Uzasadnienie
Pismem z dnia 8 sierpnia 2006 roku Stowarzyszenie "[...]" wystąpiło z wnioskiem o dopuszczenie Stowarzyszenia do udziału postępowaniu administracyjnym w charakterze strony dotyczącym ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego dla inwestycji polegającej na budowie kolektorów sanitarnych na terenie Dzielnicy [...] w W. W uzasadnieniu wniosku Stowarzyszenie podniosło, iż planowane kolektory sanitarne mają doprowadzać ścieki z [...] W. do Oczyszczalni [...] znajdującej się na terenie dzielnicy [...]. Kolektory te mają przebiegać pod Wisłą i przez tereny osiedlowe dzielnicy [...]. Stowarzyszenie "[...]" jest organizacją pożytku publicznego działającą na rzecz społeczności Dzielnicy [...]. Planowana inwestycja wiąże się bezpośrednio z celami statutowymi Stowarzyszenia, m.in. wspieraniem świadomego ekologicznie zagospodarowania terenów zielonych, poprawy bezpieczeństwa mieszkańców, a zwłaszcza dzieci.
Stowarzyszenie jest także organizacją ekologiczną i jej celem jest ochrona walorów krajobrazowych, środowiskowych i zieleni na terenie Dzielnicy [...] w W., ze szczególnym uwzględnieniem starorzecza Wisły, należącego do obszaru Natura 2000 oraz ochrona siedlisk przyrodniczych występujących na terenie Dzielnicy [...].
Postanowieniem z dnia [...] września 2006 roku, nr [...] Prezydent Miasta W. odmówił Stowarzyszeniu "[...]" uznania za stronę postępowania administracyjnego w sprawie prowadzonej z wniosku Miejskiego Przedsiębiorstwa [...] SA, z siedzibą przy Pl. [...] w W. dotyczącej wydania decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego polegającej na budowie kolektorów sanitarnych na terenie Dzielnicy [...] i Dzielnicy [...] Miasta W. W uzasadnieniu Prezydent stwierdził, że cele statutowe Stowarzyszenia wskazują na zasadność jego uczestniczenia w procedurach ochrony środowiska na etapie wydawania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia. Nie uzasadniają jednak uczestniczenia w postępowaniu dotyczącym wydania decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego dla kolektorów ściekowych na terenie Dzielnicy [...] i Dzielnicy
Sygn. akt IV SA/Wa 2436/06 [...]. Ponadto zdaniem Prezydenta przepisy stanowią, że organizacja społeczna może zostać dopuszczona do udziału w postępowaniu, jeśli przemawia za tym interes społeczny. Planowana inwestycja jest niezbędna dla zabezpieczenia możliwości oczyszczania ścieków z centralnej i północnej części W. Gdyby realizacja inwestycji nie doszła do skutku ścieki z [...] części miasta byłyby oczyszczane w stopniu niewystarczającym. Ścieki pochodzące od ponad [...] mieszkańców byłyby w dalszym ciągu nie oczyszczane, a ścieki pochodzące od ok. [...] mieszkańców równoważnych byłyby oczyszczane w stopniu niezgodnym z wymaganiami. W tych warunkach [...] system kanalizacyjny nie spełniałby podstawowych wymogów prawa ochrony środowiska, a jego właściciel zostałby obciążony zaległymi i bieżącymi opłatami podwyższonymi, zaś miasto W. pozostałoby najbardziej znaczącym źródłem zanieczyszczeń Wisły i Morza Bałtyckiego.
Potencjalne zyski środowiska społecznego i przyrodniczego, wynikające z realizacji planowanej inwestycji, znacząco przeważają ewentualne uciążliwości. Stowarzyszenie "[...]" zdaniem Prezydenta będzie więc musiało poczekać, aby uczestniczyć na prawach strony w postępowaniu w sprawie oceny oddziaływania na środowisko i mieć możliwość wyrażenia swojego stanowiska w tamtym postępowaniu.
Od powyższego postanowienia zażalenie złożyło Stowarzyszenie "[...]" wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz orzeczenie co do istoty sprawy.
W uzasadnieniu zażalenia Stowarzyszenie podniosło, iż planowana inwestycja, na którą wydana ma być decyzja lokalizacyjna w przedmiotowym postępowaniu ma zostać usytuowana na obszarze działania Stowarzyszenia. Podniosło również, iż organ I instancji nie wskazał wystarczająco, jaka z przesłanek dopuszczenia organizacji społecznej do postępowania zawartych w art. 31 § 1 kpa miałaby nie zostać spełniona. W ocenie Stowarzyszenia organ ograniczył się jedynie do przytoczenia kilku ogólnych stwierdzeń o wadze inwestycji oraz skupił się na ekologicznych celach działania Stowarzyszenia. Jednocześnie zdaniem Stowarzyszenia odmowa dopuszczenia do udziału w sprawie była motywowana jedynie chęcią uniknięcia utrudnień w sprawnym przeprowadzeniu postępowania, z uwagi na możliwość składania w jego toku uwag i wniosków oraz środków zaskarżenia.
Postanowieniem z dnia [...] października 2006 roku, nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie Prezydenta W. z dnia [...] września 2006 roku. W uzasadnieniu postanowienia Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, iż we wniosku o dopuszczenie do udziału w przedmiotowym postępowaniu Stowarzyszenie "[...]" wskazało, że jest przede wszystkim organizacją ekologiczną i jej celem jest ochrona walorów krajobrazowych i zieleni na terenie Dzielnicy [...] W. Według obecnych uregulowań postępowanie w sprawie wydania decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego, nie obejmuje zaś postępowania w sprawie uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia, unormowanego przepisami ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 roku Prawo ochrony środowiska.
W związku z tym Stowarzyszeniu "[...]" będzie przysługiwał przymiot uczestnika na prawach strony w postępowaniu w sprawie uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia. W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W., w postępowaniu administracyjnym w sprawie wniosku o wydanie decyzji lokalizacyjnej dla inwestycji celu publicznego, skarżącemu nie przysługuje natomiast przymiot uczestnika na prawach strony.
Na powyższe postanowienie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyło Stowarzyszenie "[...]" wnosząc o uchylenie tego orzeczenia w całości oraz uchylenie poprzedzającego je postanowienia Prezydenta Miasta W. z dnia [...] września 2006 roku względnie stwierdzenie nieważności zaskarżonego postanowienia organu administracyjnego II instancji.
Stowarzyszenie, wnosząc o uchylenie zaskarżonych postanowień zarzuciło tym orzeczeniom naruszenie prawa materialnego i przepisów postępowania, które miały wpływ na wynik sprawy, a w szczególności przepisów art. 31 kpa oraz art. 7, art. 10 i art. 107 kpa poprzez niezweryfikowanie istnienia przesłanek, a co za tym idzie błędne i arbitralne przyjęcie, iż Stowarzyszenie nie spełnia wymogów wynikających z art. 31 § 1 pkt 2 kpa warunkujących dopuszczenie go do postępowania na prawach strony. Natomiast w zakresie podniesionego zarzutu nieważności zaskarżonego postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W., zostało
Sygn. akt IV SA/Wa 2436/06 wskazane, iż podstawą tego zarzutu jest przepis art. 145 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 kpa.
W uzasadnieniu skargi, podniesiono, iż celem statutowym Stowarzyszenia 1 przedmiotem jego działalności jest min. ochrona środowiska, zagospodarowanie terenu, rozwój infrastruktury, współpraca z władzami miasta i samorządu terytorialnego, a planowana inwestycja ma zostać usytuowana na obszarze działania tej organizacji społecznej. Zdaniem skarżącego w zaskarżonych postanowieniach nie wskazano wystarczająco, jaka z przesłanek dopuszczenia organizacji społecznej do postępowania zawartych w art. 31 kpa miała jakoby nie zostać spełniona. Zachowanie organów, które wydały zaskarżone orzeczenia, w ocenie skarżącego, może być odczytane jako jawna szykana Stowarzyszenia, które uczestniczyło już w poprzednim postępowaniu lokalizacyjnym dotyczącym budowy kolektorów sanitarnych. Profilaktycznie próbuje się bowiem poskromić ewentualną aktywność skarżącego, szukając byle jakiego pretekstu do wykluczenia go z procesu decyzyjnego.
Jednocześnie skarżące Stowarzyszenie podkreśliło, iż jest przekonane, że spełnia wszystkie przesłanki dopuszczenia do udziału w postępowaniu w sprawie wydania decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego, które zostały określone w art. 31 § 1 pkt 2 kpa. Prezydent Miasta
W., który wydał zaskarżone postanowienie nie próbował nawet w najmniejszym stopniu zbadać, czy i jakich przesłanek dopuszczenia do udziału w przedmiotowym postępowaniu Stowarzyszenie nie spełnia.
Wskazano również, że za udziałem Stowarzyszenia w przedmiotowym postępowaniu przemawia interes społeczny, gdyż ze względu na skomplikowany i wymagający przeprowadzenia szeregu działań charakter postępowania lokalizacyjnego, konieczny jest udział skarżącego w tym postępowaniu, biorąc pod uwagę jego cele statutowe. Stowarzyszenie zwróciło także uwagę, iż postanowieniem z dnia [...] października 2006 roku inny skład Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. uwzględnił zażalenie skarżącego na odmowę jego dopuszczenia do udziału w postępowaniu lokalizacyjnym prowadzonym odnośnie drugiej części tej samej inwestycji jaka jest związana z rozbudową Oczyszczalni Ścieków "[...]" ([...]). Podstawą tego orzeczenia było stwierdzenie, iż z uzasadnienia postanowienia organu I instancji nie wynikało, by przedmiotem jego rozważań była w ogóle ocena, czy za dopuszczeniem do udziału
Sygn. akt IV SA/Wa 2436/06 w postępowaniu przemawiał interes społeczny, w szczególności interes społeczności, którą skarżąca reprezentuje.
Stowarzyszenie podniosło również zarzut, że nie miało zamiaru działać w postępowaniu jako strona, tylko na prawach strony i budzi jego zdziwienie, że w zaskarżonym postanowieniu znalazło się stwierdzenie, że Stowarzyszeniu nie przysługuje przymiot strony.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu i wniosło o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny kontroluje zgodność zaskarżonego rozstrzygnięcia z prawem materialnymi procesowym. Zaskarżone postanowienie oraz postanowienie je poprzedzające zdaniem Sądu nie narusza prawa.
Zgodnie z treścią art. 31 § 1 pkt 2 kpa organizacja społeczna może w sprawie dotyczącej innej osoby występować z żądaniem dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i gdy przemawia za tym interes społeczny.
Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że nie został przez skarżące Stowarzyszenie spełniony wynikający z art. 31 § 1 pkt 2 kpa warunek jakim jest istnienie statutowego celu działania Stowarzyszenia, który uzasadniałby uczestnictwo Stowarzyszenia w przedmiotowym postępowaniu na prawach strony.
Postępowanie, w którym Stowarzyszenie chciało uczestniczyć na prawach strony dotyczyło ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego dla inwestycji polegającej na budowie kolektorów sanitarnych na terenie Dzielnicy [...] W. Celem tego postępowania jest ocena możliwości realizacji tego rodzaju inwestycji z punktu widzenia ładu przestrzennego. Należy więc rozważyć, czy cele statutowe Stowarzyszenia uzasadniają jego uczestnictwo w tego rodzaju postępowaniu. Zdaniem Sądu podzielić należy stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego, że cele statutowe Stowarzyszenia nie uzasadniają jego żądania dopuszczenia do udziału w opisanym wyżej postępowaniu.
Ze znajdującego się w aktach sprawy wypisu z Krajowego Rejestru Sądowego wynika, że celem Stowarzyszenia jest wyzwalanie i wspieranie inicjatyw społecznych zmierzających do wzbogacenia możliwości edukacji i wychowania dzieci, młodzieży i dorosłych oraz tworzenia warunków do ich pełnego intelektualnego i fizycznego rozwoju. Przytoczony cel działania Stowarzyszenia nie uzasadnia zdaniem Sądu uczestnictwa Stowarzyszenia w postępowaniu administracyjnym dotyczącym zagospodarowania przestrzennego.
Celem Stowarzyszenia jak wynika z wypisu z Krajowego Rejestru Sądowego jest również wspomaganie organizacyjno - rzeczowe wszelkich działań zmierzających do rozwoju infrastruktury, ze szczególnym uwzględnieniem kanalizacji i dróg. Ten zapis także nie może zdaniem Sądu uzasadniać uczestnictwa Stowarzyszenia na prawach strony w postępowaniu dotyczącym lokalizacji inwestycji celu publicznego jakim jest budowa kolektorów sanitarnych. Z treści tego zapisu wynika bowiem, że w kwestii wspomagania rozwoju infrastruktury Stowarzyszenie ograniczyło swoją działalność jedynie do wspomagania organizacyjno - rzeczowego. Wspomaganie organizacyjno - rzeczowe, to np. zbieranie środków finansowych, udostępnianie lokalu, mobilizowanie społeczeństwa do wykonywania prac społecznych. Nie można natomiast rozumieć przez to uczestnictwa w postępowaniu administracyjnym na prawach strony.
Kolejny cel działania Stowarzyszenia wskazany w wypisie z Krajowego Rejestru Sądowego, to wspieranie świadomego ekologicznie zagospodarowania terenów zielonych oraz poprawa bezpieczeństwa mieszkańców, a zwłaszcza dzieci. Ten zapis również zdaniem Sądu nie uzasadnia dopuszczenia Stowarzyszenia do udziału w postępowaniu dotyczącym lokalizacji inwestycji celu publicznego. Z treści tego zapisu wynika bowiem, że Stowarzyszenie nie jest zainteresowane wspieraniem prawidłowego zagospodarowania przestrzeni we wszystkich jego aspektach, a jedynie w jego wąskim wycinku jakim jest ekologiczne zagospodarowanie przestrzeni. W postępowaniu o ustalenie lokalizacji celu publicznego organy administracji nie dokonują oceny inwestycji pod kątem jej wpływu na środowisko. W tym celu ustawodawca stworzył odrębne postępowanie w toku którego wydawana jest decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach inwestycji. To w tym postępowaniu następuje ocena inwestycji pod kątem wymagań ekologicznych. Skoro ustawodawca stworzył odrębne postępowanie
Sygn. akt IV SA/Wa 2436/06 mające na celu ustalenie dopuszczalności realizacji inwestycji z uwagi na jej wpływ na środowisko, to brak jest podstaw, by cel Stowarzyszenia jakim jest świadome ekologiczne zagospodarowanie terenów, uzasadniał udział Stowarzyszenia w postępowaniu, w którym kwestie te nie są brane pod uwagę przez organy administracji.
Powyższe argumenty odnoszą się również do pozostałych celów Stowarzyszenia wymienionych w wypisie z Krajowego Rejestru Sądowego jakim są:
* Ochrona walorów krajobrazowych, środowiskowych i zieleni na terenie
Dzielnicy [...] w W. ze szczególnym uwzględnieniem starorzecza Wisły należącego do obszaru Natura 2000;
* Ochrona siedlisk przyrodniczych występujących na terenie Dzielnicy [...] w W.;
* Utrzymywanie ciągłości istnienia gatunków roślin, zwierząt, ptaków wraz z ich siedliskami, przez ich ochronę lub przywracanie do właściwego stanu, gdy zostały zdegradowane przemysłową działalnością człowieka.
Okoliczność, iż w innej sprawie Stowarzyszenie zostało dopuszczone do udziału w postępowaniu nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. Sąd rozpoznając skargę ocenia prawidłowość danego, konkretnego postępowania i wydanych w nim rozstrzygnięć.
Twierdzenie skarżącego, iż wydane w toku postępowania administracyjnego postanowienia są arbitralne i są przejawem szykan organów administracji w stosunku do Stowarzyszenia jak również, że podyktowane są chęcią uniknięcia utrudnień w sprawnym przeprowadzeniu postępowania jest bezpodstawne i stanowi niczym nieuzasadnione domniemanie.
Zarzut skarżącego Stowarzyszenia, że organy administracji błędnie rozstrzygnęły o odmowie dopuszczenia Stowarzyszenia do udziału w postępowaniu w charakterze strony podczas, gdy Stowarzyszenie składało wniosek o dopuszczenie go do udziału w postępowaniu na prawach strony jest bezzasadny.
Rzeczywiście w osnowie postanowienia powinno znaleźć się stwierdzenie, że organ administracji odmawia dopuszczenia Stowarzyszenia do udziału w postępowaniu na prawach strony, a nie dopuszczenia do udziału w postępowaniu w charakterze strony, jednakże zdaniem Sądu jest to jedynie nieścisłość językowa. Analiza treści całości postanowień wydanych przez Prezydenta
W. oraz Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazuje, iż w istocie organy te odmówiły dopuszczenia Stowarzyszenia do udziału w postępowaniu na prawach strony. Zarzut Skarżącego oparty został na wyrwanym z kontekstu sformułowaniu. Zauważyć przy tym należy, że skarżące Stowarzyszenie formułując ten zarzut pominęło okoliczność, iż z treści złożonego przez nie wniosku wynika, że wnosiło o dopuszczenie go do udziału w postępowaniu w charakterze strony, a nie na prawach strony. Pomimo takiej treści pisma organy administracji trafnie uznały, że jest to wniosek o dopuszczenie Stowarzyszenia do udziału w postępowaniu na prawach strony i w tym przedmiocie prowadziły postępowanie.
Z powyższych względów na podstawie art. 151 Ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 roku Nr 153 poz. 1270 ze zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.