Uzasadnienie
Pismem z 16 grudnia 2025 r. Fundacja "[...]" z siedzibą w W. (dalej: Fundacja) złożyła skargę na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w Z. (dalej: Prezes) w przedmiocie rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej.
W uzasadnieniu skargi Fundacja podała, że w dniu 22 listopada 2025r. wniosła do Prezesa za pośrednictwem platformy ePUAP wniosek o udostępnienie informacji publicznej w zakresie wskazania mnożnika dodatku funkcyjnego pobieranego przez prezesa oraz wiceprezesów sądu.
Do dnia złożenia skargi Fundacja nie otrzymała żadnej korespondencji w przedmiocie złożonego wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Wobec tego, przyjmując jako datę wpływu wniosku o udostępnienie informacji publicznej do organu pierwszy dzień roboczy po dniu złożenia wniosku - 24 listopada 2025 r. – Fundacja wskazała, że ustawowy termin na udostępnienie informacji publicznej upłynął w dniu 8 grudnia 2025 r.
Mając na uwadze powyższe Fundacja wniosła o zobowiązanie Prezesa do rozpoznania jej w terminie 14 dni od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku z aktami sprawy, stwierdzenia, że Prezes dopuścił się w rozpoznaniu przedmiotowego wniosku bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa oraz zasądzenie od organu na rzecz Fundacji zwrotu kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę Prezes wyjaśnił, że przedmiotowy wniosek nie wpłynął zarówno w tradycyjnej formie jak i za pośrednictwem platformy ePUAP. Tym niemniej po zapoznaniu się z uzasadnieniem skargi pismem z dnia 29 grudnia 2025r. przesłał Fundacji informację o wysokości mnożników dodatku funkcyjnego pobieranego przez prezesa i wiceprezesa tutejszego Sądu, które wynoszą: 0,40 - prezes sądu, 0,27 - wiceprezes sądu.
Wskazał także, że skarga Fundacji jest niedopuszczalna po pierwsze z powodu braku skutecznie wniesionego wniosku o udzielenie informacji publicznej, a po drugie z uwagi na okoliczności wskazane w art. 53 § 2b Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, bowiem nie została ona poprzedzona ponagleniem organu i winna zostać odrzucona.
Z ostrożności procesowej, w przypadku braku odrzucenia skargi Prezes wniósł o uwzględnienie złożonych wyjaśnień i oddalenie skargi jako całkowicie bezzasadnej, bowiem Fundacji udzielono żądanych informacji publicznych w piśmie z dnia 29 grudnia 2025r.,tj. niezwłocznie po powzięciu informacji, że domaga się on ich uzyskania od Prezesa.
W piśmie procesowym z 26 marca 2026r. Fundacja przekazała wniosek o udostępnienie informacji publicznej z 22 listopada 2025r. wraz z Urzędowym Poświadczeniem Przedłożenia. Wyjaśniła przy tym, że w razie potrzeby dokonania weryfikacji prawidłowości podpisu Urzędowego Poświadczenia Przedłożenia w tym samym folderze musi znajdować się wniosek o udostępnienie informacji publicznej z nazwą pliku "Wniosek o udostępnienie informacji publicznej.xml", w przeciwnym razie wynik weryfikacji będzie nieprawidłowy.
W replice z 12 maja 2026r. Prezes podtrzymując swoje stanowisko podniósł, że nie jest operatorem systemu ePUAP i nie odpowiada za prawidłowości jego działania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje
Na podstawie art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz.1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, która według art. 1 § 2 tej ustawy sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.
Zgodnie zaś z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm., dalej: p.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a cytowanego art. 3 § 2 tej ustawy.
Z bezczynnością organu administracji publicznej w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu, lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych, a mających na celu usuniecie przeszkody do wydania decyzji (vide: T. Woś, H. Knysiak - Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, W. 2005).
Wyjaśnić również należy, że celem skargi na bezczynność organu administracji jest zwalczanie braku działania (zwłoki) w załatwianiu sprawy administracyjnej. Przy badaniu zasadności skargi na bezczynność organu administracji nie ma znaczenia z jakich powodów określony akt czy czynność nie została dokonana przez organ. Przy czym Sąd bierze pod uwagę stan sprawy istniejący w chwili zamknięcia rozprawy. Skarga na bezczynność organu ma bowiem na celu przede wszystkim wymuszenie na organie administracji załatwienie sprawy. W świetle powyższego dla uznania bezczynności organu konieczne jest ustalenie, że organ administracji był zobowiązany, na podstawie obowiązujących przepisów prawa, do wydania decyzji, aktu lub podjęcia określonych czynności i mimo to nie podejmuje działań mających na celu uczynienie zadość temu obowiązkowi. W tym miejscu podkreślenia wymaga, że stanowisko zbieżne z prezentowanym wyraził WSA w Gliwicach w wyrokach z 26 kwietnia 2016 r., sygn. akt IV SAB/Gl 45/16; oraz z 11 września 2018 r., sygn. akt IV SAB/Gl 125/18, LEX nr 2566412 i wyrażoną w nim argumentację Sąd w przedmiotowej sprawie w pełni akceptuje i podziela.
Uwzględniając skargę na bezczynność Sąd orzeka na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a. Przepis ten określa, że w tym przypadku sąd:
- - zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności (pkt 1);
- - zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (pkt 2);
- - stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (pkt 3).
W myśl art. 149 § 1a p.p.s.a., jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Sąd wskazuje, że dla dopuszczalności wniesienia skargi na bezczynność organu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej nie jest wymagane poprzedzenie jej jakimkolwiek środkiem zaskarżenia na drodze administracyjnej, ani wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa, o jakim mowa w art. 52 § 3 p.p.s.a. Podmiot, do którego złożono wniosek, jeśli wniosek ten dotyczy informacji publicznej, powinien albo udostępnić tę informację w formie czynności materialno-technicznej (art. 10 ustawy z 6 września 2001r. o dostępie do informacji publicznej tekst jedn. Dz. U. 2022r. poz. 902, dalej: u.d.i.p.) albo w drodze decyzji odmówić jej udostępnienia na podstawie art. 16 ust. 1 w/w ustawy. Możliwe jest także umorzenie postępowania w drodze decyzji w trybie art. 16 ust. 1 w związku z art. 14 ust. 2 u.d.i.p. (por. wyrok WSA w Gliwicach z 26.04.2016 r., sygn. akt IV SAB/Gl 45/16).
Przechodząc na grunt rozpatrywanej sprawy należy zaznaczyć – na co zwrócił uwagę NSA w wyroku z 10 stycznia 2007 r., sygn. akt I OSK 50/06 - że o bezczynności organu możemy mówić wyłącznie wtedy, kiedy wniosek o udzielenie informacji dotyczy informacji publicznej, a jego adresatem jest podmiot zobowiązany do jej udzielenia. Oznacza to, iż w grę wchodzi tak przedmiotowy, jak i podmiotowy zakres ustawy o dostępie do informacji publicznej a organ pozostaje w zwłoce (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z 24 kwietnia 2014 r., sygn. akt II SAB/Bd 31/14).
Nie jest kwestią sporną w niniejszej sprawie, że Prezes jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej. Wynika to z art. 4 ust. 1 pkt. 1 u.d.i.p., według którego obowiązane do udostępniania informacji publicznej są organy władzy publicznej. Natomiast z mocy art. 173 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej Sądy i Trybunały są władzą odrębną i niezależną od innych władz. Według art. 21 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o ustroju sądów powszechnych (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 334) organami sądu rejonowego są prezes sądu i dyrektor sądu (..) Zatem Prezes na gruncie u.d.i.p. jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej.
W rozpatrywanej sprawie Skarżący domagał się udostępnienia informacji w zakresie wskazania mnożnika dodatku funkcyjnego pobieranego przez prezesa oraz wiceprezesów sądu. Wnioskowane przez Skarżącego informacje objęte są zakresem art. 6 ust. 1 pkt. 2 lit. d u.d.i.p. według którego udostępnieniu podlega informacja publiczna, w szczególności podmiotach, o których mowa w art. 4 ust. 1, w tym o organach i osobach sprawujących w nich funkcje i ich kompetencjach.
Opierając się na dokonanych ustaleniach stwierdzić należy, że niniejsza skarga jest dopuszczalna a jej przedmiotem jest bezczynność Prezesa w zakresie rozpoznania wniosku Fundacji z 22 listopada 2025r. o udostępnienie informacji publicznej.
Obowiązek załatwienia sprawy w terminie wskazanym w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. powstaje z chwilą wpływu wniosku do podmiotu zobowiązanego. Dopóki jednak wniosek nie zostanie złożony nie można zarzucić organowi zobowiązanemu do udostępnienia informacji publicznej jakichkolwiek nieprawidłowości dotyczących udostępnienia, a przede wszystkim zarzucić, że jest bezczynny w rozpoznaniu wniosku (vide: wyrok NSA z dnia 17 sierpnia 2016 r. I OSK 1187/16 LEX 2118717).
Przystępując do badania sprawy wskazać należy na § 13 ust. 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 14 września 2011 r. w sprawie sporządzania i doręczania dokumentów elektronicznych oraz udostępniania formularzy, wzorów i kopii dokumentów elektronicznych (tekst Dz. U. z 2018 r. poz. 180 z późn. zm.; dalej: rozporządzenie) jest automatycznie tworzone i udostępniane nadawcy tego dokumentu przez system teleinformatyczny służący do obsługi doręczeń. Według natomiast § 11 ust. 1 cyt. rozporządzenia - doręczenie dokumentu elektronicznego na informatycznym nośniku danych może być potwierdzone poświadczeniem przedłożenia.
Jednocześnie – co wynika z § 8 ust. 3 cyt. rozporządzenia - doręczenia dokonywane za pomocą ePUAP uważa się za dokonane przez podmiot publiczny lub do podmiotu publicznego, który utworzył na ePUAP elektroniczną skrzynkę podawczą. Za pomocą ePUAP możliwe jest przekazywanie doręczanych podmiotowi publicznemu dokumentów elektronicznych do jego systemu teleinformatycznego. Zatem urzędowe poświadczenie przedłożenia należy traktować jako dokument potwierdzający nie tylko nadanie (wysłanie) dokumentu elektronicznego, ale również odebranie go przez adresata.
W badanej sprawie nie budzi wątpliwości Sądu, że Fundacja złożyła do Prezesa za pośrednictwem platformy ePUAP wniosek o udzielenie informacji publicznej. Przedłożyła bowiem urzędowe poświadczenie przedłożenia (karta 35 akt sądowych). Prezes w odpowiedzi na skargę poza twierdzeniem co do tego, że wniosek o udostępnienie informacji publicznej z dnia 22 listopada 2025r. nie wpłynął do Sądu nie przedłożył żadnych wyjaśnień ani dokumentów uwiarygadniających jego twierdzenia.
Ustawodawca ustalił, że jeżeli adresat wniosku dysponował żądaną informacją, to powinien - zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. - udostępnić tę informację bez zbędnej zwłoki, nie później niż w terminie 14 dni od dnia otrzymania wniosku. Jeżeli natomiast informacja publiczna nie może być udostępniona w tak ustalonym terminie, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia wnioskodawcę o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 2 u.d.i.p.). Stosownie do treści art. 14 ust. 1 u.d.i.p. udostępnienie informacji następuje w formie czynności materialno-technicznej, w sposób i w formie określonych we wniosku i nie wymaga podjęcia jakiegokolwiek rozstrzygnięcia. Dopiero stwierdzenie, że dana informacja nie może zostać udostępniona, bądź też postępowanie podlega umorzeniu, nakłada na organ obowiązek wydania decyzji administracyjnej (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.).
Z kolei według art. 17 u.d.i.p. do rozstrzygnięć podmiotów obowiązanych do udostępnienia informacji, niebędących organami władzy publicznej, o odmowie udostępnienia informacji oraz o umorzeniu postępowania o udostępnienie informacji przepisy art. 16 stosuje się odpowiednio. Wnioskodawca może wystąpić do podmiotu, o którym mowa w ust. 1, o ponowne rozpatrzenie sprawy. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołania.
Mając na uwadze powyższe o bezczynności w udostępnieniu informacji publicznej można mówić wówczas, gdy zobowiązany do udzielenia tej informacji podmiot nie podejmuje w przewidzianym w ustawie terminie odpowiednich czynności, tj. nie udostępnia informacji w formie czynności materialno-technicznej lub nie wydaje decyzji o odmowie jej udzielenia, bądź też w przypadku, gdy informacja publiczna nie może być udostępniona w sposób lub w formie określonych we wniosku, a organ nie wydaje decyzji o umorzeniu postępowania zgodnie z art. 14 ust. 2 u.d.i.p. Przy czym dla oceny zasadności skargi na bezczynność nie mają znaczenia okoliczności, z jakich powodów określone działanie nie zostało podjęte, a w szczególności, czy bezczynność została spowodowana zawinioną lub niezawinioną opieszałością organu. Wniesienie skargi jest zatem uzasadnione nie tylko w przypadku niedotrzymania terminu załatwienia sprawy, ale także w razie odmowy podjęcia określonego działania, mimo istnienia w tym względzie ustawowego obowiązku, choćby podmiot mylnie sądził, że zachodzą okoliczności, które uwalniają go od obowiązku prowadzenia postępowania w konkretnej sprawie i zakończenia go wydaniem decyzji administracyjnej lub innego aktu czy czynności (por. wyrok NSA z 10 grudnia 2015 r., sygn. akt I OSK 675/15; wyrok WSA w Białymstoku z 24 sierpnia 2022 r., sygn. akt II SAB/Bk 60/22).
Warto zauważyć naruszenie tych obowiązków prowadzi do stanu bezczynności (por. wyrok NSA z 7 kwietnia 2022 r., sygn. akt III OSK 4455/21). Niepodjęcie przez podmiot zobowiązany do udzielenia informacji publicznej stosownych czynności tj. nieudostępnienie informacji, ani niewydanie decyzji o odmowie jej udzielenia w terminie wskazanym w art. 13 u.d.i.p. oznacza, że pozostaje on w bezczynności (por. wyrok NSA z 27 czerwca 2017 r., sygn. akt I OSK 2512/15; wyrok WSA we Wrocławiu z 18 sierpnia 2022 r., sygn. akt IV SAB/Wr 160/22).
Przenosząc powyższe na grunt kontrolowanej sprawy Prezes - w reakcji na wniosek Fundacji o udostępnienie informacji publicznej z 22 listopada 2025r. – nie podjął przypisanego regulacjami u.d.i.p. działania. W ustawowo określonym 14 - dniowym terminie żądana informacja nie została przez Prezesa udostępniona. Jej udostępnienie i tym samym realizacja całości wniosku Fundacji miało miejsce po złożeniu przez nią skargi na bezczynność dopiero pismem z 29 grudnia 2025r.
Sąd podkreśla, że załatwienie wniosku przez organ po wniesieniu skargi nie zwalnia Sądu z badania bezczynności i jej charakteru. Rozpoznanie skargi na bezczynność organu, na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a., polega nie tylko na zobowiązaniu organu do wydania w określonym terminie aktu. Stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności, nawet jeżeli wniosek strony został załatwiony przez organ w toku postępowania sądowego (już po wniesieniu skargi) obliguje Sąd do oceny czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.).
Jak wyżej wykazano, bezczynność Prezesa w załatwieniu wniosku Fundacji wystąpiła (punkt 1 wyroku).
Jednocześnie Sąd stwierdził, że nie ma ona charakteru rażącego, o czym orzekł w punkcie 2 wyroku. Rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego braku podejmowania jakichkolwiek czynności czy oczywistego lekceważenia przepisów (por. np. wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2012 r. sygn. akt I OSK 675/12; postanowienie NSA z dnia 27 marca 2013 r. sygn. akt II OSK 468/13, wyrok NSA z dnia 29 listopada 2018 r. sygn. akt II GSK 1619/18). Istota rażącego naruszenia prawa jest bowiem pozbawiona jakichkolwiek wątpliwości oczywistość stwierdzonego naruszenia. Taka sytuacja szczególna w badanej sprawie nie zaistniała. Świadczy o tym reakcja Prezesa na złożoną skargę i zrealizowanie złożonego wniosku o udostępnienie informacji publicznej.
W związku z faktem, iż Prezes udzielił Fundacji odpowiedzi na wniosek po wniesieniu skargi Sąd orzekł o umorzeniu postępowania w zakresie zobowiązania do rozpatrzenia wniosku o udostępnienie informacji publicznej, na podstawie art. 161 § 1 pkt. 3 p.p.s.a. (pkt. 2 wyroku).
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. Zasądzona kwota 100 zł stanowi zwrot wpisu od skargi w wysokości 100 zł (pkt. 3 wyroku).