Uzasadnienie
W dniu 29 kwietnia 2026 r. M. S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na bezczynność Prezydenta Miasta w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. W swojej skardze wniósł o:
- 1. stwierdzenie bezczynności Urzędu Miejskiego w [...],
- 2. zobowiązanie organu do udostępnienia informacji publicznej,
- 3. stwierdzenie rażącego naruszenia prawa,
- 4. wymierzenie organowi grzywny,
- 5. przyznanie od organu na jego rzecz sumy pieniężnej w wysokości 3 000 zł,
- 6. zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu Skarżący podał, że w dniu 9 grudnia 2025 r. złożył wniosek o udostępnienie informacji publicznej dotyczącej mienia komunalnego, w szczególności: listy adresów nieruchomości będących w zarządzie miasta, obejmujących lokale mieszkalne i lokale użytkowe, wysokości stawek czynszu, typu lokali (komunalne, socjalne, TBS itd.), informacji o uwzględnianiu zaliczek na ogrzewanie. Wniosek dotyczył danych o charakterze zbiorczym i nie obejmował danych osobowych najemców.
Dalej wskazano, że do dnia wniesienia skargi organ nie udostępnił żądanej informacji, nie wydał decyzji administracyjnej, nie poinformował o przedłużeniu terminu. Skarżący podał także, że w dniu 17 stycznia 2026 r. skierował ponaglenie (wezwanie do realizacji wniosku), które również pozostało bez odpowiedzi. Wnioskowane dane dotyczą gospodarowania mieniem komunalnym i mają oczywisty charakter informacji publicznej. Zdaniem Skarżącego nie obejmują one: danych osobowych, numerów lokali przypisanych do konkretnych osób, treści indywidualnych umów. Dotyczą natomiast: polityki czynszowej miasta, zasad gospodarowania majątkiem publicznym. Bezczynność organu narusza: art. 13 ust. 1 i 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej, art. 61 Konstytucji RP, zasadę jawności gospodarowania mieniem publicznym. Termin ustawowy (14 dni) został przekroczony o kilka miesięcy, bez jakiejkolwiek reakcji organu.
Bezczynność ma zdaniem Skarżącego charakter rażący, ponieważ: organ całkowicie zignorował wniosek, nie skorzystał z możliwości przedłużenia terminu, zignorował ponaglenie z dnia 17 stycznia 2026 r., sprawa dotyczy informacji prostych i rutynowo udostępnianych przez inne samorządy. Zachowanie organu świadczy o lekceważeniu obowiązków ustawowych.
Wymierzenie natomiast grzywny zdaniem Skarżącego jest zasadne jako środek: represyjny, prewencyjny, dyscyplinujący organ do przestrzegania prawa.
Zasadne jest również przyznanie jego zdaniem na jego rzecz sumy pieniężnej. Bezczynność: trwa od wielu miesięcy, wymusiła ponaglenie, doprowadziła do konieczności sporządzenia skargi. Kwota 3 000 zł jest adekwatna do: czasu trwania naruszenia, stopnia jego oczywistości, całkowitego braku reakcji organu. Suma ta pełni funkcję kompensacyjną i pozostaje niezależna od grzywny.
W odpowiedzi na skargę Prezydent Miasta wniósł o umorzenie postępowania na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi z uwagi na fakt, iż po otrzymaniu skargi i przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, udzielono skarżącemu odpowiedzi na jego wniosek z dnia 9 grudnia 2025 r. i ponownie przesłanego w dniu 17 stycznia 2026 r. oraz stwierdzenie, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.
Organ w uzasadnieniu wskazał, że w dniu 29 kwietnia 2026 r. na skrzynkę ePUAP wpłynęła Skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na bezczynność Urzędu Miejskiego w [...] w sprawie udostępnienia informacji publicznej objętej wnioskiem z dnia 9 grudnia 2025 r. oraz o wymierzenie organowi grzywny i przyznanie od organu na rzecz Skarżącego sumy pieniężnej. Po wpłynięciu do organu ww. skargi, niezwłocznie podjęto działania sprawdzające mające na celu ustalenie, czy faktycznie wniosek o udostępnienie informacji publicznej od Skarżącego oraz jego ponowienie wpłynęło do tut. organu na skrzynkę e-mail [...]. Organ podał, że jak ustalono (po dokonaniu sprawdzenia przez pracownika Wydziału Informatyki Urzędu Miejskiego w [...]) wniosek M. S., przesłany z adresu [...] ([...]) o dostęp do informacji publicznej dot. zasobu mieszkaniowego i stawek czynszowych oraz ponowne rozpatrzenie ww. wniosku przesłane na skrzynkę ogólną Urzędu Miejskiego w [...] - [...] zostały automatycznie zakwalifikowane przez program pocztowy Microsoft Outlook jako niechcianą wiadomość (spam), w wyniku czego, korespondencja trafiła do folderu "Wiadomości-śmieci".
Zaistniałe okoliczności spowodowały, że pracownik obsługujący w dniu 9 grudnia 2025 r. oraz 19 stycznia 2026 r. (poniedziałek - data wpływu do Urzędu – 17 stycznia 2026 r. - sobota) nie miał możliwości zarejestrowania ww. korespondencji i przekazania ich do merytorycznej komórki organizacyjnej urzędu celem udzielenia odpowiedzi, gdyż z poziomu skrzynki odbiorczej wiadomość ta była niewidoczna. Po odszukaniu przedmiotowych wniosków, sprawdzeniu ich treści pod kątem czy stanowią one informację publiczną oraz czy są w posiadaniu organu, w dniu 12 maja 2026 r. udzielono wnioskodawcy odpowiedzi.
Organ wskazał, że przedmiotowa bezczynność (brak odpowiedzi na wniosek) nie była spowodowana błędem ludzkim, lecz technicznym, leżącym po stronie programu pocztowego obsługującego skrzynkę e-mail Urzędu Miejskiego w [...]. Ustawienia programu pocztowego obsługującego skrzynkę e-mail zostały skonfigurowane przez pracowników Wydziału Informatyki pod kątem bezpieczeństwa przed cyberzagrożeniami. Na główną skrzynkę e-mail Urzędu Miejskiego w [...] ([...]) trafia dziennie od kilkuset do ponad 1000 wiadomości sklasyfikowanych jako SPAM. Próba ręcznej weryfikacji kilkuset wiadomości dziennie przez pracownika obsługującego pocztę jest obarczona ogromnym ryzykiem błędu ludzkiego (zmęczenie decyzyjne). Statystycznie wystarczy jedno kliknięcie, aby przełamać wielowarstwowe zabezpieczenia sieciowe. W dobie nasilonych cyberzagrożeń, wiadomości w folderze SPAM często zawierają złośliwe oprogramowanie szyfrujące dane otwarcie załącznika lub kliknięcie w link może doprowadzić do całkowitego paraliżu cyfrowego instytucji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje
Skarga okazała się zasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2026 r. poz. 143, zwanej dalej – "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – odpowiednio: ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.
W tym zakresie przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak, w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę praw strony przez doprowadzenie do wydania w sprawie rozstrzygnięcia lub podjęcia innej czynności dotyczącej uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Powyższe determinuje zakres kontroli sądu administracyjnego, sprowadzającej się w tym wypadku do oceny, czy sprawa podlega załatwieniu przez organ w drodze określonego przez ustawodawcę aktu administracyjnego lub czynności.
Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a., Sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a:
- 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;
- 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;
- 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.
Na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. Sąd jednocześnie stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Zgodnie z § 1b powyższego przepisu, Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Jak wskazuje art. 149 § 2 p.p.s.a., Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.
W myśl art. 21 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (j.t. Dz. U. z 2022 r. poz. 902 ze zm.; dalej: "u.d.i.p.") do skarg rozpatrywanych w postępowaniach o udostępnienie informacji publicznej stosuje się przepisy ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Jednakże, zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą sądów administracyjnych, dla dopuszczalności skargi na bezczynność organu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej nie jest wymagane poprzedzenie jej jakimkolwiek środkiem zaskarżenia na drodze administracyjnej, ani wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa, o jakim mowa w art. 52 § 3 p.p.s.a. (por. wyrok NSA z 24 maja 2006 r., I OSK 601/05, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl, w skrócie: "CBOSA").
Ponadto do skargi na bezczynność nie mają zastosowania terminy do wniesienia skargi ustalone w przepisach art. 53 p.p.s.a. (zob. postanowienia NSA: z 11 maja 2011 r., I OSK 716/11; z 26 maja 2011 r., I OSK 857/11; CBOSA). Oznacza to, że skarga na bezczynność może być skutecznie wniesiona aż do chwili ustania stanu bezczynności, tj. do chwili załatwienia sprawy przez organ administracji publicznej poprzez wydanie decyzji, postanowienia albo innego aktu lub podjęcie czynności (por. wyrok NSA z 29 kwietnia 2011 r., I FSK 249/10; a także wyrok WSA z 27 października 2011 r., II SAB/Po 60/11 – CBOSA).
Mając wszystko to na uwadze Sąd uznał skargę wniesioną w niniejszej sprawie za dopuszczalną.
W analizowanej sprawie Skarżący domagała się udzielenia informacji w trybie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej. Ustawa ta, stanowiąc generalną zasadę udostępniania informacji publicznej, reguluje zarówno zakres podmiotowy i przedmiotowy stosowania ustawy oraz procedurę i tryb udostępniania informacji publicznej, przewidując różne sposoby udostępniania informacji publicznych. Jednym z nich jest udostępnianie informacji publicznej na wniosek, zgodnie z art. 10 u.d.i.p. Wniosek niewątpliwie wszczyna postępowanie w sprawie udostępnienia informacji publicznej, zakreślając krąg podmiotów tego postępowania oraz jego przedmiot. Złożenie wniosku do organu administracji (podmiotu zobowiązanego) przesądza o tym, że w odniesieniu do tego właśnie konkretnego organu należy ustalić, czy jest on zobowiązany, w świetle przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej, do udzielenia wnioskowanej informacji publicznej oraz czy podjął stosowne czynności, których brak jest jednoznaczny z bezczynnością.
Jak wynika z art. 1 ust. 1 u.d.i.p. każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych tym aktem prawnym. Stosownie zaś do treści art. 2 ust. 1 u.d.i.p., prawo dostępu do informacji publicznej przysługuje każdemu, z zastrzeżeniem art. 5, który wprowadza w tym zakresie pewne ograniczenia związane z ochroną informacji niejawnych oraz innych tajemnic ustawowo chronionych, a także ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy.
Ustawa o dostępie do informacji publicznej określa tryb jej udzielania, w tym obowiązki podmiotu, do którego został skierowany wniosek w przedmiotowym zakresie, wskazując w szczególności w jaki sposób zainicjowane takim wnioskiem postępowanie powinno zostać zakończone. Podmiot, do którego złożono wniosek powinien albo udostępnić informację w formie czynności materialno-technicznej w zakreślonym ustawą terminie (art. 10 w zw. z art. 14 i 13 u.d.i.p.) albo - w drodze decyzji - odmówić jej udostępnienia (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.). Naruszenie powyższych zasad skutkuje zarzutem bezczynności podmiotu zobowiązanego. Na gruncie u.d.i.p. bezczynność podmiotu obowiązanego do rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej ma miejsce także wówczas gdy podmiot nie informuje wnioskodawcy, że w danej sprawie przysługuje inny tryb dostępu do wnioskowanej informacji publicznej (art. 1 ust. 2 u.d.i.p.), bądź też, że wnioskowana informacja nie posiada waloru informacji publicznej w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p.
Przyjmuję się bowiem, że stwierdzenie przez podmiot zobowiązany, że żądana informacja nie jest informacją publiczną, a także nie znajduje się w dyspozycji podmiotu zobowiązanego, skutkuje zobowiązaniem podmiotu do poinformowania wnioskodawcy w zakreślonym terminie o powyższej okoliczności.
Należy także wskazać, że zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust.
2. Ponadto zgodnie z art. 13 ust. 2 u.d.i.p., jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku.
Niewątpliwie Prezydent Miasta, do którego został skierowany wniosek Skarżącego z 9 grudnia 2026 r. oraz jego ponowienie w z dnia 17 stycznia 2026 r. jest organem władzy publicznej zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej, stosownie do art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.
Dalej Sąd stwierdza, że prawo dostępu do informacji publicznej wywodzi się wprost z Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 z późn. zm.; dalej jako: "Konstytucja"), która w art. 61 ust. 1 stanowi, że obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne, a ponadto o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. Prawo do uzyskiwania informacji obejmuje dostęp do dokumentów oraz wstęp na posiedzenia kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów, z możliwością rejestracji dźwięku lub obrazu (art. 61 ust. 2 Konstytucji). Ograniczenie tego prawa może nastąpić wyłącznie ze względu na określone w ustawach ochronę wolności i praw innych osób i podmiotów gospodarczych oraz ochronę porządku publicznego, bezpieczeństwa lub ważnego interesu gospodarczego państwa (art. 61 ust. 3 Konstytucji).
Jak już wskazywano, pojęcie informacji publicznej ustawodawca określił w art. 1 ust. 1 u.d.i.p. oraz uszczegółowił w art. 6 u.d.i.p. W myśl tych przepisów informację publiczną stanowi każda informacja o sprawach publicznych, a w szczególności o sprawach wymienionych w art. 6 u.d.i.p. Informacją publiczną jest każda informacja dotycząca sfery faktów i danych publicznych, a więc każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów realizujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań publicznych i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa.
W niniejszej sprawie nie był sporny charakter wnioskowanej informacji jako publicznej. Pismem datowanym na 9 grudnia 2026 r., ponowionego następnie w dniu pismem z dnia 17 stycznia 2026 r., Skarżący wniósł o udzielenie informacji publicznej w zakresie nieruchomości pozostających w zarządzie miasta. W szczególności prosił o przekazanie:
- 1. listy adresów nieruchomości będących w zarządzie miasta, obejmujących: o lokale mieszkalne, o lokale użytkowe
- 2. wysokości obowiązujących stawek czynszu dla poszczególnych lokali,
- 3. wskazanie typu lokalu (np. komunalne, socjalne, TBS itd.)
- 4. informacji, czy w ramach czynszu uwzględniane są zaliczki na ogrzewanie.
W przypadku, gdy stawki czynszu są jednakowe w obrębie całego budynku lub zespołu budynków, starczające będzie wskazanie adresu budynku (ulica i numer) wraz z przypisaną stawką czynszu oraz jej składowymi. Wniosek nie obejmuje nieruchomości niezabudowanych.
Pismem z dnia 17 stycznia 2026 r. (data wpływu do organu w dniu 19 stycznia 2026 r. – poniedziałek) Skarżący ponowił swój wniosek z dnia 9 grudnia 2025 r. i wezwał do jego rozpoznania.
W dniu 29 kwietnia 2026 r. Skarżący wniósł za pośrednictwem organu skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na bezczynność Prezydenta Miasta [...].
Po wniesieniu skargi organ w dniu 12 maja 2026 r. udzielił wnioskodawcy odpowiedzi. Organ poinformował, iż nie jest w posiadaniu żądanych informacji, dotyczących nieruchomości pozostających w zarządzie miasta, listy adresów nieruchomości będących w zarządzie miasta oraz wysokości obowiązujących stawek czynszu dla wyżej wymienionych poszczególnych lokali, wskazania typu lokalu oraz informacji, czy w ramach czynszu uwzględniane są zaliczki na ogrzewanie z uwagi na fakt, iż Gmina Miasto [...] nie jest zarządcą lokali mieszkalnych oraz użytkowych Gmina Miasto [...] jest właścicielem lokali mieszkalnych wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Gminy Miasto [...] oraz lokali użytkowych. Zarządzanie zabudowanymi nieruchomościami będącymi własnością Gminy Miasto [...] na podstawie zawartej umowy na zarządzanie ww. nieruchomościami przekazano do [...] Sp. z o.o w O..
Również pozostałym zasobem mieszkaniowym Gminy Miasto [...] (lokale niestanowiące własności Gminy Miasto [...], lokale mieszkalne, lokale komunalne, lokale pod najem socjalny oraz pomieszczeń tymczasowych) od grudnia 1994 r. zarządza "[...]" Sp. z o.o. w O.. Dodatkowo organ poinformował, iż nie dysponuje również informacjami, na temat mieszkań stanowiących zasoby [...] Sp. z o.o. w [...]
Organ podał, że wobec powyższego w celu uzyskania żądanych danych dotyczących nieruchomości będących w zasobie oraz zarządzie [...] Sp z o.o. w O. oraz w zasobie [...] Sp. z o.o w O., proszę zwrócić się bezpośrednio do: [...] Sp. z o.o. w O., ul, [...], [...], e-mail: [...] [...] Sp. z 0.0. w O., ul. [...], [...], e-mail: [...].
Po udzieleniu przez organ odpowiedzi z 12 maja 2026 r. Skarżący żadnym pismem, chociażby skierowanym do Sądu, nie zakwestionował, że jego wniosek został ostatecznie załatwiony. W tym stanie rzeczy, w związku z udzieleniem odpowiedzi na wniosek Skarżącego w sprawie informacji publicznej zgodnie z opisanymi powyżej zasadami wynikającymi z przepisów u.i.d.p., tj. poprzez poinformowanie wnioskodawcy, że organ nie jest w posiadaniu wnioskowanych informacji, Sąd w składzie rozpoznającym sprawę uznał, że odpowiedź na wniosek Skarżącego z 9 grudnia 2026 r. została ostatecznie udzielona. Jak już wcześniej zasygnalizowano, organ ma obowiązek udzielić informacji publicznej tylko wtedy, gdy taką informację publiczną rzeczywiście sam posiada. Oczywistym jest zatem, że gdy dany organ nie posiada informacji publicznej, bo nie jest ona związana z jego kompetencjami, a tym bardziej wtedy, gdy nie została ona w ogóle wytworzona przez dany organ, do którego zwrócił się wnioskodawca, organ nie ma obowiązku udzielić wnioskodawcy żądanej przez niego informacji.
Powyższe znajduje umocowanie w ustawie, to jest w art. 4 ust. 3 u.d.i.p. stanowiącym, że podmioty, o których mowa w ust. 1 i 2, obowiązane są do udostępnienia informacji publicznej będącej w ich posiadaniu. Zasadą zatem pozostaje, że organy władzy publicznej obowiązane są do udostępnienia informacji, mających charakter informacji publicznych, ale tylko wtedy gdy są to informacje, które organy posiadają. W sytuacji zatem, gdy dany organ, do którego skierowany został wniosek nie dysponuje żądanymi informacjami publicznymi, nie wydaje decyzji, ponieważ nie ma do tego podstaw prawnych, ale zobowiązany jest do wyjaśnienia wnioskodawcy, że z uwagi na ich brak nie ma możliwości ich udostępnienia, o czym może poinformować wnioskodawcę zwykłym pismem informacyjnym (tak jak w przypadku pytań o informację niemającą charakteru informacji publicznej). Wobec powyższego Sąd nie znalazł podstaw do zobowiązania organu do załatwienia wniosku z 9 grudnia 2025 r.
Działając na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a., Sąd stwierdził jednak, że organ dopuścił się bezczynności w załatwieniu wniosku, jak orzekł w punkcie 2 wyroku. Organ nie załatwił wniosku z 9 grudnia 2025 r. w ustawowym terminie 14-dni. Termin do udzielenia informacji na przedmiotowy wniosek zakończył się w dniu 23 grudnia 2025 r., organ udzielił odpowiedzi Skarżącemu dopiero w dniu 12 maja 2026 r. co oznacza, że przez okres 139 dni pozostawał zatem w bezczynności, co Sąd stwierdził na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w zw. z art. 21 in principio u.d.i.p., jak orzekł w punkcie 2 sentencji wyroku. Natomiast usprawiedliwienie bezczynności ma znaczenie tylko dla oceny, czy bezczynność ta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Prezydent dopuścił się przy rozpatrywaniu przedmiotowego wniosku bezczynności, jednakże z uwagi na fakt, iż bezczynność ta ustała po wniesieniu skargi, ale przed wydaniem wyroku przez Sąd rozpoznający niniejszą sprawę, to postępowanie sądowoadministracyjne w zakresie zobowiązania organu do załatwienia wniosku M. S. z dnia 9 grudnia 2025 r. należało umorzyć na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w zw. z art. 21 in principio u.d.i.p., jak Sąd orzekł w punkcie 1 sentencji wyroku.
Określenie "Rażącego naruszenia prawa" o jakim mowa w treści art. 149 § 1a p.p.s.a. jest pojęciem nieostrym, wymagającym interpretacji z uwzględnieniem okoliczności konkretnej sprawy. W orzecznictwie rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a. odnosi się do wadliwości o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym, mającym miejsce w razie oczywistego braku podejmowania jakichkolwiek czynności przez organ administracyjny, oczywistego lekceważenia wniosków strony i jawnego natężenia braku woli do załatwienia sprawy, bądź też ewidentnego niestosowania przepisów prawa. Kwalifikacja naruszenia jako "rażącego" musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako naruszenie "zwykłe" (por. wyrok NSA z 21 czerwca 2012 r., I OSK 675/12; postanowienie NSA z 27 marca 2013 r., II OSK 468/13; CBOSA).
Trzeba zaznaczyć, że orzeczenie o kwalifikowanej (rażącej) formie bezczynności (i przewlekłości) powinno być zarezerwowane dla sytuacji szczególnych, oczywistych i niedających się w żaden sposób usprawiedliwić. W orzecznictwie zwraca się uwagę, że rażące naruszenie prawa występuje w przypadkach, gdy przekroczenie przez organ ustawowych terminów wyznaczonych na załatwienie sprawy jest znaczne oraz pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (por. wyroki NSA z 6 sierpnia 2019 r. II OSK 1802/19; 18 lipca 2019 r. II OSK 533/19; CBOSA).
Co więcej, w orzecznictwie akcentuje się ciążący na sądach administracyjnych obowiązek roztropnego kwalifikowania bezczynności czy przewlekłości jako mającej miejsce z rażącym naruszeniem prawa, wynikający z konsekwencji (w tym prawnokarnych) takiej kwalifikacji (por. wyroki NSA z 17 września 2015 r., II OSK 652/15 i z 8 marca 2017 r., I OSK 1925/16, dostępne CBOSA).
Okoliczności niniejszej sprawy nie dawały podstawy do stwierdzenia, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Bezczynność organu trwała co prawda 139 dni, jednakże podkreślić przy tym należy, że organ w po otrzymaniu skargi i wyjaśnieniu sprawy udzielił odpowiedzi na wniosek. Dodatkowo zasługuje na uwzględnienie w tym zakresie argumentacja organu dotycząca problemów technicznych skrzynki elektronicznej organu. Wiadomości Skarżącego nie zostały odczytane po ich wpłynięciu i dopiero interwencja informatyka pozwoliła na ich odnalezienie. Wprawdzie okoliczności te związane z wpływem wniosku do "spamu" nie usuwają bezczynności organu, to jednak mają znaczenie dla oceny tej bezczynności jako pozbawionej rażącego naruszenia prawa. Z uwagi na to Sąd orzekł, jak w punkcie 3 wyroku.
Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił, zatem skargę w zakresie wniosku Skarżącego o przyznanie mu sumy pieniężnej oraz wymierzenie organowi grzywny (pkt 4 sentencji wyroku). Środki wskazane w art. 149 § 2 p.p.s.a. są środkami dyscyplinująco-represyjnymi o charakterze dodatkowym, które powinny być stosowane z rozwagą, a więc w szczególnie drastycznych przypadkach znacznej i nieuzasadnionej zwłoki organu w załatwieniu sprawy. Odnosić je należy do sytuacji, gdy oceniając całokształt działań organu, można dojść do przekonania, że działania te noszą znamiona celowego unikania podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez tej dodatkowej sankcji organ nadal nie będzie respektować obowiązków wynikających z przepisów prawa, co nie miało miejsca w niniejszej sprawie.
Nadto, już same względy, jakie legły u podstaw oceny, że stwierdzona bezczynność Prezydenta nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, przemawiały za uznaniem, iż brak jest dostatecznych podstaw do uwzględnienia wniosku Skarżącego o przyznanie od organu sumy pieniężnej. Poza tym niepozbawiona znaczenia dla takiej oceny była również okoliczność, że w skardze brak w istocie merytorycznej argumentacji mającej przemawiać za przyznaniem Skarżącemu wnioskowanej rekompensaty w żądanej wysokości. Takiej argumentacji nie stanowi bowiem li tylko ogólnikowe stwierdzenie autora skargi, że żądana suma należy się gdyż bezczynność trwa od wielu miesięcy, wymusiła ponaglenie oraz skargę, a kwota 3000 zł jest adekwatna do czasu trwania naruszenia, jego oczywistości i braku reakcji organu.
Również powoływanie się na funkcję kompensacyjną nie przemawia za przyznaniem wnioskowanej sumy pieniężnej. To Sąd ma kompetencję do wymierzania grzywny oraz przyznawania sumy pieniężnej, co zależy od oceny okoliczności sprawy przez Sąd i może mieć miejsce zwłaszcza gdy doszło do rażącego naruszenia prawa, co jak wskazano powyższej w ocenie Sądu nie miało miejsca w niniejszej sprawie.
O kosztach postępowania Sąd orzekł w pkt 5 sentencji wyroku na podstawie art. 200 p.p.s.a. zasądzając od organu na rzecz Skarżącego kwotę uiszczonego w sprawie wpisu od skargi w wysokości 100 zł (§ 2 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 221, poz. 535).
Sprawa została rozpoznana przez Sąd w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a. przez trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).