Uzasadnienie
III SAB/Łd 100/26
A. D. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na bezczynność Prezesa [...] w Ł. w przedmiocie niekompletnego, wybiórczego i niemerytorycznego odniesienia się do przebiegu korespondencji.
W odpowiedzi na skargę Prezes [...] w Ł. wniósł o jej odrzucenie, wskazując, że niniejsza sprawa nie należy do właściwości sądów administracyjnych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje
Skarga podlega odrzuceniu.
Przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania skargi sąd administracyjny bada w pierwszej kolejności jej dopuszczalność. Jednym z warunków dopuszczalności skargi jest pozostawanie sprawy w kognicji sądu administracyjnego. Stosownie bowiem do art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r., poz. 143 ze zm.), dalej p.p.s.a., jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego skarga podlega odrzuceniu.
W myśl art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Zgodnie z art. 3 § 2 ustawy p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:
- 1) decyzje administracyjne;
- 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
- 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie;
- 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r. poz. 1691), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2025 r. poz. 111, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2025 r. poz. 1131, 1423, 1820 i 1863), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;
4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających, opinie w sprawie opodatkowania wyrównawczego, opinie zabezpieczające w sprawie opodatkowania wyrównawczego i odmowy wydania opinii zabezpieczających w sprawie opodatkowania wyrównawczego;
4b) opinie, o których mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, i odmowy wydania tych opinii;
- 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
- 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
- 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
- 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;
- 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
Sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (art. 3 § 2a ustawy p.p.s.a.), jak również w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i wówczas stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 ustawy p.p.s.a.).
Zakres przedmiotowy skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania wyznaczają postanowienia cyt. powyżej art. 3 § 2 pkt 1 - 4a i pkt 9 ustawy p.p.s.a. Z przepisów tych wynika, że skarga na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest dopuszczalna tylko w takich granicach, w jakich służy skarga do sądu administracyjnego na decyzje, postanowienia oraz inne akty i czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.
Bezczynność organu administracji publicznej ma natomiast miejsce wówczas, gdy organ ma obowiązek podjąć działania w formie określonej prawem i w terminie określonym przez prawo, lecz tego nie czyni. Dotyczy to zatem sytuacji, gdy przepis prawa przewiduje działania organu w formie decyzji, postanowienia lub podjęcia stosownej czynności z zakresu administracji publicznej, zaś organ nie załatwia sprawy w formie prawem przewidzianej. Warunkiem dopuszczalności skargi na bezczynność jest przede wszystkim wystąpienie podstawy prawnej do określonego zachowania się organu wobec żądania strony, zaś kontrola sądu sprowadza się do sprawdzenia, czy sprawa podlega załatwieniu przez organ w drodze aktu administracyjnego lub czynności z zakresu administracji publicznej.
Brzmienie 3 § 2 pkt 9 ustawy p.p.s.a. nie pozostawia wątpliwości, że zarówno bezczynność, jak i przewlekłość może nastąpić tylko w przypadku istnienia "postępowania w sprawie". Co więcej, jest to bezczynność i przewlekłość, która narusza interes prawny jednostki, który z kolei odnosi się do ściśle określonej działalności administracji publicznej, a pomiędzy sytuacją prawną podmiotu i określoną normą prawną musi istnieć pewny związek, nie wystarczą w tej mierze powiązania potencjalne lub hipotetyczne.
Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest bezczynność Prezesa [...] w Ł.polegającą niekompletnym, wybiórczym i niemerytorycznym odniesieniu się do przebiegu korespondencji.
Tymczasem cytowane powyżej przepisy prawa nie przyznają sądom administracyjnym jakichkolwiek uprawnień w zakresie kontroli działalności sądów powszechnych, w tym działalności prezesa sądu powszechnego. Zgodnie z art. 41a § 1 ustawy z 27 lipca 2001 roku - Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 334), dalej u.s.p., skargi i wnioski rozpatruje się bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie miesiąca od daty ich wpływu. Stosownie do art. 41b § 1 u.s.p. organem właściwym do rozpatrzenia skargi lub wniosku, dotyczących działalności sądu, jest prezes sądu. Jeżeli skarga lub wniosek dotyczą działalności sądu okręgowego i sądu rejonowego, organem właściwym do rozpatrzenia jest prezes sądu okręgowego. Jeżeli skarga lub wniosek dotyczą działalności sądu apelacyjnego i sądu okręgowego, organem właściwym do rozpatrzenia jest prezes sądu apelacyjnego (art. 41b § 2 u.s.p.). Organem właściwym do rozpatrzenia skargi dotyczącej działalności prezesa sądu rejonowego jest prezes sądu okręgowego, działalności prezesa sądu okręgowego - prezes sądu apelacyjnego, a działalności prezesa sądu apelacyjnego - Krajowa Rada Sądownictwa (art. 41b § 3 u.s.p.). Przepisy te zostały umieszczone w rozdziale 5a u.s.p., regulującym kwestię trybu rozpatrywania skarg i wniosków.
Z powołanych regulacji wynika, że ustawodawca nie poddaje kontroli sądu administracyjnego spraw rozpoznawanych w trybie rozdziału 5a tej ustawy. Postępowanie prowadzone przed właściwymi organami sądowymi rozpatrującymi skargi i wnioski nie ma charakteru jurysdykcyjnego postępowania administracyjnego. Stanowisko wyrażone w trybie art. 41b u.s.p. przez właściwy organ nie stanowi decyzji administracyjnej ani innego aktu objętego kognicją sądów administracyjnych. Postępowanie to ma charakter uproszczony i finalnie nie kończy się wydaniem decyzji administracyjnej, a podjęciem niezaskarżalnej czynności materialno-technicznej.
W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że czynności niezależnie od formy podejmowane w trybie właściwym dla rozpatrywania skarg i wniosków na działalność organów administracji (także właściwych organów sądów w zakresie ich działalności administracyjnej) nie mieszczą się w zakresie przedmiotowym uregulowanym w art. 3 p.p.s.a. i nie podlegają kognicji sądu administracyjnego. Konsekwencją powyższego jest, że w tym postępowaniu nie przysługuje również skarga na bezczynność. Skarga na działalność (bezczynność) prezesa sądu powszechnego podlega rozpoznaniu na podstawie powołanych powyżej przepisów u.s.p. oraz wydanego na podstawie art. 41e tej ustawy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 9 maja 2012 r. w sprawie skarg i wniosków dotyczących działalności sądów powszechnych (Dz.U. z 2012 r., poz. 524).
Z uwagi na brzmienie przytoczonych przepisów, sąd administracyjny nie jest właściwy do rozpoznania skargi na bezczynność Prezesa [...] w Ł. polegającą na niekompletnym, wybiórczym i niemerytorycznym odniesieniu się do przebiegu korespondencji.
Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 w zw. z § 3 p.p.s.a. orzekł jak w postanowieniu.
R.T-M.