Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicachz 7 lipca 2026 r., sygn. akt III SAB/Gl 17/26

Uzasadnienie

Przedmiotem skargi S. W. (wnioskodawca, skarżący) jest bezczynność Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w T. – J. K. (dalej Komornik lub organ) w przedmiocie wniosku o udostępnienie informacji publicznej.

Stan sprawy przedstawia się następująco:

1. 1. Wnioskodawca pismem z dnia 11 lipca 2025 r., przesłanym elektronicznie do Komornika, na podstawie art. 2 ust. 1 w zw. z art. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. 2001 nr 112 poz. 1198 ze zm., dalej u.d.i.p.), wniósł o udostępnienie informacji publicznej dotyczącej czynności egzekucyjnych podjętych przez Komornika w sprawie egzekucyjnej o sygn. akt [...], prowadzonej z jego wniosku jako wierzyciela wobec dłużnika M. K. W szczególności wniósł o udostępnienie informacji:

1. 1. Czy zostało wystosowane zapytanie do systemu [...] celem ustalenia rachunków bankowych posiadanych przez dłużnika i ewentualnych wpływów na tych rachunkach?
2. 2. Czy zostało wystosowane zapytanie do Centralnej Bazy Danych Ksiąg Wieczystych o ustalenie, czy dłużnik Jest właścicielem nieruchomości?
3. 3. Czy wystosowano zapytanie do ewidencji gruntów i budynków (katastru) o ewentualne grunty/nieruchomości należące do dłużnika?
4. 4. Czy przeprowadzono ustalenia dotyczące posiadanych przez dłużnika ruchomości, które mogłyby podlegać zajęciu egzekucyjnemu?
5. 5. Czy złożono wniosek do sądu o zobowiązanie dłużnika do złożenia wykazu majątku i przyrzeczenia, zgodnie z art. 913-916 Kodeksu postępowania cywilnego?

Wskazał, że gdyby którakolwiek z powyższych informacji nie została pozyskana lub czynność nie została wykonana, prosi o wskazanie szczegółowych przyczyn zaniechania oraz podanie podstaw prawnych takie decyzji.

Zwrócił się również o udostępnienie wykazu wszystkich dokonanych czynności egzekucyjnych wraz z datami ich przeprowadzenia - kopii akt sprawy [...] (w formie chronologicznie uporządkowanych skanów, w razie potrzeby odpowiednio zanonimizowanych) w zakresie czynności egzekucyjnych, w tym szczególnie wniosków, pism urzędowych, odpowiedzi instytucji (np. banków, urzędów), zajęć, oraz zawiadomień kierowanych do dłużnika.

Ponadto, w związku z zawiadomieniem o umorzeniu postępowania egzekucyjnego i obciążeniem go, jako wierzyciela, dodatkową opłatą w wysokości 54,66 zł, wniósł o:

1. - wskazanie podstawy prawnej naliczenia tej opłaty w sprawie [...],
2. - wskazanie, za jakie konkretnie czynności egzekucyjne opłata została naliczona, w dokładnym rozbiciu na poszczególne koszty tychże czynności,
3. - przedstawienia uzasadnienia decyzji o naliczeniu tej opłaty, pomimo nieskuteczności egzekucji.
4. 2. W piśmie z dnia 31 lipca 2025 r. (wysłanym mailowo do Komornika) wnioskodawca zwrócił uwagę, iż nie otrzymał odpowiedzi na wniosek o udostępnienie informacji publicznej z dnia 11 lipca 2025 r. i zażądał odpowiedzi w terminie do 7 sierpnia 2025 r., pod rygorem złożenia skargi do sądu administracyjnego.

W odpowiedzi na to ponaglenie Komornik wyjaśnił, że sprawa o sygn. [...] została umorzona z uwagi na bezskuteczność, a wnioskodawca odebrał postanowienie w dniu 27 czerwca 2025 r. Wskazał, że po umorzeniu postępowania nie ma możliwości przeprowadzenia jakichkolwiek czynności, jak również wniosek złożony mailem nie może zostać rozpatrzony, ponieważ nie spełnia wymogów formalnych pisma.

1. 3. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżący wniósł o:
2. 1) stwierdzenie bezczynności Komornika w przedmiocie rozpoznania jego wniosku z dnia 11 lipca 2025 r. o udostępnienie informacji publicznej;
3. 2) zobowiązanie organu, na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a., do udostępnienia informacji publicznej wskazanych we wniosku z dnia 11 lipca 2025 r. - w terminie 14 dni od doręczenia prawomocnego wyroku;
4. 3) stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a.;
5. 4) wymierzenie Komornikowi grzywny, na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a.;
6. 5) zasądzenie kosztów postępowania, zgodnie z art. 200 p.p.s.a.;
7. 4. Komornik, w odpowiedzi na skargę, odnosząc się do zarzutów skarżącego w zakresie braku odpowiedzi Komornika na maile skarżącego (wierzyciela), powołał się na postanowienie Sądu Najwyższego, sygn. III CZ 427/22, że "przesłanie pisma do sądu mailem czy też za pośrednictwem platformy e-PUAP nie wywołuje skutków procesowych i nie wymaga podjęcia przez sąd czynności o charakterze faktycznym (wydrukowanie załącznika do maila) i procesowym (np. wezwania do podpisania wydruku, a szerzej - usunięcia jego braków formalnych jako pisma procesowego, którym nie jest)." Zdaniem Komornika należy podzielić poglądy wyrażone w doktrynie i orzecznictwie, że - co do zasady - skuteczne wniesienie pisma procesowego do sądu (komornika) musi nastąpić w tradycyjnej (materialnej) formie pisemnej oraz powinno zawierać możliwy do odczytania bez użycia urządzeń tekst. Dopiero spełnienie tego warunku powoduje wszczęcie postępowania sądowego i ewentualnego trybu naprawczego zmierzającego do usunięcia braków formalnych pisma procesowego.

Komornik argumentował, że wierzyciel (skarżący) po uzyskaniu informacji, że Komornik nie udziela informacji na temat spraw egzekucyjnych mailem miał pełne prawo złożyć wniosek na piśmie i wówczas zostałaby udzielona mu pełna odpowiedź na zadane pytania. W ocenie Komornika nie doszło do żadnej bezczynności, tym bardziej w przedmiocie nieudostępnienia informacji publicznej ani naruszenia prawa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje

Skarga okazała zasadna.

Zgodnie z art. 149 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 - dalej "p.p.s.a.") sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności (pkt 1), zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (pkt 2) lub stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (pkt 3).

Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego (art. 149 § 1b p.p.s.a.). Sąd, w przypadku o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (art. 149 § 2 p.p.s.a.).

Należy wyjaśnić, że bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności określonej w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a. Zatem celem skargi na bezczynność jest wymuszenie na organie określonych w przepisach zachowań.

Wobec tego, że rozpoznawana sprawa dotyczy udostępnienia informacji publicznej, należy przypomnieć, że zgodnie z art. 61 ust. 1 Konstytucji RP obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Prawo to obejmuje również uzyskiwanie informacji o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. Przy czym prawo do uzyskiwania informacji obejmuje dostęp do dokumentów oraz wstęp na posiedzenia kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów, z możliwością rejestracji dźwięku lub obrazu (ust. 2). Ograniczenie prawa, o którym mowa w ust. 1 i 2, może nastąpić wyłącznie ze względu na określone w ustawach ochronę wolności i praw innych osób i podmiotów gospodarczych oraz ochronę porządku publicznego, bezpieczeństwa lub ważnego interesu gospodarczego państwa (ust. 3).

Konkretyzacja tak kształtującego się konstytucyjnego prawa do informacji publicznej znajduje wyraz w ustawy o dostępie do informacji publicznej z dnia 6 września 2001 r. (Dz. U. 2022 r., poz. 902, dalej "u.d.i.p."), regulującej zasady i tryb dostępu do informacji mających walor informacji publicznych, wskazując, w jakich przypadkach dostęp do informacji publicznej podlega ograniczeniu i kiedy żądane przez wnioskodawcę informacje nie mogą zostać udostępnione.

W świetle art. 1 ust. 1 u.d.i.p., każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w niniejszej ustawie.

W myśl art. 2 ust. 1 i 2 u.d.i.p. każdemu przysługuje, z zastrzeżeniem art. 5, prawo dostępu do informacji publicznej, zwane dalej "prawem do informacji publicznej" (ust.1).

Od osoby wykonującej prawo do informacji publicznej nie wolno żądać wykazania interesu prawnego lub faktycznego (ust. 2).

Stosownie do art. 3 ust. 1 i 2 u.d.i.p., prawo do informacji publicznej obejmuje uprawnienia do:

1. 1) uzyskania informacji publicznej, w tym uzyskania informacji przetworzonej w takim zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego;
2. 2) wglądu do dokumentów urzędowych;
3. 3) dostępu do posiedzeń kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów (ust. 1).

Prawo do informacji publicznej obejmuje uprawnienie do niezwłocznego uzyskania informacji publicznej zawierającej aktualną wiedzę o sprawach publicznych (ust. 2).

Z kolei, w myśl art. 4 ust. 1 u.d.i.p., obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności:

1. 1) organy władzy publicznej;
2. 2) organy samorządów gospodarczych i zawodowych;
3. 3) podmioty reprezentujące zgodnie z odrębnymi przepisami Skarb Państwa;
4. 4) podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego;
5. 5) podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów.

W myśl art. 13 ust. 1 u.d.i.p., udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje co do zasady bez zbędnej zwłoki i nie później niż w terminie 14 dni.

Zgodnie zaś z art. 13 ust. 2 u.d.i.p., jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku.

Z kolei w myśl art. 16 ust. 1 i art. 17 ust. 1 u.d.i.p., odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 u.d.i.p., następuje w drodze decyzji administracyjnej.

Zatem organ do którego wniesiono wniosek, winien udostępnić tę informację w formie czynności materialno-technicznej (art. 10 u.d.i.p.) bądź też odmówić jej udostępnienia (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.) albo umorzyć postępowanie (art. 14 ust. 2 w zw. z art. 16 ust. 1 u.d.i.p.). Natomiast w sytuacji, gdy organ nie jest w posiadaniu informacji publicznej żądanej we wniosku o udzielenie informacji publicznej lub żądana informacja nie ma waloru informacji publicznej, powinien udzielić pisemnej odpowiedzi wyjaśniającej, że nie jest w posiadaniu informacji lub że wnioskowane informacje nie są informacjami publicznymi w rozumieniu u.d.i.p.

Skarga w niniejszej sprawie dotyczy bezczynności organu w rozpoznaniu wniosku skarżącego o udostępnienie informacji publicznej z 11 lipca 2025 r.

W sprawie nie budzi wątpliwości i nie jest sporne, że podmiot, do którego zostało skierowane żądanie udostępnienia informacji, jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej. Prawo dostępu do informacji publicznej ma charakter powszechny, bowiem jest przyznane każdemu, w tym również skarżącemu.

Z akt sprawy wynika, że organ nie udzielił odpowiedzi na wniosek skarżącego w ustawowym terminie 14 dni (art. 13 ust. 1 u.d.i.p.).

Skoro na dzień wniesienia skargi Komornik nie podjął ww. czynności ani nie wydał decyzji, dopuścił się bezczynności w zakresie rozpatrzenia wniosku skarżącego z dnia 11 lipca 2025 r. (art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a.) i Sąd zobowiązał go do załatwienia wniosku w terminie 14 dni od dnia zwrotu akt z prawomocnym wyrokiem (art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a.).

W ocenie Sądu bezczynność Komornika nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.

Rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a. oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego braku podejmowania jakichkolwiek czynności, oczywistego lekceważenia wniosków strony i jawnego natężenia braku woli do załatwienia sprawy, jak i w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa (por. wyroki NSA: z 4 czerwca 2019 r., II OSK 3374/18; z 6 sierpnia 2019 r., II OSK 1802/19; z 18 stycznia 2019 r., II OSK 1557/18; z 5 września 2018 r., II OSK 272/18 - opubl. w CBOSA).

W sprawie, postawy Komornika nie sposób ocenić jako celowo lekceważącej i nacechowanej złą wolą. Z pism Komornika wynika, iż Komornik nie dostrzegł, iż wniosek skarżącego został złożony w trybie u.d.i.p.

Sąd rozważył także zastosowanie środka prawnego w postaci grzywny, o co wnosił skarżący. Zdaniem Sądu w okolicznościach faktycznych sprawy nie ma żadnych podstaw do jego zastosowania. Środki prawne z art. 149 § 2 p.p.s.a. powinny być stosowane w szczególnie nagannych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy, gdy oceniając całokształt działań organu, można dojść do przekonania, że noszą one znamiona zamierzonego lub nieuzasadnionego racjonalnie lub prawnie unikania podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez tych dodatkowych sankcji organ nadal nie będzie respektować obowiązków wynikających z przepisów prawa (por. wyrok WSA w Poznaniu z 23 lipca 2021 r., I SAB/Po 29/20; wyrok WSA w Gliwicach z 7 sierpnia 2019 r., SAB/Gl 72/19 - opubl. w CBOSA). Taki naganny przypadek nie miał miejsca w rozpoznawanej sprawie z przyczyn opisanych powyżej. W tym zakresie Sąd oddalił skargę.

Rozpatrując sprawę ponownie, Komornik będzie związany oceną prawną Sądu. Sąd, stwierdzając bezczynność i zobowiązując Komornika do rozpatrzenia wniosku zgodnie z u.d.i.p., nie przesądza, że żądane informacje są informacjami publicznymi i mają być skarżącemu udostępnione w trybie u.d.i.p. w zakresie żądanym przez skarżącego. Jednak z powołanych wyżej przepisów jasno wynika, że organ zobowiązany jest udzielić odpowiedzi na wnioski stron w terminie 14 dni (art. 13 u.d.i.p.). Ponadto wskazać należy, że wnioski o udzielenie informacji publicznej w trybie u.d.i.p. mogą być składane na oficjalne adresy mailowe organów.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a., zasądzając na rzecz skarżącego wpis (100 zł).