Uzasadnienie
R. R. (dalej: skarżący, strona) pismem z 24 lutego 2026 r. (data wpływu do organu – 3 marca 2026 r.) wniósł skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Dolnośląskiego (dalej: Wojewoda, organ) w związku ze sprawą z jego wniosku z 23 maja 2024 r. (data wpływu do organu 29 maja 2024 r.) o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę. Działając na podstawie art. 3 § 2 pkt 8, art. 50 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2026 r. poz. 143, dalej: p.p.s.a.), zarzucił naruszenie art. 7, art. 8, art. 10, art. 12, art. 35 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2025 r. poz. 1691 ze zm., dalej: k.p.a.) oraz art. 2, art. 7 i art. 32 Konstytucji RP przez przekroczenie terminów rozpatrzenia wniosku o udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy i pracę.
Skarżący wniósł o: stwierdzenie przewlekłości postępowania, stwierdzenie, że przewlekłość postępowania miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, zobowiązanie organu do wydania decyzji w terminie 14 dni od doręczenia akt organowi, wymierzenie organowi grzywny, przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokości 5.000 zł oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
Strona uzasadniła wnioski i zaprezentowała swoje stanowisko, wskazała, że zostało 21 stycznia 2026 r. złożone ponaglenie
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie. Powołał organ art. 100c i 100d ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (tj. Dz.U. z 2023 r. poz. 103 ze zm., dalej: ustawa pomocową).
Pismem z dnia 13 lipca 2026 r. organ przesłał decyzję z dnia 29 maja 2026 r. udzielającą skarżącemu zezwolenie na pobyt czasowy i pracę do 21 grudnia 2028 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, m.in. w sprawach podlegających rozstrzygnięciu w drodze decyzji administracyjnej. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany wskazanymi przez stronę skarżącą zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W sprawie skarżący wypełnił wymóg określony w art. 53 § 2b p.p.s.a. wniesienia ponaglenia - zostało wniesione w dniu 21 stycznia 2026 r.
Podkreślić należy, że pojęcie przewlekłości postępowania zostało zdefiniowane w art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a. ("postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy"). Nadto, należy sięgnąć do ogólnych zasad postępowania administracyjnego i regulacji dotyczących terminów zakreślanych organom do załatwienia sprawy. Ocenie podlega zatem zachowanie terminów określonych w art. 35 k.p.a. i wymóg prowadzenia sprawy z poszanowaniem zasad postępowania administracyjnego.
Jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego, wyrażoną w art. 12 § 1 i 2 k.p.a., jest zasada jego szybkości. Zasada szybkości postępowania wymaga aby organ administracji publicznej prowadził postępowanie w sposób sprawny, bez nieuzasadnionego wstrzymywania i przewlekania czynności procesowych, tak by zakończenie postępowania nastąpiło w najkrótszym możliwym terminie. W myśl ogólnej reguły zawartej przez ustawodawcę w Kodeksie postępowania administracyjnego w art. 35 § 1 § 2 k.p.a., stanowiącej rozwinięcie powyższej zasady, organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ.
Przepis art. 35 § 3 k.p.a. stanowi, że załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Zgodnie z art. 35 § 4 k.p.a. przepisy szczególne mogą określać inne terminy niż określone w § 3 i 3a.
Jak wynika z art. 112a ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (tj. Dz. U. z 2025 r., poz. 1079) decyzję w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy wydaje się w terminie 60 dni.
Uwzględniając powyższe należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie niewątpliwie wystąpiła sytuacja przewlekłości postępowania organu. Wniosek został złożony 29 maja 2024 r. i do chwili wniesienia skargi 3 marca 2026 r. minęło wiele miesięcy, a organ nie podjął żadnych czynności.
Jak wynika z art. 149 § 1a p.p.s.a., stwierdzając przewlekłość lub bezczynność organu sąd jednocześnie stwierdza, czy przewlekłość lub bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. "Rażące" naruszenie prawa jest kwalifikowaną postacią naruszenia prawa. Orzeczenie o kwalifikowanej formie bezczynności lub przewlekłości winno być zarezerwowane dla sytuacji szczególnych, oczywistych i niedających się w żaden sposób usprawiedliwić. Jednakże w celu ustalenia, czy naruszenie prawa jest rażące, należy uwzględnić nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia, lecz także warunkowane okolicznościami materialnoprawnymi sprawy czynności, jakie powinien podjąć organ, dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. Samo przekroczenie przez podmiot zobowiązany ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy, musi być szczególnie znaczące i niezaprzeczalne, a rażące opóźnienie w podejmowanych czynnościach musi być pozbawione racjonalnego uzasadnienia (por. wyrok NSA z dnia 17 maja 2019 r., sygn. akt I OSK 2171/17, publ. CBOSA).
W ocenie Sądu w sprawie przewlekłość miała charakter rażący, ponieważ organ nie podejmował żadnych czynności i przewidziany czas postępowania przekroczył wielokrotnie.
Jak wynika z art. 149 § 2 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a., w przypadku uwzględnienia skargi na bezczynność lub przewlekłość sąd może z urzędu lub na wniosek strony wymierzyć organowi grzywnę do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w roku poprzednim lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości pięciokrotnego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w roku poprzednim. Przyznanie sumy pieniężnej ma charakter przede wszystkim prewencyjny i kompensacyjny, służąc zadośćuczynieniu za krzywdę, jaką strona poniosła wskutek wadliwie działającej administracji publicznej (tak NSA w wyroku z 23 maja 2017 r., I OSK 1662/16, publ. CBOSA). Stwierdzona w sprawie przewlekłość o charakterze rażącym uzasadniała przyznanie stronie sumy pieniężnej w wysokości 1700 zł.
Wobec faktu wydania stosownej decyzji należało w tym zakresie umorzyć postępowanie na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. (pkt III sentencji wyroku).
W ramach przysługujących kompetencji, Sąd nie uwzględnił wniosku strony skarżącej o wymierzenie organowi grzywny. Sąd wziął pod uwagę, że ilość załatwianych przez Wojewodę wniosków w sprawie o wydanie decyzji zezwalającej na pobyt i pracę dla cudzoziemców jest bardzo duża oraz że czynione są starania dla poprawy mobilności organu w tym zakresie (organizacja nowych stanowisk do obsługi wniosków cudzoziemców, przesunięcia kadrowe itp.). I chociaż dla stwierdzenia bezczynności czy przewlekłości nie mają znaczenia przyczyny organizacyjne lub kadrowe, leżące po stronie organu (właściwa organizacja zadań i zapewnienie odpowiedniej kadry należy do zadań publicznych, które nie mogą być realizowane ze szkodą dla jednostki), to jednak – w pewnych sytuacjach - winny one rzutować na rozstrzygnięcia Sądu wydawane na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a.
Odnosząc się do argumentacji organu zawartej w odpowiedzi na skargę, to art. 100c i art. 100d ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz.U. z 2025 r., poz. 337, ze zm.), przewidują wstrzymanie terminów na załatwienie spraw dotyczących zezwoleń na pobyt czasowy. Powołana ustawa nie reguluje sytuacji prawnej obywateli innych państw, a w szczególności nie przyznaje im ex lege prawa do legalnego pobytu, tak więc brak tu ratio legis usprawiedliwiającego wstrzymanie terminów udzielania im zezwoleń. Co do powołanego przez organ orzecznictwa to wyrażane były stanowiska opowiadające się za rozszerzającą wykładnią art. 100c i art. 100d ustawy pomocowej, jednak aktualnie wyrażany jest pogląd, że powołane przepisy nie znajdują zastosowania (zob. np.: wyrok NSA z 19 maja 2025 r., II OSK 2930/24; wyrok NSA z 5 sierpnia 2025 r., II OSK 3107/24 – publ. CBOSA).
O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a., uwzględniając poniesione przez stronę skarżącą celowe koszty w łącznej kwocie 597 zł, na które składają się: wpis od skargi (100 zł), wynagrodzenie należne profesjonalnemu pełnomocnikowi (480 zł) oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa (17 zł).
Sąd rozpoznał skargę na posiedzeniu niejawnym, w postępowaniu uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a.