Uzasadnienie
B. B. złożył w dniu 24 czerwca 2014 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika w sprawie wszczętej z jego skargi na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2014r. orzekającej o jego wymeldowaniu z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. [...] w P. We wniosku o przyznanie prawa pomocy oświadczył, że jest bezrobotny, nie otrzymuje zasiłku dla bezrobotnych, a "pieniądze na bieżące wydatki (...) pożycza od żony". Skarżący oświadczył, ze pozostaje z żoną z rozdzielności majątkowej i dołączył do wniosku m.in. kopie umowy majątkowej małżeńskiej (wypis aktu notarialnego).
Ponieważ zdaniem referendarza sądowego, te okoliczności były niewystarczające do oceny zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy, zarządzeniem z dnia 30 czerwca 2014 r. skarżący został wezwany do:
- a) przedłożenia wyciągów z rachunków bankowych (bieżących, lokacyjnych) będących w posiadaniu skarżącego i jego żony uwzględniających operacje na tych rachunkach w okresie ostatnich trzech miesięcy (ewentualnie oświadczenia o nieposiadaniu rachunku bankowego),
- b) wskazania dochodu osiąganego przez jego żonę i nadesłania dokumentu potwierdzającego wysokość tego dochodu,
- c) nadesłania szczegółowego wykazu wydatków ponoszonych miesięcznie na konieczne utrzymanie (m.in. zakup żywności, odzieży, środków czystości, leków, utrzymanie mieszkania) oraz inne potrzeby wraz z określeniem wysokości, w tym także ich udokumentowanie za pomocą kopii faktur i rachunków,
- d) nadesłania aktualnego zaświadczenia z właściwego urzędu pracy potwierdzającego, że skarżący jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna i nie ma prawa do zasiłku dla bezrobotnych.
Wezwanie zostało doręczone wnioskodawcy w dniu 21 lipca 2014 r. (tzw. doręczenie przez awizo) i mimo upływu wyznaczonego terminu, którego ostatnim dniem był 28 lipca 2014 r., nie zostało wykonane.
Mając powyższe na uwadze stwierdzono, co następuje:
B. B. domaga się od Sądu przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Wobec tego powinien wykazać, że ze względu na swe ubóstwo nie jest w stanie pokryć jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego. Do udowodnienia takiego stanu zobowiązuje przepis art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej p.p.s.a.).
Jak wynika z powyższego, wykazanie tego warunku obciąża osobę wnioskującą, a kryterium ekonomiczne opierające się na dochodach i sytuacji materialnej jej oraz osób wspólnie gospodarujących jest jedynym, na podstawie którego ocenia się zdolność osób fizycznych do poniesienia związanych ze sprawą kosztów (por. np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 stycznia 2012 r. II FZ 825/11).
Według art. 252 § 1 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony, obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Z kolei w myśl art. 255 tej ustawy, jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Dopiero po zapoznaniu się z treścią takich dokumentów możliwe jest wydanie prawidłowego orzeczenia w sprawie prawa pomocy.
Referendarz stwierdza, że o odmowie przyznania prawa pomocy w niniejszej sprawie decyduje brak wymaganej przez prawo współpracy skarżącego w wyjaśnieniu jej sytuacji majątkowej. B. B. nie wykazał w przekonujący sposób, że poniesienie kosztów sądowych tej sprawy zachwieje jej sytuacją materialną i bytową w taki sposób, że nie będzie on w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Trzeba tymczasem podkreślić, że prawo pomocy nie może zostać przyznane jeżeli nie ma pewności, że strona wnioskująca o tę pomoc nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub pełnych (prawo pomocy w zakresie częściowym) kosztów postępowania. Finansowanie prawa pomocy ze środków publicznych powoduje, że okoliczności decydujące o jego przyznaniu nie mogą budzić jakichkolwiek wątpliwości, a jeżeli takie wystąpią, nie mogą być interpretowane na korzyść osoby wnioskującej i podlegają wyjaśnieniu w trybie art. 255 wskazanej ustawy.
Osoba składająca wniosek o przyznanie prawa pomocy musi się więc liczyć z określonym stopniem ingerencji w sferę swojej prywatności. Ma oczywiście prawo do odmowy udzielenia wnioskowanych informacji (dokumentów), niemniej skutkuje to niekorzystnym dla niej załatwieniem wniosku, a brak wykonania wezwania wystosowanego na podstawie przepisu art. 255 P.p.s.a. skutkuje odmową przyznania prawa pomocy wobec niewykazania, że w sprawie zachodzą okoliczności, o jakich mowa w art. 246 § 1 P.p.s.a (por. postanowienie NSA z dnia 28 marca 2012 r. I OZ 182/12 dostępne na stronie: www.orzecznia.nsa.gov.pl).
Referendarz stwierdza ponadto, że małżonkowie zobowiązani są prawnie do udzielania wzajemnie pomocy i przyczyniania do zaspokojenia potrzeb ich rodziny. Zatem niezależnie od tego jaki ustrój majątkowy panuje między małżonkami, to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania nawet z pomocą małżonka (por. np. postanowienie NSA z dnia 26 czerwca 2014 r. sygn.. akt II OZ 631/14, dostępne na stronie: www.orzecznia.nsa.gov.pl).
Z przedstawionych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.