Uzasadnienie
Spółdzielnia mieszkaniowa w R. wniosła do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję zatwierdzającą projekt budowlany oraz udzielającą pozwolenia na budowę stacji paliw płynnych i gazowych wraz z towarzyszącymi obiektami infrastruktury /budynkiem usługowym, przyłączami wodno-kanalizacyjnymi, energetycznymi itp./. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podano, że inwestycja została zaprojektowana zgodnie z wymogami zawartymi w decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Projekt zagospodarowania terenu pozostawał w zgodności z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz wymaganiami ochrony środowiska. Potwierdzała to ocena oddziaływania na środowisko rozwiązań projektowych stacji paliw. Wynika z niej, że przyjęte rozwiązania technologiczne mają charakter proekologiczny, a w szczególności zabezpieczają przed wystąpieniem ewentualnych zagrożeń dla człowieka i środowiska.
Dokumentacja projektowa została opracowana przez osobę legitymującą się wymaganymi uprawnieniami budowlanymi. W aktach sprawy znalazły się ponadto wymagane dla tego rodzaju inwestycji uzgodnienia i opinie.
W tym stanie rzeczy organ odwoławczy uznał, że planowana budowa stacji paliw nie narusza uzasadnionego interesu osób trzecich, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane /Dz.U. nr 89 poz. 414 ze zm./. Zostały też spełnione warunki do udzielenia pozwolenia na budowę. Niezasadne, zdaniem organu, było natomiast żądanie opracowania oceny oddziaływania na środowisko projektowanej jako odrębna inwestycja przebudowy ulic sąsiadujących z omawianą inwestycją.
Zdaniem skarżącej spółdzielni, należało uznać, iż naruszony został miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. Powinno się też sporządzić ocenę oddziaływania na środowisko z uwzględnieniem przyszłych inwestycji drogowych, jak też przyjąć, że nie ma wymaganych opinii i uzgodnień, bowiem postępowanie w tych sprawach toczyło się bez udziału spółdzielni.
NSA uznał skargę spółdzielni za niezasadną. Orzekł, iż nie można uwzględnić zarzutu co do braku zgodności zaskarżonej decyzji z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, bowiem w dacie orzekania o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu pozwolenia na budowę obowiązywała decyzja o ustaleniu warunków zabudowy i zagospodarowania terenu dla danej inwestycji, stwierdzająca, że jest ona zgodna z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Bez uprzedniego wzruszenia tej decyzji zarzut braku zgodności inwestycji z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego nie może być skuteczny.
Ponadto, z dokumentacji zgromadzonej w aktach sprawy wynikało, że organy uzgadniające nie zapewniły udziału w postępowaniu administracyjnym stronie skarżącej. Jednak orzeczenia wydane w postępowaniach uzgadniających zakończyły te odrębne postępowania i stanowiły podstawę uznania, że inwestor przedstawia wymagane uzgodnienia i opinie. Stronie skarżącej, która bez własnej winy nie uczestniczyła w postępowaniach zakończonych wydaniem postanowień zawierających uzgodnienia i opinie stosownie do art. 145 par. 1 pkt 4 Kpa, służyło prawo wystąpienia z wnioskiem o wznowienie w tych sprawach postępowania. Sąd zauważył też, że z oświadczenia przedstawiciela strony skarżącej wynikało, iż strona o wznowienie postępowania w tych sprawach nie wystąpiła.
Naczelny Sąd Administracyjny podzielił również stanowisko organu orzekającego co do tego, że sporządzona w sprawie ocena oddziaływania na środowisko jest prawidłowa. Nie było natomiast uzasadnione żądanie objęcia nią również przewidzianych do realizacji w przyszłości inwestycji drogowych.
Lektura zaprezentowanego tu wyroku nasuwa refleksje związane z działaniem organów budowlanych i innych uczestników postępowania. Przede wszystkim, brak jest świadomości prawnej co do tego, że zgodność z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego jest w zasadzie badana w trakcie postępowania o ustalenie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu. Ostateczne orzeczenie w tej sprawie wiąże organ budowlany, który orzeka o pozwoleniu na budowę. Może on jedynie z własnej inicjatywy lub z inicjatywy strony postępowania zwrócić się do samorządowego kolegium odwoławczego o wszczęcie postępowania nieważnościowego w sprawie zakończonej decyzją o ustaleniu warunków zabudowy, jeżeli zachodzą przesłanki określone w art. 156 par. 1 Kpa. W obecnym stanie prawnym inwestor do wniosku o pozwolenie na budowę musi dołączyć postanowienia zawierające wymagane opinie i uzgodnienia. Zdarza się dość często, że są one wydane bez udziału podmiotów, mających w tej sprawie interes prawny /art. 28 Kpa/.
Osoby te nie mogą skutecznie powoływać się w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę, że nie uczestniczyły w postępowaniu uzgodnieniowym. Mogą jedynie żądać w tych sprawach wznowienia postępowania /art. 145 par. 1 pkt 4 Kpa/. Jeżeli taki wniosek zostanie złożony przed wydaniem decyzji ostatecznej o pozwoleniu na budowę, stanowi to podstawę zawieszenia postępowania administracyjnego w tej sprawie /art. 97 par. 1 pkt 4 Kpa/.