Uzasadnienie
M.S. i E.S. złożyli wnioski o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosków o przyznanie prawa pomocy skarżący podali, że prowadzą wspólne gospodarstwo domowe wraz córką oraz wnuczkami a źródłem ich utrzymania jest renta skarżącej ([...] zł.) i dochód z działalności gospodarczej prowadzonej przez córkę ([...] zł.) Z dodatkowych informacji wynika, że wnioskodawcy posiadają dom o pow. [...] m2 i spłacają zadłużenie na budowę wiatraka prądotwórczego.
Sąd celem doprecyzowania sytuacji majątkowej skarżących, pismem z dnia 11 sierpnia 2011r. wezwał skarżącego do podania i wykazania za pomocą kserokopii w jakiej wysokości skarżący ponoszą koszty miesięcznego utrzymania wspólnego gospodarstwa domowego z rozbiciem na poszczególne wydatki (czynsz, ogrzewania, woda, gaz, energia elektr., koszty leczenia i zakupu lekarstw, wyżywienie, telefon stacjonarny i komórkowy, abonament RTV, środki czystości, ubezpieczenia) oraz z jakich środków koszty te ponoszą, złożenie odpisów z kont bankowych i lokat bankowych należących do skarżących oraz pozostającej we wspólnym gospodarstwie domowym B.R., podanie w jakiej wysokości pozostająca ze skarżącymi we wspólnym gospodarstwie domowym B.R. partycypuje w kosztach miesięcznego utrzymania wspólnego gospodarstwa domowego z rozbiciem na poszczególne wydatki i z jakich środków je ponosi, podanie czy pozostająca ze skarżącymi we wspólnym gospodarstwie domowym otrzymuje jakieś dodatkowe dochody (np. alimenty, z pracy dorywczej, sezonowej), podanie czy B.R., A.R. i J.R. korzystają z pomocy opieki społecznej, jeżeli tak to w jakiej formie, przesłanie umowy kredytowej dotyczącej wiatraka prądotwórczego wraz z harmonogramem spłat.
W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący wyjaśnili, że ogrzewanie od października, do połowy maja wynosi średnio [...] zł., koszty gazu w butli [...] zł. koszty wyżywienia [...] zł., telefon stacjonarny [...] – [...] zł./miesiąc, telefon komórkowy [...] zł. środki czystości, koszty leczenia i zakupu leków [...] zł., koszty ogrzewania w całości pokrywa córka (w kosztach ogrzewania córka partycypuje). Dodatkowo córka prowadząc wspólne gospodarstwo domowe ze skarżącymi partycypuje w kosztach kredytu na zakup urządzenia, co do którego SKO stwierdziło nieważność decyzji o warunkach zabudowy.
Dodatkowo skarżący stwierdzili, że córka nie uzyskuje żadnych dodatkowych dochodów – jedyna pomoc jaką uzyskują B.R., A.R. i J.R. stanowi świadczenie rodzinne zgodnie z załączona decyzją. Skarżący przesłali odpisy kont bankowych, kopie umowy kredytowej wraz z harmonogramem spłat. W piśmie wskazano również, że M.S. otrzymuje od niedawna świadczenie z ZUS w wysokości [...] zł.
Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, iż na podstawie art. 245 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej ppsa) prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, które obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.
Przesłanki regulujące przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej zawarte są w art. 246 §1 pkt 2 ppsa, zgodnie z którym prawo pomocy w zakresie częściowym Sąd przyznaje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Mając na względzie fakt, iż prawo pomocy jest formą dotowania strony przez Państwo, poprzez zapewnienie jej bezpłatnego udziału w procesie, uwzględniając nieostre kryteria sformułowane w art. 246 § 1 ppsa - konieczne jest dokładne ustalenie faktycznej kondycji finansowej wnioskodawcy (por. post. NSA z dnia 12 czerwca 2007 r., sygn. akt II FZ 214/07, niepubl.), celem stwierdzenia, czy rzeczywiście potrzebuje on wsparcia ze strony Państwa, bez którego nie mógłby korzystać ze swojego konstytucyjnego prawa do sądu. Uwzględniając wyjątkowy charakter instytucji przyznania prawa pomocy oczywistym jest, że rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy możliwa jest weryfikacja danych przedstawionych przez wnioskodawcę. Stąd też - w przypadku gdy oświadczenia zawarte we wniosku budzą wątpliwości lub okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych strony oraz jej stanu rodzinnego - stosownie do art. 255 ppsa., Strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego.
Powołany przepis wprost upoważnia do żądania dokumentów lub oświadczeń, pozwalających na zbadanie oświadczeń strony w zakresie jej sytuacji materialnej. Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, iż skarżący nie wyjaśnili w pełni sytuacji finansowej.
Powyższe dotyczy w szczególności sytuacji finansowej córki. Jak wynika bowiem z oświadczeń wnioskodawców córka oprócz kosztów własnego utrzymania, prowadząc wspólne z wnioskodawcami gospodarstwo domowe w całości pokrywa koszty należących do skarżących telefonów ([...] – [...] zł.), środków czystości, ubezpieczenia skarżących, koszty leczenia i zakupu leków (ok. [...] zł.), zakupu żywności dla skarżących ([...] zł.). Dodatkowo partycypuje w znacznej części w kosztach ogrzewania domu (ok. [...] zł. za sezon grzewczy) i opłaca za skarżących koszty związane z kredytu, której nie jest stroną. Wysokość pomocy udzielanej przez córkę prowadzącą wspólne ze skarżącymi gospodarstwo domowe, przy uwzględnieniu wysokości deklarowanego dochodu córki wynoszącego średniorocznie [...] zł., powoduje, że niewiarygodnym jest oświadczenie co do wysokości rzeczywistego dochodu córki B.R. uzyskiwanego z prowadzonej przez nią działalności gospodarczej. Wysokość pomocy udzielanej przez córkę skarżących prowadzącej wspólne gospodarstwo domowe znacznie przekracza bowiem wysokość uzyskiwanego przez nią dochodu.
Wobec powyższego uznać należy, że wnioskodawcy nie ujawnili wszystkich danych dotyczących sytuacji materialnej i finansowej córki, przedstawiając tylko takie informacje, które mają świadczyć o tym, że jej sytuacja podobnie jak sytuacja samych skarżących jest zła. Tymczasem, do uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy nie wystarczy ogólne twierdzenie o trudnej sytuacji finansowej skarżących. Przyznanie prawa pomocy jest możliwe wyłącznie w przypadku wyczerpującego i wiarygodnego przedstawienia informacji w zakresie wysokości dochodów i wydatków ponoszonych na konieczne utrzymanie, a także pełnej informacji o stanie rodzinnym i możliwościach płatniczych osób wspólnie zamieszkujących. Dopiero bowiem zestawienie tych wielkości umożliwia stwierdzenie, czy skarżących stać na poniesienie kosztów sądowych i czy są w stanie zrezygnować z pewnych wydatków w celu uiszczenia opłaty sądowej.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 258 §1 i § 2 pkt 7, art. 245 §1 i §3, art. 246 §1 pkt 2 ppsa, postanowiono jak w sentencji.
MZ