Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 13 października 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę J. O. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji.
W dniu 18 grudnia 2009 r. J. O. złożyła wniosek o przyznanie jej prawa pomocy, w którym wniosła o zwolnienie jej od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego.
Ze złożonego na urzędowym formularzu wniosku z dnia 17 grudnia 2009 r., który skarżąca uzupełniła oświadczeniem z dnia 18 stycznia 2009 r. wynika, że:
- 1. wnioskodawczyni samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe,
- 2. jest właścicielką mieszkania o powierzchni 42,5 m2 oraz jest współwłaścicielką nieruchomości rolnej o powierzchni 1,73 ha,
- 3. źródłem utrzymania J. O. jest wynagrodzenie za pracę w miesięcznej wysokości 2.050,00 zł brutto,
- 4. płatności z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w ramach systemów wsparcia bezpośredniego wyniosły w 2009 r. 1.231,69 zł,
- 5. skarżąca spłaca kredyt mieszkaniowy zaciągnięty na zakup wskazanego w punkcie 2. mieszkania. Miesięczna rata tego kredytu wynosi 500,00 zł,
- 6. na inne stałe miesięczne wydatki ponoszone przez J. O. składają się: czynsz za mieszkanie w wysokości 460,00 zł, koszty spłaty rat pożyczki zaciągniętej w P. w wysokości 150,00 zł, opłaty za telefon w wysokości 100,00 zł, opłaty za gaz w wysokości około 30,00 zł, opłaty za energię elektryczną w wysokości około 30,00 zł oraz koszty spłaty rat kredytu zaciągniętego w K. w wysokości 301,36 zł.
Z nadesłanych przez skarżącą wyciągów z rachunku bankowego za okresy: od 8 września 2009 r. do 6 października 2009 r., od 7 października 2009 r. do 6 listopada 2009 r. i od 9 listopada 2009 r. do 7 grudnia 2009 r. wynika, że:
- 1. w dniu 25 września 2009 r. skarżącej wypłacono wynagrodzenie w kwocie 2.325,94 zł, w dniu 27 października 2009 r. w kwocie 1.835.94 zł, a w dniu 1 grudnia 2010 r. w kwocie 2.164,80 zł. W dniu 30 listopada 2009 r. wnioskodawczyni otrzymała także kwotę 137,05 zł z tytułu dodatku specjalnego,
- 2. poza wskazanymi powyżej stałymi wydatkami w gospodarstwie domowym skarżąca reguluje należności wobec G. (we wrześniu 2009 r. wyniosły one w sumie 1.919,08 zł, m.in. z tytułu spłaty rat, a w październiku i listopadzie po 175,23 zł z tytułu spłaty rat), ponosi koszty spłaty raty kolejnego kredytu w miesięcznej wysokości 139,73 zł, a 14 września 2009 r. wpłaciła kwotę 324,83 zł na rzecz C.,
- 3. w dniu 1 grudnia 2009 r. na rachunek bankowy J. O. wpłynęła kwota 2.164,80 zł z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa,
- 4. w dniu 14 września 2009 r. wnioskodawczyni otrzymała pożyczkę z zakładowego funduszu świadczeń socjalnych pracodawcy w kwocie 17.000,00 zł.,
- 5. na dzień 10 września 2009 r. saldo na rachunku bankowym skarżącej wyniosło - 1.981,31 zł, na dzień 6 października 2009 r. 9.607,79 zł, na dzień 6 listopada 2009 r. 6.473,75 zł, a na dzień 7 grudnia 2009 r. 6.791,01 zł.
Postanowieniem z dnia 26 stycznia 2010 r. referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy.
Od ww. postanowienia skarżąca wniosła sprzeciw. W sprzeciwie podtrzymała swoje uprzednie twierdzenia odnośnie dochodów oraz wydatków i stwierdziła, że po odliczeniu opłat koniecznych na miesięczne wyżywienie i środki czystości miesięcznie pozostaje jej około 230 zł.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje
Zgodnie z art. 260 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", wniesienie sprzeciwu w niniejszej sprawie skutkowało utratą mocy postanowienia referendarza sądowego z dnia 26 stycznia 2010 r., a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlegała rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym.
W myśl art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje:
- 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania;
- 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Przystępując do oceny sytuacji materialnej i możliwości płatniczych skarżącej, w pierwszej kolejności należy wskazać, że generalną zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Stosownie bowiem do reguły zawartej w art.199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Stąd też każda osoba wszczynająca postępowanie przed sądem administracyjnym powinna liczyć się z wydatkami na ten cel.
Stosownie do treści art.246§1 p.p.s.a. prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2).
Jak wynika z treści powołanego przepisu, instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym ma wyjątkowy charakter. Pomoc ta stosowana jest wobec osób nieposiadających żadnego dochodu lub oszczędności lub posiadających bardzo skromny dochód lub oszczędności, a więc wobec tych osób, które znajdują się w sytuacji materialnej, pozwalającej na zaspokojenie jedynie podstawowych potrzeb życiowych.
Kwota środków zgromadzonych na rachunku bankowym J. O. (6.791,01 zł na [...] grudnia 2009 r.) wielokrotnie przekracza wysokość wpisu od skargi, który skarżąca już uiściła (200 zł) oraz ewentualnych pozostałych opłat sądowych, jak wpis od skargi kasacyjnej.
Skarżąca uzyskuje stały dochód ze stosunku pracy. Średnie miesięczne wynagrodzenie skarżącej z trzech miesięcy uwzględnionych w nadesłanych przez nią wyciągach z rachunku bankowego wraz z otrzymanym w listopadzie 2009 r. dodatkiem specjalnym wyniosło 2.049,52 zł netto. W grudniu 2009 r. wnioskodawczyni otrzymała także środki w wysokości 2.164,80 zł z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.
Wykazana w oświadczeniu z dnia 18 stycznia 2010 r. wysokość stałych miesięcznych wydatków ponoszonych w gospodarstwie domowym J. O. wynosi 1.571,36 zł. Z nadesłanych przez skarżącą wyciągów z rachunku bankowego wynika, że ponadto wydatkuje ona miesięcznie przynajmniej kwotę 314,96 zł między innymi na spłatę rat kredytów.
Możliwość zaspokojenia niezbędnych wydatków z regularnie uzyskiwanego dochodu potwierdza także okoliczność przyznania J. O. kredytów i pożyczek przez kilka instytucji finansowych. Powyższe oznacza bowiem, że posiada ona, zweryfikowaną przez te instytucje, zdolność kredytową, a więc po uwzględnieniu podstawowych kosztów utrzymania jest w stanie zaoszczędzić część dochodu z przeznaczeniem na inne cele.
Skarżąca uzyskuje więc regularny dochód, pozwalający jej na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Jednocześnie dysponuje środkami pieniężnymi w kwocie wielokrotnie przekraczającej wysokość uiszczonego już wpisu od skargi i innych opłat sądowych, ewentualnie należnych w dalszym toku postępowania.
W tych okolicznościach uznać należy, że skarżąca nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, bądź też, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i 2 w zw. z art. 260 p.p.s.a. należało orzec jak w postanowieniu.