Uzasadnienie
Pismem z 22 listopada 2024 r. J.S. (dalej: strona; skarżący) wniósł skargę na bezczynność Nadleśniczego Nadleśnictwa K. (dalej również: organ) w przedmiocie wniosku o udzielenie informacji publicznej.
W piśmie tym strona wnosiła o:
- 1. zobowiązanie organu do rozpoznania wniosku z 15 kwietnia 2024 r. złożonego w trybie informacji publicznej;
- 2. stwierdzenie, że organ pozostaje w bezczynności;
- 3. zwolnienie od kosztów sądowych;
- 4. zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu strona wskazała, że nie zgadza się ze stanowiskiem organu zawartym w piśmie z 29 kwietnia 2024 r. znak [...] o pozostawieniu wniosku złożonego w trybie informacji publicznej bez rozpoznania z uwagi na nieuzupełnienie jego braków formalnych (podpis). Zaznaczono, że odpowiedź organu jest dla strony niezrozumiała, a społeczeństwo (w tym skarżący) mają prawo do uzyskiwania informacji o "rozporządzaniu majątkiem Skarbu Państwa, który jest w posiadaniu Lasów Państwowych".
W odpowiedzi na skargę organ wnosił o oddalenie skargi oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania od skarżącego na swoją rzecz. Wskazano, że w okolicznościach faktycznych sprawy wniosek strony złożony w trybie dostępu do informacji publicznej wpłynął do organu 15 kwietnia 2024 r. Skarżący w jego treści domagał się udzielenia informacji publicznej na piśmie poprzez podanie wszystkich nagród pieniężnych, które w 2023 r. otrzymał Nadleśniczy Nadleśnictwa K. w związku z pełnioną funkcją, z wyszczególnieniem:
- - daty przyznania każdej nagrody,
- - wysokości każdej z nagród,
- - wskazanie za jakie osiągnięcia została przyznana każda z nagród pieniężnych.
Organ pismem z 29 kwietnia 2024 r. (jak argumentowano w uzasadnieniu odpowiedzi na skargę sporządzonym przed upływem 14 dni od dnia złożenia wniosku) poinformował skarżącego, że zgodnie z art. 10 ust. 1 ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 902 ze zm.) informacja publiczna, która nie została udostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej lub centralnym repozytorium, jest udostępniana na pisemny wniosek o udostępnienie informacji. Złożony przez skarżącego wniosek z 15 kwietnia 2024 r., w ocenie organu, nie spełniał wymogów formalnych, jako że został złożony za pomocą wiadomości mailowej.
Wobec powyższego, jak dalej naprowadzona w odpowiedzi na skargę, organ mając na względzie treść art. 10 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej, wezwał skarżącego do uzupełnienia braku formalnego wniosku z 15 kwietnia 2024 r. o udostępnienie informacji, wnosząc o podpisanie skargi w terminie 7 dni od doręczenia wezwania, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Skarżący nie uzupełnił braku w wymaganym terminie, zatem organ zgodnie z pouczeniem pozostawił go bez rozpoznania.
Z najdalej idącej ostrożności, na wypadek nieuwzględnienia powyższych argumentów, zdaniem organu należy również wskazać, że ewentualna bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ w sprawie nie zachodzi przypadek oczywistego lekceważenia wniosku skarżącego i braku woli załatwienia sprawy, które można rozpatrywać w kategoriach rażącego naruszenia prawa.
W piśmie procesowym z 11 sierpnia 2026 r. profesjonalny pełnomocnik skarżącego podtrzymał stanowisko prezentowane w osobistej skardze strony, jak również złożył wniosek o zwrot kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje
Skarga jest zasadna.
Na podstawie art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, która według art. 1 § 2 tej ustawy sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.
Zgodnie zaś z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a cytowanego art. 3 § 2 tej ustawy.
Na wstępie przypomnieć należy, że prawo do uzyskania informacji publicznej wynika z art. 61 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej stanowiącego w ust. 1 zd. 1, że obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne.
Zasady realizacji tego prawa zawiera ustawa z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 902; dalej: u.d.i.p.), która w art. 1 ust. 1 stanowi, że każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w niniejszej ustawie. Art. 2 ust. 1 u.d.i.p. określa kategorię podmiotów uprawnionych do uzyskania informacji jako "każdego". Stosownie do powołanego przepisu, każdemu przysługuje, z zastrzeżeniem art. 5, prawo dostępu do informacji publicznej.
Ustawa ta nie definiuje jednak pojęcia bezczynności. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (NSA), jak i w doktrynie prawa zgodnie podkreśla się, że organ administracji publicznej pozostaje w bezczynności w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2025 r. poz. 1691; dalej: k.p.a.) lub przepisach szczególnych, jeżeli nie dopełnił czynności określonych w art. 36 k.p.a. lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji (por. np.: wyroki NSA z 20 lipca 1999 r., I SAB 60/99; 8 lutego 2017 r., II GSK 5346/16; W. Chróścielewski, Glosa do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 kwietnia 2015 r., I FSK 1881/14, "OSP" 2015, z. 12, poz. 116 oraz przywołana tam literatura).
Zatem dla oceny, czy adresat wniosku pozostaje w bezczynności istotne jest ustalenie, czy jest on zobligowany do żądanego działania. W przypadku informacji publicznej zbadania wymaga, czy należy on do grupy podmiotów zobowiązanych do udostępnienia informacji publicznej, a także czy żądana informacja stanowi informację publiczną.
W przypadku negatywnej odpowiedzi na którekolwiek z powyższych pytań, adresat nie jest zobowiązany do udzielenia informacji, a zatem jeśli tego nie czyni, nie można mu skutecznie postawić zarzutu bezczynności.
Stosownie do art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., obowiązane do udostępniania informacji publicznej są organy władzy publicznej.
Zgodnie zaś z art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a) tiret pierwsze u.d.i.p., udostępnieniu podlega informacja publiczna, w szczególności o danych publicznych, w tym treść i postać dokumentów urzędowych, w szczególności treść aktów administracyjnych i innych rozstrzygnięć. Nadto w myśl art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. b) oraz c) u.d.i.p. udostępnieniu podlegają także stanowiska w sprawach publicznych zajęte przez organ władzy publicznej i przez funkcjonariuszy publicznych w rozumieniu Kodeksu karnego oraz treść innych wystąpień i ocen dokonywanych przez organy władzy publicznej.
Natomiast po myśli art. 6 ust. 2 u.d.i.p., dokumentem urzędowym jest treść oświadczenia woli lub wiedzy, utrwalona i podpisana w dowolnej formie przez funkcjonariusza publicznego w rozumieniu Kodeksu karnego w ramach jego kompetencji, skierowana do innego podmiotu lub złożona do akt sprawy.
Przenosząc powyższe regulacje na stan faktyczny przedmiotowej sprawy Sąd stwierdza, że wniosek strony skierowany był do Nadleśniczego Nadleśnictwa K.. W świetle przytoczonych przepisów nie ulega wątpliwości, że stosownie do art. 4 ust. 1 u.d.i.p. jest on podmiotem zobligowanym do udzielenia informacji, jakie są w jego posiadaniu, a mają charakter informacji publicznej (art. 4 ust. 3 u.d.i.p.). Zresztą organ swojego statusu jako podmiotu obowiązanego do udzielenia odpowiedzi na wniosek strony z 15 kwietnia 2024 r. nie podważał (podobnie: wyrok WSA w Gliwicach z 6 listopada 2024 r., III SAB/Gl 532/24, Legalis nr 3142067).
Wniosek strony dotyczy nagród pieniężnych, które w 2023 r. otrzymał Nadleśniczy Nadleśnictwa K. w związku z pełnioną funkcją, a zatem odnosi się do sprawy o charakterze publicznym w rozumieniu wyżej powołanych jednostek redakcyjnych art. 6 ust. 1 u.d.i.p. Zresztą ww. okoliczności organ również nie podważał w odpowiedzi na skargę.
Oznacza to, że zostały spełnione obie przesłanki, wskazujące na konieczność załatwienia wniosku skarżącego w trybie u.d.i.p. Tymczasem jedyną reakcją organu na wniosek strony stanowiło wezwanie z 29 kwietnia 2024 r. znak [...], w którym żądano od skarżącego uzupełnienia braku formalnego jego wniosku, tj. złożenia podpisu. Zaznaczono, że wniosek złożony via email nie zawiera podpisu strony, dlatego też powinien zostać uzupełniony w terminie 7 dni od doręczenia wezwania, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania.
Z akt administracyjnych wynika, że strona nie zadośćuczyniła wezwaniu organu w sposób przewidziany w piśmie z 29 kwietnia 2024 r. W konsekwencji organ pozostawił wniosek bez rozpoznania.
Odnosząc się do zarzutu strony co do bezczynności organu w zakresie rozpoznania jej wniosku z 15 kwietnia 2024 r. trzeba na wstępie stwierdzić, że postępowanie w sprawie udostępnienia informacji publicznej, poza wyjątkami wyraźnie wskazanymi w u.d.i.p. nie toczy się w trybie unormowanym w k.p.a. Przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej stanowią lex specialis, względem przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, albowiem reguluje ona w sposób kompleksowy kwestie związane z prawem dostępu do informacji publicznej.
Wniosek składany w trybie u.d.i.p. nie musi zatem odpowiadać żadnym szczególnym wymogom, nie stanowi on bowiem podania w rozumieniu art. 63 k.p.a., ponieważ jak sygnalizowano na tym etapie postępowania nie stosuje się przepisów k.p.a. (por. wyrok NSA z 19 grudnia 2025 r., III OSK 1040/25, Legalis nr 3928126).
Minimalne wymogi wniosku o udostępnienie informacji publicznej obejmują jasne sformułowanie, co jest przedmiotem żądania, w celu wykazania, że żądana informacja ma charakter informacji publicznej. Judykatura akcentuje ponadto, że argumentem przemawiającym za dopuszczalnością anonimowej formy wniosku jest wynikający z przepisów u.d.i.p. brak konieczności pełnego zidentyfikowania wnioskodawcy, z uwagi na brak konieczności legitymowania się jakimkolwiek interesem prawnym lub faktycznym (zob. w analizowanej materii m.in. wyrok NSA z 1 czerwca 2022 r., III OSK 5102/21, Legalis nr 2772647 oraz z 16 marca 2009 r., I OSK 1277/08, Legalis nr 240672).
W powyższym kontekście zauważyć należy, że złożony przez skarżącego wniosek o udostępnienie informacji publicznej spełniał wszystkie niezbędne wymogi, aby mógł zostać skutecznie rozpoznany na gruncie u.d.i.p., o czym w szczególności przemawia fakt opatrzenia treści wysłanego do organu w załączniku zapytania imieniem i nazwiskiem skarżącego, czy choćby sam adres mailowy, które to dane wskazują, iż nie zostały wykreowane przez podmiot wirtualny, a które w istocie (poza adresem e-mail) dla skuteczności wniosku nie były wymagane.
Organ zatem nie był uprawniony do pozostawienia wniosku strony z 15 kwietnia 2024 r. bez rozpoznania. Nie przekazując stronie żądanej informacji (w formie czynności materialno-technicznej), ani również nie wydając decyzji administracyjnej o odmowie jej udzielenia organ popadł w bezczynność, co zasadnie dostrzega strona w jej skardze.
Stosownie bowiem do art. 13 ust. 1 u.d.i.p., udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2.
Reasumując: nie przekazując informacji ani nie wydając decyzji administracyjnej o odmowie jej ujawnienia stronie organ popadł w bezczynność, o czym – na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. - Sąd orzekł w pkt.
2. wyroku. Jednocześnie Sąd nie stwierdził, aby bezczynność miała charakter rażący. Świadczy o tym fakt, że organ nie zlekceważył złożonego wniosku i swych obowiązków w zakresie u.d.i.p. i przystąpił do jego załatwienia (vide: pismo z 29 kwietnia 2024 r. znak: [...]), lecz uczynił to w błędnym przekonaniu, że wniosek strony złożony za pośrednictwem email jest obarczony brakiem formalnym wymagającym uzupełnienia.
Zgodnie z art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności, o czym Sąd orzekł w pkt 1 wyroku.
Ponownie rozpoznając wniosek strony, organ zastosuje się do wyżej przedstawionej wykładni przepisów u.d.i.p. (art. 153 p.p.s.a.).
Na zasądzone na podstawie art. 200 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w pkt.
- 3. sentencji wyroku koszty postępowania sądowego składa się kwota 100 zł wpisu od skargi, koszty zastępstwa procesowego w wysokości 480 zł, a także uiszczona opłata skarbowa od pełnomocnictwa (17 zł).