Uzasadnienie
W toku postępowania J. M. – pełnomocnik skarżącego – J. M. wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu PPF podając dane dotyczące własnego stanu rodzinnego, majątku i dochodów.
W związku z powyższym, referendarz sądowy zarządzeniem z 14 czerwca 2016 r. poinformował wnioskodawcę, że nie jest stroną niniejszego postępowania, natomiast występuje w nim jako pełnomocnik J. M. (ojca) i w związku z tym, nie jest zobowiązany do ponoszenia jakichkolwiek kosztów związanych z postępowaniem. Z uwagi na powyższe przesłano J. M. jako pełnomocnikowi J. M. formularz PPF w celu jego wypełnienia o dane dotyczące skarżącego, w przypadku gdy zamierza on ubiegać się o przyznanie prawa pomocy.
Powyższe wezwanie zostało skutecznie doręczone pełnomocnikowi skarżącego 23 czerwca 2016 r. i pozostało bez odpowiedzi.
W tej sytuacji referendarz sądowy postanowieniem z dnia 5 sierpnia 2016 r. rozpoznał wniosek J. M. o zwolnienie od kosztów sądowych, jako złożony w imieniu własnym, odmawiając przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
Od powyższego postanowienia w ustawowym terminie J. M. – pełnomocnik skarżącego złożył sprzeciw wskazując, iż zgodnie z wezwaniem Sądu złożył formularz PPF podając swoje dane dotyczącego stanu rodzinnego, majątku i dochodów.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Stosownie do art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - zwanej dalej "P.p.s.a.", w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym.
W niniejszej sprawie kluczową kwestią jest zbadanie dopuszczalności złożenia przez pełnomocnika strony wniosku o przyznanie prawa pomocy w imieniu własnym.
Zgodnie z art. 243 § 1 zdanie pierwsze P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania.
Z powyższego przepisu wynika, że prawo pomocy może być przyznane jedynie stronie postępowania. Stronami postepowania, zgodnie z art. 32 P.p.p.s.a., są skarżący oraz organ którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi oraz podmioty, o których mowa w art. 33 P.p.s.a. W świetle art. 12 P.p.s.a. ilekroć w niniejszej ustawie jest mowa o stronie, rozumie się przez to również uczestnika postępowania. Natomiast strony postępowania mogą działać przed sądem przez swoich pełnomocników (art. 34 P.p.s.a), co nie oznacza, że pełnomocnik uzyskuje status strony postępowania.
W powyższej kwestii Naczelny Sąd Administracyjny zajął stanowisko w uchwale składu 7 sędziów z 20 maja 2010 r., sygn. I OPS 11/09 (publ. ONSAiWSA 2010/4/54), podjętej na skutek wniosku Rzecznika Praw Obywatelskich, zgodnie z którą wniosek o przyznanie prawa pomocy składany na urzędowym formularzu, o jakim mowa w § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępnienia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy może być podpisany także przez pełnomocnika strony. Powyższe oznacza, że pełnomocnik może podpisać w imieniu strony formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy (a więc może go także wypełnić), nie ma jednak wątpliwości, iż dane zawarte w formularzu muszą dotyczyć wyłącznie strony postępowania, a nie pełnomocnika.
W rozpatrywanej sprawie urzędowy formularz o przyznanie prawa pomocy został złożony przez J. M. w imieniu własnym, zatem nie zawierał danych dotyczących skarżącego. W niniejszym postępowaniu J. M. występuje jako pełnomocnik skarżącego – J. M., nie jest zatem stroną postępowania sądowoadministracyjnego.
W tej sytuacji skoro wniosek o przyznanie prawa pomocy złożył pełnomocnik skarżącego działający w mieniu własnym, a nie strony postepowania, to jego żądanie nie mogło zostać uwzględnione. O przyznanie prawa pomocy nie może skutecznie ubiegać się podmiot, która nie jest stroną postępowania, zatem wniosek należało uznać za niedopuszczalny i odrzucić.
W tym stanie rzeczy, Sąd, na podstawie art. 260 oraz art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 64 § 3 P.p.s.a., postanowił, jak w sentencji.