J. T. (matki skarżącego) za miesiące do kwietnia 2023 r. do sierpnia 2023 r., w wysokości 3210,04 zł i zobowiązania do zwrotu tej kwoty.
W skardze skarżący wniósł o wstrzymanie wykonania decyzji organu pierwszej instancji oraz utrzymującej ją w mocy decyzji Kolegium. Uzasadniając wniosek skarżący wskazał, że wykonanie decyzji przed rozpoznaniem sprawy może spowodować dla skarżącego trudne do odwrócenia skutki w postaci wszczęcia egzekucji administracyjnej, naliczenia kosztów egzekucyjnych i odsetek, a także zajęć rachunku bankowego. Skarżący wskazał, że wniesiona skarga uprawdopodabnia, że w sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności poprzez niedostateczne i niespójne wyjaśnienie zasad naliczania odpłatności oraz brak pogłębionej weryfikacji danych stanowiących podstawę rozstrzygnięcia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143, dalej: p.p.s.a.), wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Natomiast po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania, o czym stanowi art. 61 § 3 p.p.s.a.
Rozstrzygając na podstawie cytowanego wyżej art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd administracyjny jest związany zamkniętym katalogiem przesłanek pozytywnych. Powołany przepis wymienia wyłącznie dwie przesłanki stanowiące podstawę do wstrzymania zaskarżonego aktu administracyjnego, a mianowicie: niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody oraz niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Wskazać w tym miejscu należy, że próbę zdefiniowania przesłanki wyrządzenia znacznej szkody podjął Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 20 grudnia 2004 r., sygn. akt GZ 138/04, stwierdzając, że chodzi o taką szkodę, zarówno majątkową jak i niemajątkową, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowanie ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego.
Nadto jak wynika z ugruntowanego już orzecznictwa sądowoadministracyjnego warunkiem wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności jest wykazanie przez stronę we wniosku okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Uzasadnienie wniosku winno odnosić się do konkretnych zdarzeń (okoliczności) świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest uzasadnione (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka - Medek Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005 s. 166 -168). Podkreślenia jednak wymaga, że przewidziana w art. 61 § 3 p.p.s.a. ochrona tymczasowa nie służy zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami wykonania zaskarżonej decyzji, lecz jedynie przed skutkami bezpośrednio związanymi z jej wykonaniem, których ponadto nie można byłoby naprawić w razie ewentualnego uwzględnienia skargi.
Chodzi więc o sytuację, w której szkoda wyrządzona wykonaniem konkretnej decyzji, nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu rzeczy (por. postanowienie NSA z 16 kwietnia 2012r. sygn. II FZ 304/12). Należy przy tym zaznaczyć, że na tym etapie postępowania sąd nie dokonuje oceny zaskarżonej decyzji. Zostanie bowiem ona poddana odrębnemu badaniu pod kątem zgodności z obowiązującym porządkiem prawnym, zaś rozpoznanie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu nie może odbywać się na gruncie przesłanek mogących zaważyć o uchyleniu stanowiącego przedmiot skargi aktu.
Z konstrukcji art. 61 § 3 p.p.s.a. wynika, że to na wnoszącym o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności spoczywa obowiązek wykazania konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie wykonania aktu lub czynności jest zasadne z uwagi na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Winien on zatem w sposób wnikliwy uzasadnić wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu, przedstawiając spójną argumentację, popartą faktami oraz ewentualnie odnoszącymi się do nich dowodami, tak by przekonać sąd o zasadności zastosowania ochrony tymczasowej. W orzecznictwie wielokrotnie podkreślano, że podstawą badania zasadności wstrzymania wykonania decyzji lub aktu jest prawidłowo uzasadniony wniosek i zwracano uwagę na obowiązki ciążące w tym zakresie na wnioskodawcy.
Jest rzeczą oczywistą, że wywodząc skargę do sądu administracyjnego strona dąży do obalenia zaskarżonej decyzji, z której jest w jakiś sposób niezadowolona. Możliwość wstrzymania wykonania decyzji została jednak uzależniona od ściśle określonych przesłanek, mających na celu zapobieżenie szczególnie uciążliwym dla strony skutkom. Skutki te zostały wyraźnie określone w art. 61 § 3 p.p.s.a., a szansa na ich urzeczywistnienie musi być realna, a nie jedynie hipotetyczna.
Skarżący, wnosząc o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji Kolegium oraz decyzji organu pierwszej instancji w przedmiocie ustalenia opłaty za usługi opiekuńcze, świadczone na rzecz J. T. (matki skarżącego) za miesiące do kwietnia 2023 r. do sierpnia 2023 r., i zobowiązania do jego zwrotu, wskazał jedynie, że wykonanie decyzji może spowodować trudne do odwrócenia skutki w postaci wszczęcia wobec skarżącego egzekucji administracyjnej, naliczenia kosztów egzekucyjnych i odsetek, a także zajęć rachunku bankowego. Jednocześnie skarżący nie przedstawił we wniosku żadnych konkretnych okoliczności, które pozwalałyby na przyjęcie, że wstrzymanie wykonania obydwu decyzji jest w stosunku do niego uzasadnione. W szczególności skarżący nie wykazał w jakiej sytuacji finansowej i rodzinnej znajduje się obecnie oraz w jaki sposób wykonanie decyzji (w tym egzekucja wynikającej z decyzji należności pieniężnej) wpłynie na jego egzystencję i zdolność do regulowania zobowiązań pieniężnych.
Uniemożliwiło to Sądowi zweryfikowanie łącznej miesięcznej kwoty dochodów uzyskiwanych i ponoszonych przez skarżącego na dzień złożenia wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji obydwu organów i tym samym ocenę, czy zwrot należności za usługi opiekuńcze, świadczone na rzecz matki skarżącego, w wysokości 3210,04 zł spowoduje dla niego niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków.
Naturalnym jest, że decyzja zobowiązująca do uiszczenia należności pieniężnych wiąże się z dolegliwościami finansowymi i ze swej istoty ogranicza możliwości finansowe strony takiej decyzji. Nie taką sytuację chroni jednak ustawodawca. Instytucja wstrzymania wykonania decyzji nie służy ochronie przed jakimikolwiek ujemnymi konsekwencjami, ani też nie eliminuje każdego niebezpieczeństwa. Sam fakt negatywnego wpływu na sytuację materialną strony nie jest wystarczający dla zastosowania art. 61 § 3 p.p.s.a.
Podkreślić należy, że okoliczności uzasadniające żądanie strony o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji muszą mieć charakter konkretny i zindywidualizowany, a nie tylko potencjalny i hipotetyczny. Twierdzenia strony powinny też być poparte dokumentami źródłowymi (por. postanowienia NSA: z dnia 24 listopada 2015 r. sygn. akt II FSK 2877/15; z dnia 26 sierpnia 2015 r. sygn. akt I OZ 879/15; z dnia 16 stycznia 2013 r. sygn. akt II GZ 388/12). Natomiast podmiot występujący o ochronę tymczasową nie może oczekiwać od sądu, aby ten wyręczając go, niejako z urzędu, poszukiwał usprawiedliwienia dla złożonego wniosku. Brak należytego uzasadnienia żądania o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, wyklucza dokonywanie jego merytorycznej oceny (por. postanowienia NSA z dnia 25 kwietnia 2012 r. sygn. akt II FSK 498/12, z dnia 10 maja 2011 r. sygn. akt II FZ 106/11, z dnia 9 września 2011 r. sygn. akt II FSK 1501/11, z dnia 28 września 2011 r. sygn. akt I FZ 219/11, czy z dnia 26 listopada 2007 r. sygn. akt II FZ 338/07).
Z taką sytuacją mamy do czynienia w analizowanym przypadku, dlatego też nie można stwierdzić, że skarżący wykazał konieczność przyznania mu ochrony tymczasowej w postaci wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji.
Na marginesie należy wskazać, że celem instytucji wstrzymania wykonania aktu jest ukształtowanie stosunków do czasu rozpoznania skargi w zakresie zapobieżenia znacznej szkodzie lub trudnym do odwrócenia skutkom, a nie ocena legalności aktu. W związku z tym rozstrzygnięcie w przedmiocie wstrzymania wykonania aktu nie jest uzależnione od zasadności samej skargi. Rozpoznanie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu jest niezależne od ostatecznego rozstrzygnięcia sprawy sądowoadministracyjnej.
Mając na uwadze wskazane okoliczności, wobec braku uprawdopodobnienia przez skarżącego niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a, Sąd orzekł jak w sentencji niniejszego postanowienia