Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lubliniez 8 października 2026 r., sygn. akt III SAB/Lu 34/26

Uzasadnienie

Pismem z 27 maja 2026 r. Y. K., obywatelka Białorusi (dalej jako skarżąca), wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na bezczynność Wojewody Lubelskiego (dalej jako organ) w zakresie rozpoznania wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy w celu prowadzenia działalności gospodarczej.

Z uzasadnienia skargi i akt administracyjnych wynika, że wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy w celu prowadzenia działalności gospodarczej skarżąca złożyła do organu 21 lipca 2025 r. Z kolei 28 stycznia 2026 r. cudzoziemka wystąpiła z wnioskiem o wydanie zaświadczenia potwierdzającego fakt złożenia wniosku, które odebrała osobiście 30 stycznia 2026 r. Następnie 11 maja 2026 r. do Wojewody Lubelskiego wpłynęło ponaglenie skarżącej, dotyczące niezałatwienia w terminie sprawy udzielenia jej zezwolenia na pobyt czasowy na podstawie złożonego wniosku i dołączonych do niego dokumentów. W uzasadnieniu do wniesionego ponaglenia skarżąca zarzuciła organowi bezczynność wskazując, iż nie uzyskała żadnych informacji w zakresie postępów w prowadzonym postępowaniu oraz — pomimo dostarczenia kompletu aktualnych dokumentów — nie uzyskała informacji zwrotnej o załatwieniu sprawy, co świadczy o bezczynności organu w zakresie prowadzonego postępowania.

Odnosząc się do treści ponaglenia organ wskazał, że ogólne terminy, w których organy administracji publicznej powinny załatwiać sprawy, określone w art. 35 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r., poz. 1691, dalej jako k.p.a.), mogą być modyfikowane przez przepisy szczególne, co wynika z art. 35 § 4 k.p.a. W przypadku udzielania cudzoziemcom zezwoleń na pobyt czasowy, terminy te określa art. 112a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2025 r., poz. 1079 z późn. zm., dalej jako u.o.c.) w związku z art. 12 ustawy z dnia 21 listopada 2025 r. o zmianie ustawy cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2025 r., poz. 1794) — ustalając go na 60 dni od dnia zaistnienia określonych w tym artykule zdarzeń. Organ dodatkowo podniósł, że zgodnie z art. 100d ust. 1 pkt 1 lit. a oraz ust. 3 pkt 1 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz. U. z 2025, poz. 337 z późn. zm., dalej jako ustawa o pomocy), w okresie od 1 stycznia do 4 marca 2027 r. bieg terminów na załatwienie spraw dotyczących udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres.

W okresie tym nie stosuje się przepisów o bezczynności organu oraz o obowiązku do powiadamiania strony o niezałatwieniu sprawy w terminie. Organ stwierdził następnie, że zgodnie z art. 37 § 3a k.p.a., jeżeli ponaglenie zostało wniesione przed upływem terminu określonego w art. 35 albo przepisach szczególnych, ponaglenie pozostawia się bez rozpoznania. W związku z powyższym Wojewoda Lubelski pismem z 11 maja 2026 r. pozostawił wniesione przez skarżącą ponaglenie bez rozpoznania, ponieważ wpłynęło ono przed upływem terminu określonego w ww. przepisach szczególnych.

Następnie 27 maja 2026 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wpłynęła skarga Y. K. na przewlekłość prowadzonego postępowania w sprawie udzielenia jej zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Nie budzi wątpliwości, że skargę do sądu administracyjnego, stosownie do 54 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143, dalej jako p.p.s.a.), wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi, dlatego pismem z 1 czerwca 2026 r. została ona przekazana do Wojewody Lubelskiego, celem podjęcia przewidzianych prawem działań.

W skardze działając na podstawie art. 3 § 2 pkt 8, art. 52 § 1 i 2, art. 53 § 2b, art. 54 § 1, a także art. 149 § 1 oraz art. 200 p.p.s.a., skarżąca zarzuciła organowi przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawie jej wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, wniosła o stwierdzenie, że Wojewoda Lubelski dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania w przedmiocie procedowania wniosku. Zażądała również zobowiązania Wojewody Lubelskiego do merytorycznego rozpoznania ww. wniosku i zakończenia postępowania decyzją w terminie 30 dni od dnia doręczenia organowi odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi, zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania sądowego według norm prawem przepisanych oraz przeprowadzenia dowodów z dokumentów wskazanych w wykazie załączników i z akt administracyjnych sprawy.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda Lubelski wniósł o odrzucenie skargi jako formalnie niedopuszczalnej oraz uznanie, że organ nie dopuścił się bezczynności w przedmiocie rozpoznania wniosku.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje

Przedmiotem rozpoznawanej sprawy jest bezczynność Wojewody Lubelskiego w przedmiocie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy w celu prowadzenie działalności gospodarczej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

W myśl art. 1 § 2 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie.

Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.

Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany wskazanymi przez stronę skarżącą zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Na wstępie należy wyjaśnić, iż - jak wskazuje się w orzecznictwie - w sprawie ze skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania to sąd administracyjny, na podstawie okoliczności sprawy, a zwłaszcza toku postępowania administracyjnego, ocenia czy w sprawie wystąpiła bezczynność, czy też przewlekłe prowadzenie postępowania oraz na podstawie tej oceny, stosownie do okoliczności sprawy, podejmuje rozstrzygnięcia, o których mowa w art. 149 p.p.s.a., jeżeli nie ma podstaw do odrzucenia albo oddalenia skargi, bądź umorzenia postępowania sądowego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 września 2013 r., sygn. akt II OSK 1302/13, CBOSA). W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie ocenie podlegała bezczynność Wojewody Lubelskiego.

Dalej należy wskazać, że ustawa o pomocy weszła w życie w zasadniczej części 12 marca 2022 r. z mocą obowiązującą od 24 lutego 2022 r. (art. 116 ustawy). Następnie na mocy art. 1 pkt 44 ustawy z dnia 8 kwietnia 2022 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022 r., poz. 830, w dalszej części uzasadnienia jako ustawa zmieniająca), wprowadzono do ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy art. 100c, który stanowi, że:

1. 1. W okresie do dnia 31 grudnia 2022 r. bieg terminów na załatwienie spraw dotyczących:
2. 1) udzielenia cudzoziemcowi:
3. a) zezwolenia na pobyt czasowy,
4. b) zezwolenia na pobyt stały,
5. c) zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej,
6. 2) zmiany:
7. a) zezwolenia na pobyt czasowy i pracę,
8. b) zezwolenia na pobyt czasowy w celu wykonywania pracy w zawodzie wymagającym wysokich kwalifikacji;
9. 3) cofnięcia cudzoziemcowi:
10. a) zezwolenia na pobyt czasowy,
11. b) zezwolenia na pobyt stały,
12. c) zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej
13. - w postępowaniach prowadzonych przez wojewodę nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres.
14. 2. Czynności dokonane w okresie, o którym mowa w ust. 1, w postępowaniach w sprawach, o których mowa w ust. 1, są skuteczne.
15. 3. W okresie, o którym mowa w ust. 1:
16. 1) przepisów o bezczynności organu oraz o obowiązku organu prowadzącego postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, do powiadamiania strony lub uczestnika postępowania o niezałatwieniu sprawy w terminie nie stosuje się;
17. 2) organowi prowadzącemu postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, nie wymierza się grzywny ani nie zasądza się od niego sum pieniężnych na rzecz skarżących za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa.
18. 4. Zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, lub ich dokonywanie z opóźnieniem, w okresie, o którym mowa w ust. 1, nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki.

Analogiczne rozwiązanie na dalszy okres do 24 sierpnia 2023 r. przewidywała norma art. 100d ustawy o pomocy, wprowadzona ustawą z dnia 13 stycznia 2023 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2023 r., poz. 185), a konkretnie przez art. 1 pkt 32 tej ustawy, który wszedł w życie z mocą wsteczną od 1 stycznia 2023 r.

Istotne jest, że przepis art. 100d ustawy o pomocy był parokrotnie nowelizowany; na dzień wydania niniejszego wyroku art. 100d ustawy o pomocy określał przywołany okres "do dnia 4 marca 2027 r." (zgodnie z art. 17 pkt 50 ustawy z dnia 23 stycznia 2026 r.; Dz. U. z 2026 r. poz. 203 - zmieniającej ustawę z dniem 5 marca 2026 r.).

Należy podnieść, że orzecznictwie zwrócono uwagę na epizodyczny (czasowy) charakter regulacji art. 100c i art. 100d ustawy o pomocy, których wprowadzenie do ustawy spowodowane było kryzysem migracyjnym, związanym z rozpoczęciem przez Rosję działań zbrojnych na terytorium Ukrainy, a zatem sytuacją nadzwyczajną. Przywołać należy w tym miejscu chociażby wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 maja 2025 r., sygn. akt II OSK 2926/24, CBOSA, w który stwierdzono, że ponad dwuletni okres - od 15 kwietnia 2022 r. do 30 czerwca 2024 r. - należało uznać za wystarczający do zapewnienia przez państwo (administrację rządową) rozwiązań pozwalających na terminową obsługę wniosków pobytowych. W powołanym wyroku Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, że po czwartym przedłużeniu obowiązywania art. 100d ustawy o pomocy, tj. po dniu 30 czerwca 2024 r., zachodzi sprzeczność tej regulacji z konstytucyjną zasadą prawa do sądu, w związku z czym nie powinna być ona stosowana.

Stanowisko to jest już utrwalone w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, jak i sądów I instancji - vide przykładowo wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 sierpnia 2026 r., sygn. akt II OSK 349/26 i II OSK 332/26 oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 24 września 2026 r., sygn. akt III SAB/Gd 387/26 czy też Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 17 września 2026 r., sygn. akt III SAB/Wr 307/26, CBOSA.

Zgodnie zatem z powyższym poglądem ograniczenia wynikające z art. 100c i art. 100d ustawy o pomocy nie mogły być stosowane po 1 lipca 2024 r.

Dalej należy podnieść, że pojęcie bezczynności zostało zdefiniowane w art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. przez wskazanie, że jest to stan, w którym nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych, ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. Przy czym dla uznania, że doszło do bezczynności nie ma znaczenia czy organ administracji publicznej nie podjął żadnych czynności w sprawie, a zatem nie nadał jej biegu, nie wzywał wnioskodawczyni postępowania do uzupełnienia wniosku lub dostarczenia niezbędnych dokumentów, czy też prowadził postępowanie, ale nie załatwił sprawy w terminie.

Stosownie do art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki, z uwzględnieniem terminów określonych w § 3 i 3a. W myśl art. 35 § 4 k.p.a. przepisy szczególne mogą określać inne terminy załatwiania spraw niż określone w k.p.a. W odniesieniu do przedmiotu niniejszej sprawy należy wskazać, że taką szczególną regulacją jest przepis art. 112a ust. 1 u.o.c., który stanowi, że decyzję w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy wydaje się w terminie 60 dni. Zgodnie natomiast z ust. 2 tego przepisu termin ten biegnie od dnia, w którym nastąpiło ostatnie z następujących zdarzeń:

1. 1) cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy osobiście lub nastąpiło jego osobiste stawiennictwo w urzędzie wojewódzkim po złożeniu tego wniosku, chyba że wobec cudzoziemca nie stosuje się wymogu osobistego stawiennictwa, lub
2. 2) cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, który nie zawiera braków formalnych lub zostały one uzupełnione, lub
3. 3) cudzoziemiec przedłożył dokumenty, o których mowa w art. 106 ust. 2 pkt 2, lub wyznaczony przez wojewodę termin, o którym mowa w art. 106 ust. 2a, upłynął bezskutecznie.

Należy w tym miejscu wyjaśnić, że przywołane brzmienie przepisu art. 112a ust. 1 i 2 u.o.c., odpowiada stanowi prawnemu obowiązującemu do 27 kwietnia 2026 r., kiedy to na mocy art. 1 pkt 15 lit. a ustawy z dnia 21 listopada 2025 r., o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2025 r., poz. 1794) zmieniono treść wskazywanej normy. Pomimo dokonanej nowelizacji przywołanego przepisu w sprawie znajduje zastosowanie regulacja obowiązująca przed 27 kwietnia 2026 r., albowiem zgodnie z art. 12 wskazanej ustawy nowelizującej, do postępowań w sprawach uregulowanych w ustawach zmienianych niniejszą ustawą wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie art. 1 pkt 3-5, 8-41, 44 lit. b, pkt 47-49, 50 i 52, art. 2, art. 5-7, art. 8 pkt 1 lit. b oraz c, art. 10, art. 11, art. 13, art. 14 oraz art. 18 ust. 1 i 2 stosuje się przepisy dotychczasowe.

Przywołane przepisy regulują w sposób ścisły terminy załatwienia wniosku o udzielenie zgody na pobyt czasowy, wydłużając ten termin do 60 dni od dnia spełnienia wymogów określonych w art. 112a ust. 2 u.o.c.

Jak wynika z akt sprawy, wniosek strony skarżącej został złożony 21 lipca 2025 r. Z akt sprawy wynika, że Wojewoda Lubelski nie podejmował wynikających z obowiązujących przepisów ustawowych dalszych czynności w celu nadania mu biegu i jego rozpoznania, konsekwentnie stojąc na stanowisku, że przepisy szczególne nie pozwalają na uznanie jego bezczynności w przedmiocie rozpatrzenia wniosku skarżącej i organ nie jest zobligowany do rozpatrzenia sprawy we wskazanym 60-dniowym terminie. Z kolei strona skarżąca usiłowała zdynamizować postępowanie w sprawie, domagając się działania organu. Tymczasem mając na uwadze powyżej przywołane przepisy, wbrew stanowisku organu, należy przyjąć, że wobec złożonego przez skarżącą wniosku obowiązywał 60-dniowy termin na załatwienie sprawy, a po jego wpłynięciu organ powinien podjąć czynności zmierzające do oceny spełnienia wymagań formalnych wniosku, a w przypadku uznania, że zostały one spełnione (na co zwraca w swoim stanowisku skarżąca), rozpatrzyć wniosek w ustawowym terminie.

Należy zauważyć, że w przypadku kompletności wniosku termin na rozpatrzenie sprawy rozpoczął swój bieg 21 lipca 2025 r. i upływał 22 września 2025 r. Wobec braku działania organu należało uznać, że termin ten nie został zachowany, bowiem w sprawie nie wydano żadnej decyzji, w konsekwencji organ dopuścił się bezczynności.

Podkreślić należy, że istotą kontroli sądu administracyjnego w sprawie ze skargi na bezczynność jest zbadanie czy organ administracji w terminie zakreślonym przepisami prawa procesowego załatwił sprawę, czy też nie i ewentualne przymuszenie organu do podjęcia żądanego działania, a w następstwie tego, do likwidacji stanu opieszałości występującego po jego stronie. Dla oceny zasadności skargi na bezczynność nie ma przy tym znaczenia okoliczność z jakich powodów określony akt nie został podjęty lub nie dokonana czynność, a w szczególności czy bezczynność została spowodowana zawinionym albo też niezawinionym opóźnieniem organu, czy też wiąże się z przeświadczeniem organu, że stosowny akt w ogóle nie powinien zostać wydany, w tym w danym terminie.

Zdaniem Sądu, działania organu administracji powinny być nacechowane aktywnością, nakierowaną na sprawne i odpowiednie załatwienie konkretnej sprawy. Z akt administracyjnych nie wynikają żadne obiektywne okoliczności usprawiedliwiające zwłokę w załatwieniu sprawy. Należy również zwrócić uwagę, że - co wynika z akt sprawy - organ nie skorzystał z art. 36 k.p.a. i nie zawiadomił skarżącej o tym, że nie załatwi sprawy w ustawowym terminie, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin jej zakończenia. Takie postępowanie organu niewątpliwe godzi w sformułowaną w art. 8 § 1 k.p.a. zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji publicznej.

Podsumowując, organ nie dotrzymał terminu załatwienia sprawy, czym naruszył zasadę szybkości postępowania określoną art. 12 § 1 k.p.a. i dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku skarżącej.

Z uwagi na powyższe, wobec braku - do dnia wydania niniejszego wyroku - informacji o rozpoznaniu przez organ wniosku skarżącej o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., zobowiązał organ do rozpoznania tego wniosku w terminie 30 dni od dnia przekazania organowi odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, o czym orzeczono w punkcie I. sentencji wyroku. Będzie to czas adekwatny do możliwości organu i uwzględniający prawa strony.

Biorąc pod uwagę całokształt okoliczności sprawy, Sąd jednocześnie ocenił, że stwierdzona w niniejszej sprawie bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, o czym orzekł w punkcie II. sentencji wyroku na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a.

Orzekając w zakresie uregulowanym tym przepisem Sąd miał na uwadze, że ustawodawca nie zdefiniował kryteriów stanu rażącego naruszenia prawa, pozostawiając dokonanie kwalifikacji w tym zakresie uznaniu sądu orzekającego, opierającemu się na analizie całokształtu okoliczności sprawy. Uznanie to cechuje brak sztywnych ram wartościowania danego stanu rzeczy, opiera się ono na analizie całokształtu okoliczności sprawy, przy uwzględnieniu wskazań ustawowych, zasad doświadczenia życiowego i zawodowego.

Ocena naruszenia prawa jako rażącego będzie zasadna, gdy stan bezczynności jest znaczny, uporczywy i nie daje się pogodzić z regułami demokratycznego państwa prawa. W orzecznictwie sądowym zwraca się też uwagę, że rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość o dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego, długotrwałego braku podejmowania przez organ jakichkolwiek czynności. Rażącym naruszeniem prawa będzie zatem stan, w którym bez wątpliwości i wahań można powiedzieć, że prawo naruszono w sposób oczywisty i znaczący (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 lutego 2016 r., sygn. akt I OSK 2451/14, CBOSA).

Jednocześnie też akcentuje się w orzecznictwie, że kwalifikacja naruszenia jako rażącego musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 marca 2013 r., sygn. akt II OSK 468/13, CBOSA).

Należy przy tym podkreślić, że postępowanie administracyjne jest postępowaniem, w którym pozycja strony postępowania i organu administracji publicznej nie jest równa. Dlatego też Kodeks postępowania administracyjnego statuuje zasady rządzące tym postępowaniem mające za zadanie wyrównać relacje między organem a stronami postępowania, w szczególności zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów państwowych wyrażoną w art. 8 k.p.a. Pogłębieniu zaufania obywateli do organów państwa służy zaś m.in. zasada szybkości postępowania, którą statuuje przywołany art. 12 k.p.a. Wskazane zasady ogólne postępowania administracyjnego, wraz konstytucyjnymi zasadami demokratycznego państwa prawnego i zasadą legalizmu, służą realizacji prawa obywateli do dobrej administracji. Prawo do rozpoznania sprawy administracyjnej w rozsądnym terminie jako element prawa do dobrej administracji jest również jednym z praw podstawowych w porządku prawnym Unii Europejskiej (zob. art. 41 ust. 1 Karty Praw Podstawowych - Dz.U.UE.C.2007.303.1).

Powołany przepis Karty, uznany w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości UE oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego za wiążący dla państw członkowskich jako zasada ogólna prawa unijnego (zob. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 lutego 2016 r., sygn. akt II GSK 2294/14 i cyt. tam orzecznictwo, CBOSA), stanowi, że podstawowym prawem obywatela Unii Europejskiej jest domaganie się od organów zgodnego z prawem rozpatrzenia sprawy bez zbędnej zwłoki. Nadto, zasada załatwienia sprawy w rozsądnym terminie wynika z art. 6 ratyfikowanej przez Polskę Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności z dnia 4 listopada 1950 r. (Dz. U. z 1993 r., Nr 61, poz. 284 z późn. zm.).

Wskazać ponadto należy, że Europejski Trybunału Praw Człowieka (ETPCz) rozpoznając skargi na naruszenie prawa do rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie w rozumieniu art. 6 ust. 1 Konwencji, bierze pod uwagę czas trwania postępowania od jego rozpoczęcia do prawomocnego zakończenia. W sprawie Majewski przeciwko Polsce (wyrok z 11 października 2005 r., nr 52690/99) ETPCz negatywnie ocenił rozpoznanie skargi na przewlekłość postępowania z uwzględnieniem jedynie zachowania sądu niższej instancji w toczącym się w chwili wniesienia skargi etapie postępowania. ETPCz podkreślił, że przedmiotem oceny sądu rozpoznającego skargę był jedynie okres postępowania od chwili ponownego skierowania sprawy do sądu pierwszej instancji, co jest niezgodne ze standardami wynikającymi z orzecznictwa Trybunału, który rozpoznając zasadność zarzutu naruszenia art. 6 ust. 1 Konwencji, uwzględnia cały okres trwania postępowania, od chwili jego rozpoczęcia do chwili wydania prawomocnego orzeczenia i obejmuje postępowanie przed sądami wszystkich instancji.

Ocena naruszenia art. 6 ust. 1 Konwencji nie ogranicza się bowiem, według ETPCz, do konkretnego etapu postępowania, w szczególności postępowania przed sądem danej instancji, ponieważ o tym, czy prawo strony nie zostało naruszone decyduje łączny czas trwania postępowania, nawet jeśli poszczególnym jego etapom nie można przypisać cech przewlekłości (Beller przeciwko Polsce, wyrok z 1 lutego 2005 r., nr 51837/99).

Mając na względzie przedstawione wyżej poglądy oraz ustalony stan faktyczny, należało uznać, że w rozpatrywanej sprawie zaistniały okoliczności, które uzasadniały stwierdzenie rażącego naruszenia prawa, bowiem na dzień orzekania - organ pozostaje już w prawie 13-miesięcznej zwłoce w załatwieniu niniejszej sprawy, od upływu ustawowego terminu na jej załatwienie (czyli od 22 września 2025 r.). W ocenie Sądu w sprawie nie wystąpiły niezależne od organu przyczyny takiego stanu procedowania sprawy, w szczególności - zdaniem Sądu - tak długiego toku postępowania nie uzasadniał stopień skomplikowania sprawy. Wniesione do organu 11 maja 2026 r. ponaglenie również nie wywołało żadnej reakcji po jego stronie.

Należy podkreślić, że stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w przywołanym powyżej wyroku z 19 maja 2025 r., zaakceptowane w kolejnych wyrokach tego Sądu, zgodnie z którym po czwartym przedłużeniu obowiązywania art. 100d ustawy o pomocy (tj. po 30 czerwca 2024 r.) zachodzi sprzeczność tej regulacji z konstytucyjną zasadą prawa do sądu i nie powinna być ona stosowana, powinno być znane organowi przynajmniej od roku (jesień 2025 r.). Przy tym przepis art. 100d ustawy o pomocy nigdy nie stanowił zakazu dla prowadzenia postępowań w przedmiocie udzielenia zezwoleń na pobyt cudzoziemców. Nie zwalniał także organów w żadnej mierze od obowiązku sprawnego prowadzenia postępowania oraz przestrzegania zasady szybkości postępowania wynikającej z art. 12 k.p.a. Stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, jak i Wojewódzkich Sądów Administracyjnych, kwestionujące konstytucyjność kolejnych przedłużeń obowiązywania tej regulacji po 1 lipca 2024 r. podkreślało właśnie ten obowiązek i dostosowanie do niego działania organu nie wymagało bynajmniej postępowania wbrew zasadom legalizmu i praworządności. Mimo to organ nadal pozostaje w bezczynności i nie wydał decyzji w niniejszej sprawie.

W ocenie Sądu opisane powyżej działanie Wojewody Lubelskiego w niniejszej sprawie cechuje więc rażące naruszenie prawa. Podkreślenia dodatkowo też wymaga, że organ nie podejmował w sprawie w istocie żadnej czynności nakierowanej na gromadzenie materiału dowodowego i dalsze jej wyjaśnienie, mając na celu jej załatwienie i jak najszybsze zakończenie postępowania. To strona skarżąca wykazywała się inicjatywą, ponaglając organ do rozpoznania sprawy.

W związku z powyższym - wobec niezakończenia sprawy po upływie rocznego okresu od złożenia przez stronę skarżącą wniosku - należało przyjąć, że opisana opieszałość organu jest znaczna, a jednocześnie w żaden sposób nieuzasadniona, co musiało skutkować uznaniem przez Sąd kwalifikowalności stwierdzonej bezczynności na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a.

O kosztach postępowania Sąd orzekł w punkcie III. sentencji wyroku na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a., zasądzając od Wojewody Lubelskiego na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw, tj. 100 zł zapłaconego wpisu sądowego od skargi.

Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, zgodnie z art. 119 pkt 4 p.p.s.a. W myśl tego przepisu sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).