Uzasadnienie
Pismem wniesionym bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu 2 września 2026 r., zatytułowanym "skarga-ponaglenie", A. P. złożył skargę na bezczynność Prezydenta Miasta w przedmiocie braku przekazania skargi z 15 stycznia 2021 r. złożonej z uwagi na "nie wydanie lokalu mieszkania zamiennego po wyłączeniu z użytku wskazanego lokalu". Skarżący wskazał, że zaskarża "stan faktyczny".
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Skarga podlegała odrzuceniu jako niedopuszczalna.
W myśl art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm., dalej: P.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a – to jest w szczególności decyzje administracyjne, postanowienia w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie, a także inne akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Kontrola sądowoadministracyjna obejmuje również postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty, jak również postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie (art. 3 § 2 pkt 2 i 3 P.p.s.a.).
W myśl art. 3 § 2 pkt 9 P.p.s.a. zaskarżeniu podlegać może również bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
Tym samym złożenie skargi na bezczynność dopuszczalne jest wyłącznie w zakresie postępowań, które mogą zakończyć się wydaniem decyzji administracyjnych, postanowień w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończących postępowanie, a także postanowień rozstrzygających sprawę co do istoty oraz postanowień w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, jak również pisemnych interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnych sprawach, bądź też wydaniem innych aktów lub podjęciem czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Bezczynność została przy tym zdefiniowana przez ustawodawcę jako niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych, ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. (art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a.). Rozpoznając skargę na bezczynność organu Sąd ocenia więc, czy w dacie orzekania - według ustalonego stanu faktycznego i prawnego - organ pozostawał w bezczynności co do prowadzonego postępowania administracyjnego.
Celem skargi na bezczynność nie jest bowiem samo stwierdzenie pozostawania przez organ w stanie bezczynności, lecz spowodowanie ustania tego stanu poprzez doprowadzenie do załatwienia przez organ określonej sprawy administracyjnej.
Złożenie skargi na bezczynność w przedmiocie przekazania skargi do sądu administracyjnego jest niedopuszczalne, albowiem określona bierność organu nie następuje w toku postępowania administracyjnego, którego funkcją jest zapewnienie realizacji norm materialnego prawa administracyjnego. Przepis art. 54 § 2 P.p.s.a., ustalający termin przekazania skargi do sądu wraz z aktami sprawy nie jest przepisem szczególnym w rozumieniu art. 37 § 1 k.p.a., albowiem nie określa terminu załatwienia sprawy administracyjnej, jako zespołu okoliczności prawnych i faktycznych, w których organ administracji publicznej stosuje normę prawa administracyjnego w celu ustanowienia po stronie określonego podmiotu sytuacji prawnej w postaci udzielania żądanego uprawnienia albo w postaci obciążenia z urzędu określonym obowiązkiem. Przekazanie skargi wniesionej na akt organu administracji publicznej nie przybiera formy decyzji, postanowienia, indywidualnego aktu czy też interpretacji, lecz jest czynnością faktyczną. Wobec tego na brak przekazania skargi do Sądu w ustawowym trzydziestodniowym terminie od dnia jej złożenia skarga na bezczynność organu nie przysługuje.
Przedmiotem skargi A. P. jest zarzucana Prezydentowi Miasta bezczynność wobec złożenia przez stronę skargi z 15 stycznia 2021 r. Jak wynika z materiałów przedstawionych przez organ, przedmiotowa skarga została skierowana nie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, lecz do Prezydenta Miasta – do rąk własnych, dotyczyła działania wiceprezydenta miasta, zaś jej przedmiotem była odmowa przyznania lokalu socjalnego zamiennego.
W reakcji na wskazaną skargę, Rada Miejska [...] podjęła uchwałę z 25 lutego 2021 r. nr [...] w sprawie rozpatrzenia skargi na działalność Prezydenta Miasta. Sąd dostrzega, że uchwała ta została wydana w oparciu o art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2020 r. poz. 713 ze zm.) oraz art. 229 pkt 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256, dalej: k.p.a.). Zgodnie z art. 229 pkt 3 k.p.a., jeżeli przepisy szczególne nie określają innych organów właściwych do rozpatrywania skarg, organem właściwym do rozpatrzenia skargi dotyczącej zadań lub działalności wójta (burmistrza lub prezydenta miasta) i kierowników gminnych jednostek organizacyjnych, z wyjątkiem spraw określonych w pkt 2, jest rada gminy.
W orzecznictwie powszechnie przyjmuje się, że działania podejmowane przez organ w trybie postępowania w sprawie skarg i wniosków nie mają formy aktu lub czynności, o jakich mowa w art. 3 § 2 P.p.s.a. Tryb ogólnoskargowy z działu VIII k.p.a. jest samodzielnym, jednoinstancyjnym postępowaniem o charakterze uproszczonym, które kończy się czynnością materialno-techniczną, przybierającą w szczególności formę zawiadomienia o sposobie załatwienia skargi albo - jak to miało miejsce w niniejszej sprawie - uchwały właściwej rady gminy. Natomiast sama skarga z art. 227 k.p.a. jest odformalizowanym środkiem ochrony różnego rodzaju interesów jednostki, nie dającym podstaw do uruchomienia dalszego trybu instancyjnego, tj. postępowania odwoławczego lub postępowania sądowoadministracyjnego. Postępowanie skargowe normowane przepisami działu VIII k.p.a. prowadzone jest wyłącznie przez organy administracji publicznej.
W postępowaniu tym nie rozstrzyga się konkretnej sprawy administracyjnej, nie jest wydawany akt administracyjny ani dokonywana czynność z zakresu administracji publicznej dotycząca uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Oznacza to, że rozstrzygnięcie wydane przez organ w przedmiocie rozpatrzenia tego rodzaju skargi nie należy do zakresu właściwości sądów administracyjnych (por. m.in. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 maja 2012 r. I OSK 1026/12, z 27 listopada 2015 r. I OSK 3045/15, z 12 marca 2013 r. I OSK 318/13, z 8 stycznia 2015 r. II OSK 1827/14, wszystkie orzeczenia dostępne pod adresem: https://orzeczenia.nsa.gov.pl/).
Niezależnie od powyższego Sąd stwierdza, że skarga z 15 stycznia 2021 r. nie była skierowana do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, zatem organ nie był obowiązany do jej przekazania sądowi w oparciu o art. 54 § 2 P.p.s.a. Skarga ta została załatwiona poprzez uchwałę Rady Miasta, wydaną w oparciu o art. 229 pkt 3 k.p.a.
W tym stanie rzeczy Sąd odrzucił skargę jako niedopuszczalną, o czym orzeczono jak w sentencji postanowienia stosownie do art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a.