Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańskuz 9 lipca 2026 r., sygn. akt III SAB/Gd 211/26

Uzasadnienie

W dniu 6 marca 2026 r. C. B. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na bezczynność Wojewody Pomorskiego w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w celu wykonywania pracy zarzucając organowi naruszenie:

1. 1. art. 35 § 1, § 3 i § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz.U. z 2025 r., poz. 1691 ze zm.) - dalej jako "k.p.a." w zw. z art. 112a ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (tekst jednolity: Dz. U. z 2025 r., poz. 1079 ze zm.) – dalej jako: "ustawa o cudzoziemcach" poprzez niezałatwienie sprawy bez zbędnej zwłoki i niedotrzymanie 60-dniowego terminu na wydanie decyzji w sprawie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę skarżącego, narażając tym samym stan zdrowia dziecka skarżącego, potrzebującego pilnej pomocy medycznej w kraju macierzystym skarżącego – T. wymagającej obecności skarżącego, który to z uwagi na niewydanie decyzji przez Wojewodę Pomorskiego nie może opuścić terytorium Polski;
2. 2. art. 36 § 1 k.p.a. poprzez niezawiadomienie strony o nowym terminie załatwienia sprawy, z podaniem przyczyn zwłoki i pouczeniem o prawie do wniesienia ponaglenia, podczas gdy termin wydania decyzji w sprawie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę wynosi 60 dni i nie został dotrzymany.

Mając na uwadze powyższe zarzuty skarżący wniósł o:

1. 1. stwierdzenie, że bezczynność organu nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa,
2. 2. zobowiązane organu do rozpatrzenia wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę oraz wydanie decyzji w terminie 7 dni od otrzymania odpisu wyroku wraz ze stwierdzeniem prawomocności,
3. 3. zasądzenie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokości 5000 zł,
4. 4. zasądzenie od organu na rzecz skarżącego wszelkich kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.

Skarżący wyjaśnił, że skarżący dnia 16 grudnia 2024 r. wniósł do Wojewody Pomorskiego o zezwolenie na pobyt czasowy i pracę. W dniu 20 stycznia 2025 r. jego pełnomocnik złożył do Wojewody Pomorskiego pismo ponaglające z powołaniem się na art. 105 ust. 2 ustawy o cudzoziemcach. W piśmie ponaglającym wskazywano, że do cudzoziemca organ nie wystosował wezwania, o którym mowa w art. 106 ust. 2a i 2b ustawy o cudzoziemcach, celem weryfikacji i uzupełnienia ewentualnych braków formalnych.

Po piśmie tym, pierwszą i ostatnią czynnością w sprawie podjętą przez Wojewodę Pomorskiego było wezwanie i odebranie od skarżącego odcisków linii papilarnych. Skarżący dopełnił tej czynności. Od tamtej pory status sprawy się nie zmienił a Wojewoda Pomorski pozostaje bierny. Pełnomocnik skarżącego starał się skontaktować z inspektorem prowadzącym sprawę, celem uzyskania informacji o tym, czy zebrany materiał dowodowy wymaga uzupełnienia oraz kiedy można spodziewać się wydania stosownej decyzji, jednak próby te były bezskuteczne.

W dniu 30 października 2025 r. skarżący wystosował do Wojewody Pomorskiego prośbę o przyśpieszenie rozpatrzenia wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę, z powołaniem się na pogorszenie stanu zdrowia jego córki, która wymaga pilnej operacji, w związku z wrodzona wadą układu moczowego. Córka skarżącego A. B., urodzona 1 kwietnia 2024 r., wymaga interwencji chirurgicznej, z uwagi na wadę układu moczowego, w którym kolokwialnie tłumacząc znajduje się dziura, przez którą mocz miesza się z krwią, co zagraża życiu dziecka. Lekarze prowadzący leczenie dziecka, aby móc przeprowadzić operację dziecka wymagają obecności ojca w miejscu operacji, a więc poza granicami Polski. Córka skarżącego przebywa bowiem w T. Skarżący nic może opuścić Rzeczypospolitej Polskiej, do czasu uzyskania decyzji zezwalającej na jego pobyt czasowy i pracę, z uwagi na przesłankę nieprzerwanego pobytu na terytorium Polski.

Dalsza bezczynność Wojewody Pomorskiego, w sytuacji zgromadzenia pełnego materiału dowodowego, powoduje zatem, że stan zdrowia i życia córki skarżącego jest zagrożony. Operacja córki skarżącego nie dojdzie bowiem do skutku bez jego osobistego stawiennictwa.

Pismo to nie przyniosło żadnych rezultatów. Wojewoda Pomorski wciąż pozostawał bierny. W konsekwencji powyższego skarżący w dniu 9 lutego 2026 r. wystosował do organu ponaglenie.

Skarżący od momentu złożenia odcisków linii papilarnych oczekuje na wydanie decyzji. Przez cały ten okres nie został wezwany do uzupełnienia jakichkolwiek ewentualnych braków ani nie został poinformowany o wydłużeniu terminu rozpatrywania wniosku. Organ pozostaje także bierny na prośby o przyśpieszenie rozpoznania sprawy oraz złożone ponaglenie.

Sprawa skarżącego ma tymczasem wyjątkowy, pilny charakter, związany z aspektami humanitarnymi. Bezczynność organu bezpośrednio odbija się na stanie zdrowia niespełna 2-letniej córki skarżącego, oczekującej na operację układu moczowego. Wojewoda Pomorski ma lego świadomość, gdyż skarżący i jego pełnomocnik informowali go o tym. Mimo tego, sprawa wciąż nie została zakończona i nieznany jest skarżącemu czas zakończenia postępowania.

Zgodnie z art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Paragraf 3 przedmiotowego artykułu wskazuje, że załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca. Z kolei § 4 odsyła do przepisów szczególnych, które mogą określać inne terminy.

W niniejszej sprawie zastosowanie znajduje art. 112a ustawy o cudzoziemcach, który wskazuje, że decyzję w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy wydaje się w terminie 60 dni. Pomimo upływu określonego terminu, zobowiązującego do wydania decyzji w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy i pracę, organ nie wydał decyzji w sprawie. Skarżący nie otrzymał także żadnej informacji od organu, która wskazywałaby na przewidywane opóźnienie oraz termin, w jakim nastąpi wydanie decyzji. Należy stwierdzić, że organ jest bezczynny. Wojewoda Pomorski od co najmniej roku dysponuje pełnym materiałem dowodowym, a mimo to nie wydał decyzji w ustawowym terminie.

Córka skarżącego z powodu bezczynności organu ponosi negatywne konsekwencje zdrowotne związane z niemożliwością poddania się operacji. Skarżący obawia się o zdrowie i życie córki, które jest zagrożone z uwagi na opieszałość organu.

Organ jest bezczynny, gdyż status sprawy się nie zmienia od wielu miesięcy, decyzja nie została wydana w terminie, pomimo kompletnego materiału dowodowego oraz opinii odpowiednich organów, a także Wojewoda Pomorski nie zawiadomił wnioskodawcy o wydłużeniu i wyznaczeniu nowego terminu na rozpatrzenie wniosku, z podaniem przyczyn opóźnienia oraz pouczeniem o ponagleniu.

Organ sam z siebie nie wystosował do skarżącego żadnego pisma, o którym mowa w art. 36 k.p.a. Skarżący wielokrotnie sam lub za pośrednictwem umocowanego pełnomocnika starał się uzyskać informacje o stanie sprawy w urzędzie, będąc zbywanym i odsyłanym do Portalu Klienta, w którym status sprawy nie ulega! zmianie.

W tych okolicznościach wnioskodawca utracił zaufanie do organu administracji publicznej. Regulacja art. 7 i 8 k.p.a. podkreśla służebną rolę organów administracji. To od jakości działania organów zależy autorytet Państwa. Postawa organu narusza również prawo do dobrej administracji, które swe źródło znajduje w Karcie Praw Podstawowych Unii Europejskiej, na co zwrócił uwagę Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 18 lutego 2003 roku w sprawie K 24/02.

Uprzedzając możliwy do podniesienia przez Wojewodę Pomorskiego argument dotyczący zbyt dużej ilości wpływających wniosków, skarżący wskazał, że ten nie daje się zaakceptować. Jak wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyroku z dnia 24 czerwca 2021 roku w sprawie o sygn. akt III SAB/GI 52/21 "Skoro obsada kadrowa jest niedostateczna dla stale rosnącej ilości spraw podlegających rozpoznaniu, to organ winien podjąć działania organizacyjne, mające na celu takie usprawnienie organizacji pracy, aby ich rozpoznawanie odbywało się z zachowaniem ustawowych terminów".

Sposób prowadzenia postępowania przez Wojewodę Pomorskiego przeczy procesowym obowiązkom organu administracji publicznej w zakresie szybkości postępowania oraz dążenia do załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki.

Suma pieniężna ma przede wszystkim zapewnić skarżącemu swoiste zadośćuczynienie za ignorowanie jego uzasadnionego interesu w terminowym załatwieniu sprawy (wyr. NSA z 16 stycznia 2018 r., I OSK 2156/17). W niniejszej sprawie negatywne konsekwencje płynące dla skarżącego z bezczynności organu są o tyle istotne, że dotyczą życia i zdrowia jego córki. Małoletnia przebywa wraz z matką w kraju macierzystym skarżącego – T., gdzie czeka na operację. Aby jednak móc ją jej poddać, koniecznym jest osobiste stawiennictwo ojca w T. Bezczynność organu opóźnia interwencję chirurgiczną.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda Pomorski wniósł o jej oddalenie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2026 r., poz. 143) - dalej jako: "p.p.s.a." w zw. z art. 100d ust. 1 pkt 1a, ust. 3 pkt 1 i ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r., poz. 103) – dalej jako: "ustawa o pomocy", ewentualnie zaś o stwierdzenie, że bezczynność organu nie miała charakteru rażącego z uwagi na art. 6 k.p.a. w zw. z art. 100d ust. 1 pkt 1a, ust. 3 pkt 1 i ust. 4 ustawy o pomocy, bowiem organy administracji publicznej obowiązane są do działania na podstawie obowiązujących ich przepisów, w tym również ze wskazanymi przepisami ustawy pomocowej oraz z uwagi na okres ewentualnej bezczynności oraz jej niezawinione przyczyny, a także o niewymierzanie grzywny ani sumy pieniężnej, bowiem zgodnie z art. 100d ust. 3 pkt 2 ustawy o pomocy, w okresie do dnia 4 marca 2026 r. organowi prowadzącemu postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, nie wymierza się grzywny ani nie zasądza się od niego sum pieniężnych na rzecz skarżących za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa.

W uzasadnieniu organ podniósł, że rozpoznając sprawę należy mieć na względzie jej przedmiot i związane z tym szczególne okoliczności, w tym przede wszystkim mające zastosowanie przepisy oraz zmiany stanu prawnego, które obowiązywały w okresie wpływu wniosku i jego procedowania.

Do wskazanych przepisów należy art. 100d ustawy o pomocy, zgodnie z którym w okresie jego obowiązywania od dnia 1 stycznia 2023 r., aktualnie do dnia 4 marca 2026 r. bieg terminów na załatwienie spraw dotyczących m.in. udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy (pkt 1 lit. a), stały (pkt 1 lit. b) oraz rezydenta długoterminowego UE (pkt 1 lit. c) w postępowaniach prowadzonych przez wojewodę nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulegał zawieszeniu na ten okres. Stosownie do jego ust. 3, w okresie, o którym mowa w ust. 1, przepisów o bezczynności organu oraz o obowiązku organu prowadzącego postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, do powiadamiania strony lub uczestnika postępowania o niezałatwieniu sprawy w terminie, nie stosuje się.

Natomiast art. 100c ust. 3 pkt 2 ww. ustawy określił, że organowi prowadzącemu postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, nie wymierza się grzywny ani nie zasądza się od niego sum pieniężnych na rzecz skarżących za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa. Stosownie do art. 100c ust. 4 ww. ustawy, zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, lub ich dokonywanie z opóźnieniem, w okresie, o którym mowa w ust. 1, nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki.

Z kolei przepis art. 100d ustawy o pomocy wyznaczył nowy okres spoczywania terminów do dnia 24 sierpnia 2023 r., a kolejne jego nowelizacje przedłużyły ten okres do dnia 4 marca 2026 r.

Wyrokiem z 13 lutego 2024 r., II OSK 2362/23, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że: "przepisy art. 100c i art. 100d ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (tzw. specustawy ukraińskiej) stanowią rozwiązania generalne dotyczące wszystkich cudzoziemców - niezależnie od ich narodowości, a nie tylko tych, których pobyt w Polsce jest wywołany wojną w Ukrainie, o których mowa w art. 2 ust. 1 tej ustawy", jak również, iż: "Okres zawieszenia i nierozpoczęcia w ogóle biegu terminu do załatwienia sprawy wynikający z art. 100c ust. 1 i art. 100d ust. 1 specustawy ukraińskiej powinien być jednakowo uwzględniany przez sąd administracyjny przy ustalaniu okresu bezczynności, jak i przy ocenie stanu przewlekłości. Skoro bowiem, zgodnie z art. 100c ust. 1 i identycznie art. 100d ust. 1 specustawy ukraińskiej, czasowo termin na załatwienie sprawy był (jest) zawieszony lub nie rozpoczął biegu, to do przekroczenia tego terminu nie dochodzi, a więc oczywistym jest brak podstaw do stwierdzenia bezczynności organu.

Podobnie brak jest podstaw do stwierdzenia przewlekłości postępowania, ponieważ zawieszenie, jak i nierozpoczęcie w ogóle biegu terminu ustawowego do załatwienia sprawy pozbawia sąd punktu odniesienia przy ocenie, czy organ prowadzi postępowanie dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (w szczególności wobec dopuszczenia przez ustawodawcę "rozciągnięcia" czasu trwania postępowania, do którego dochodzić może wskutek zaprzestania czynności organu lub dokonywania ich z opóźnieniem - w aktualnym stanie prawnym bez wskazania momentu końcowego utrzymywania się tego stanu). Innymi słowy, stronie należy zapewnić możliwość wniesienia skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ, jednakże ewentualne uznanie, że w sprawie, z uwagi na datę złożenia wniosku, znajdują zastosowanie przepisy art. 100c i art. 100d specustawy ukraińskiej, powoduje, że skarga nie może przynieść oczekiwanego rezultatu w postaci stwierdzenia bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania".

Zgodnie z uzasadnieniem rządowego projektu ustawy o zmianie niektórych ustaw w celu weryfikacji prawa do świadczeń na rzecz rodziny dla cudzoziemców oraz o warunkach pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa - zamieszczonym na oficjalnej stronie Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej (druk nr 1685 z 9 września 2025 r.): "Dodatkowo propozycja przedłużenia art. 100d ust. 1 ustawy specjalnej zmierza do wydłużenia okresu "spoczywania" terminów załatwiania przez wojewodów określonych spraw administracyjnych cudzoziemców do dnia 4 marca 2026 r. Dotyczy to postępowań w sprawach udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy, udzielenia zezwolenia na pobyt stały, udzielenia zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej, zmiany zezwolenia na pobyt czasowy i pracę, zmiany zezwolenia na pobyt czasowy w celu wykonywania pracy w zawodzie wymagającym wysokich kwalifikacji, cofnięcia cudzoziemcom zezwolenia na pobyt czasowy, cofnięcia zezwolenia na pobyt stały oraz cofnięcia zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej.

Ustanowienie podstawy prawnej dla "spoczywania" terminów dla rozpatrzenia spraw administracyjnych cudzoziemców przez wojewodów uzasadnione było od początku kolejnymi wzrostami liczby wniosków o udzielenie zezwoleń pobytowych, stanowiącymi skutki pośrednie agresji Federacji Rosyjskiej na Ukrainę w dniu 24 lutego 2022 r. oraz masowego napływu cudzoziemców, głównie obywateli Ukrainy, na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (...). W ocenie projektodawcy powody dla ustanowienia czasowego "spoczywania" terminów trwają dalej i zasadne jest, aby okres tego "spoczywania" przedłużyć do dnia 4 marca 2026 r., tj. do dnia proponowanej w całokształcie perspektywy stosowania instytucji pomocowych wobec obywateli Ukrainy w związku z wojną trwającą na terytorium tego państwa. Podkreślenia wymaga fakt, że liczbę obywateli Ukrainy posiadających status "UKR" szacuje się w Polsce na ponad 992 tys. osób.

Natomiast przez cały 2024 r. do wszystkich wojewodów wpłynęło, według aktualnych danych statystycznych, ponad 600 tysięcy wniosków o legalizację pobytu. Przy tak dużej liczbie wniosków rezygnacja z zawieszenia terminów na załatwienie spraw wiązałaby się ze składaniem ponagleń, skarg zwykłych, podań oraz skarg do sądów wojewódzkich na bezczynność wojewodów przez pośredników w sprawach cudzoziemców, które miałyby wymusić na organie procedowanie wniosków poza przyjętą organizacją pracy, tj. realizacją wniosków według kolejności wpływów. W związku z powyższym część pracowników, która obecnie prowadzi postępowania dotyczące legalizacji pobytu cudzoziemców musiałaby zostać przekierowana do obsługi tychże skarg i ponagleń, kosztem wydawania decyzji administracyjnych. Wszystkie powyższe czynności paraliżowałyby działania organów administracji zmuszając je do procedowania w pierwszej kolejności ponagleń, skarg zwykłych, podań oraz skarg do sądów wojewódzkich na bezczynność wojewodów, co wydłużałoby o kolejne tygodnie procedowanie wniosków pobytowych, jednocześnie należy podkreślić, że przepis ten w żaden sposób nie zwalnia wojewodów z obowiązku prowadzenia postępowań administracyjnych".

Biorąc pod uwagę powyższe organ uznał, że wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt został złożony przez cudzoziemca w okresie obowiązywania ww. przepisu art. 100d ustawy o pomocy, w związku z czym termin na załatwienie przedmiotowej sprawy nie rozpoczął biegu.

Organ zaznaczył, że stanowisko organu w zakresie obowiązku stosowania przepisów art. 100d ustawy pomocowej oraz braku rażącego charakteru bezczynności z uwagi na zasadę praworządności potwierdza stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wyrażone w wyroku z dnia 27 listopada 2025 r. (sygn. akt IV SAB/Po 188/25).

Podniesiono nadto, że długi okres oczekiwania przez cudzoziemca na rozstrzygnięcie organu nie wynika z zaprzestania przez organ czynności wobec obowiązywania art. 100d ustawy o pomocy, a – co wiadomo sądowi z urzędu – z opóźnień organu spowodowanych trudnościami kadrowymi i dużą liczbą składanych wniosków, znacznie przekraczającą organizacyjne możliwości organu.

W kwestii dochodzonej przez skarżącego sumy pieniężnej organ wskazał na bezpośrednie uregulowanie tej kwestii w art. 100d ust. 3 pkt 2 ustawy pomocowej, zgodnie z którym w okresie do dnia 4 marca 2026 r. organowi prowadzącemu postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, nie wymierza się grzywny ani nie zasądza się od niego sum pieniężnych na rzecz skarżących za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r., poz. 1267), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie.

Sprawę rozpoznano w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność. Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Internetowej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).

Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2026 r., poz. 143 – dalej w skrócie jako "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.

Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany wskazanymi przez stronę skarżącą zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że warunkiem dopuszczalności skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego jest, jak to wynika z przepisu art. 52 § 1 p.p.s.a., wyczerpanie środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed właściwym organem administracji publicznej, przy czym dotyczy to także skargi na bezczynność organu i przewlekłe prowadzenie postępowania, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. Przepis art. 53 § 2b p.p.s.a. wskazuje, że skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu.

W rozpoznawanej sprawie skarżący niewątpliwie wypełnił wymóg określony w art. 53 § 2b p.p.s.a., ponaglenie zostało bowiem wniesione 9 lutego 2026 r.

W związku ze złożoną skargą na bezczynność, w której skarżący akcentuje brak wydania decyzji w sprawie wnioskowanego zezwolenia, mając na uwadze argumentację organu zawartą w odpowiedzi na skargę, należało w pierwszej kolejności rozważyć kwestię zastosowania w sprawie przepisu art. 100d ustawy o pomocy w brzmieniu obowiązującym w toku postępowania przez Wojewodą Pomorskim.

Odnotować należy, że do dnia 4 marca 2026 r. obowiązywał przepis art. 1 ustawy o pomocy, który definiował przedmiot regulacji cyt. ustawy w następujący sposób:

1. 1. Ustawa określa szczególne zasady zalegalizowania pobytu obywateli Ukrainy, którzy przybyli na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z terytorium Ukrainy w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium tego państwa, oraz obywateli Ukrainy posiadających Kartę Polaka, którzy wraz z najbliższą rodziną z powodu tych działań wojennych przybyli na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
2. 2. Ilekroć w ustawie jest mowa o obywatelu Ukrainy, rozumie się przez to także nieposiadającego obywatelstwa ukraińskiego małżonka obywatela Ukrainy, o ile przybył on na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z terytorium Ukrainy w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium tego państwa i nie jest obywatelem polskim ani obywatelem innego niż Rzeczpospolita Polska państwa członkowskiego Unii Europejskiej.
3. 3. Ustawa określa również:
4. 1) szczególne zasady powierzenia pracy obywatelom Ukrainy, przebywającym legalnie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;
5. 2) pomoc zapewnianą przez wojewodów, jednostki samorządu terytorialnego oraz inne podmioty obywatelom Ukrainy;
6. 3) utworzenie Funduszu Pomocy w celu finansowania lub dofinansowania realizacji zadań na rzecz pomocy obywatelom Ukrainy;
7. 4) niektóre uprawnienia obywateli Ukrainy, których pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest uznawany za legalny;
8. 5) szczególne zasady przedłużania okresów legalnego pobytu obywateli Ukrainy oraz wydanych im przez organy polskie dokumentów dotyczących uprawnień w zakresie wjazdu i pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;
9. 6) niektóre uprawnienia obywateli polskich i obywateli Ukrainy będących studentami, nauczycielami akademickimi lub pracownikami naukowymi wjeżdżającymi z terytorium Ukrainy;
10. 7) szczególne regulacje dotyczące kształcenia, wychowania i opieki dzieci i uczniów będących obywatelami Ukrainy, w tym wsparcia jednostek samorządu terytorialnego w realizacji dodatkowych zadań oświatowych w tym zakresie;
11. 8) szczególne zasady organizacji i funkcjonowania uczelni w związku z zapewnianiem miejsc na studiach dla obywateli Ukrainy, o których mowa w ust. 1;
12. 9) szczególne zasady podejmowania i wykonywania działalności gospodarczej przez obywateli Ukrainy, przebywających legalnie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;
13. 10) szczególne zasady prowadzenia dystrybucji produktów leczniczych i wyrobów medycznych przeznaczonych na pomoc humanitarną na terytorium Ukrainy przez Rządową Agencję Rezerw Strategicznych z dnia 12 marca 2022 r.

Ustawa o pomocy weszła w życie w zasadniczej części w dniu 12 marca 2022 r. z mocą obowiązującą od dnia 24 lutego 2022 r. (art. 116 ustawy). Następnie na mocy art. 1 pkt 44 ustawy z dnia 8 kwietnia 2022 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022 r., poz. 830 - powoływana w dalszej części uzasadnienia jako "ustawa zmieniająca"), wprowadzono do ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy art. 100c, który stanowi, że:

1. 1. W okresie do dnia 31 grudnia 2022 r. bieg terminów na załatwienie spraw dotyczących:
2. 1) udzielenia cudzoziemcowi: a) zezwolenia na pobyt czasowy, b) zezwolenia na pobyt stały, c) zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej,
3. 2) zmiany: a) zezwolenia na pobyt czasowy i pracę, b) zezwolenia na pobyt czasowy w celu wykonywania pracy w zawodzie wymagającym wysokich kwalifikacji;
4. 3) cofnięcia cudzoziemcowi: a) zezwolenia na pobyt czasowy, b) zezwolenia na pobyt stały, c) zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej
5. - w postępowaniach prowadzonych przez wojewodę nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres.
6. 2. Czynności dokonane w okresie, o którym mowa w ust. 1, w postępowaniach w sprawach, o których mowa w ust. 1, są skuteczne.
7. 3. W okresie, o którym mowa w ust. 1:
8. 1) przepisów o bezczynności organu oraz o obowiązku organu prowadzącego postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, do powiadamiania strony lub uczestnika postępowania o niezałatwieniu sprawy w terminie nie stosuje się;
9. 2) organowi prowadzącemu postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, nie wymierza się grzywny ani nie zasądza się od niego sum pieniężnych na rzecz skarżących za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa.
10. 4. Zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, lub ich dokonywanie z opóźnieniem, w okresie, o którym mowa w ust. 1, nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki.

Analogiczne rozwiązanie na dalszy okres do dnia 24 sierpnia 2023 r. przewidywała norma art. 100d ustawy o pomocy, wprowadzona ustawą z dnia 13 stycznia 2023 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2023 r., poz. 185), a konkretnie przez art. 1 pkt 32 tej ustawy, który wszedł w życie z mocą wsteczną z dniem 1 stycznia 2023 r.

Przepis art. 100d ustawy o pomocy był parokrotnie nowelizowany; w toku postępowania art. 100d ustawy o pomocy określał przywołany okres "do dnia 4 marca 2026 r." (art. 10 pkt 3 ustawy z dnia 12 września 2025 r.; Dz. U. z 2025 r., poz. 1301 - zmieniającej ustawę o pomocy z dniem 30 września 2025 r.), zaś na dzień wydania niniejszego wyroku art. 100d ustawy o pomocy określał tenże okres "do dnia 4 marca 2027 r." (zgodnie ze zmianą wprowadzoną z dniem 5 marca 2026 r. przepisem art. 17 pkt 50 ustawy z dnia 23 stycznia 2026 r. o wygaszeniu rozwiązań wynikających z ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz o zmianie niektórych innych ustaw; Dz.U. z 2026 r., poz. 203).

W związku z brzmieniem ww. regulacji prawnych sąd poddał ocenie, czy wprowadzenie czasowego ograniczenia prawa do sądu w zakresie bezczynności organów w sprawach cudzoziemców, zostało dokonane zgodnie z zasadą proporcjonalności wynikającą z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP.

Uwzględniając, że skarga do tutejszego Sądu została przez stronę skarżącą wniesiona w marcu 2026 r. należało rozważyć, czy Wojewoda Pomorski pozostawał na dzień wniesienia skargi w bezczynności w rozpoznaniu wniosku skarżącego, który to wniosek wpłynął do Wojewody Pomorskiego w dniu 16 grudnia 2024 r.

Innymi słowy, w przedmiotowej sprawie dokonania oceny przez Sąd wymagało, czy okres od dnia wpływu wniosku o udzielenie zezwolenia do dnia wniesienia niniejszej skargi, oraz dalej, stanowi okres, w którym organ pozostaje bezczynny, czy też z uwagi na brzmienie art.100d ustawy o pomocy, organowi nie można postawić zarzutu bezczynności, chociaż nie podejmował żadnych czynności w sprawie. W złożonej odpowiedzi na skargę organ wskazuje bowiem, że zaprzestanie czynności w okresie od 15 kwietnia 2022 r. do dnia 4 marca 2026 r. nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności z uwagi właśnie na uregulowanie wskazane w art. 100d ustawy o pomocy.

W tym miejscu należy wskazać, że Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku znane jest stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, zaprezentowane między innymi w wyroku z dnia 13 lutego 2024 r. sygn. akt II OSK 2362/23, na który powoływał się organ w odpowiedzi na skargę.

Należy jednak zauważyć, że w późniejszym wyroku z dnia 19 maja 2025 r. w sprawie o sygn. akt II OSK 2926/24 Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę na epizodyczny (czasowy) charakter regulacji art. 100c i art. 100d ustawy pomocowej, których wprowadzenie do ustawy spowodowane było kryzysem migracyjnym, związanym z rozpoczęciem przez Rosję działań zbrojnych na terytorium Ukrainy, a zatem sytuacją nadzwyczajną. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że ponad dwuletni okres – od 15 kwietnia 2022 r. do 30 czerwca 2024 r. – należało uznać za wystarczający do zapewnienia przez państwo (administrację rządową) rozwiązań pozwalających na terminową obsługę wniosków pobytowych. W powołanym wyroku Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, że dopiero po czwartym przedłużeniu obowiązywania art. 100d ustawy o pomocy, tj. po dniu 30 czerwca 2024 r., zachodzi sprzeczność tej regulacji z konstytucyjną zasadą prawa do sądu, w związku z czym nie powinna być ona stosowana.

Stanowisko to zostało podzielone w kolejnych wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego (np. z dnia 28 sierpnia 2025 r., sygn. akt II OSK 3109/24; z dnia 5 sierpnia 2025 r., sygn. akt II OSK 2743/24; z dnia 3 lipca 2025 r., sygn. akt II OSK 2695/24; z dnia 12 czerwca 2025 r., sygn. akt II OSK 2942/24) i jest ono już utrwalone w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. W uzasadnieniu wyroku z dnia 16 października 2025 r., sygn. akt II OSK 49/25, Naczelny Sąd Administracyjny zaznaczył, iż "(...) w orzecznictwie uznano, że przedłużenie obowiązywania art. 100d u.o.p. na okres po 30 czerwca 2024 r., nie miało już uzasadnienia w konstytucyjnej, traktatowej oraz konwencyjnej przesłance konieczności ograniczenia prawa do sądu w sprawie bezczynności lub przewlekłości postępowania (zob. np. wyroki NSA z dnia 19 maja 2025 r., sygn. akt II OSK 2921/24, z dnia 3 lipca 2025 r. sygn. akt II OSK 3117/24, z dnia 5 sierpnia 2025 r. sygn. akt II OSK 3111/24 oraz II OSK 2743, z dnia 25 sierpnia 2025 r. sygn. akt II OSK 3109/24).

Innymi słowy, przedłużenie na mocy art. 1 pkt 3 ustawy z 15 maja 2024 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2024 r. poz. 854) nastąpiło z oczywistym naruszeniem zasady proporcjonalności, a tym samym z oczywistym naruszeniem m.in. art. 45 ust. 1 w zw. art. 31 ust. 3 Konstytucji RP oraz art. 47 w zw. z art. 52 ust. 1 KPP. Tym samym, oceny bezczynności albo przewlekłości w sprawach, o których mowa w art. 100d ust. 1 u.o.p., należy dokonywać z uwzględnieniem zdarzeń zaistniałych od 1 lipca 2024 r.".

Podzielając powyżej zaprezentowane stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, tutejszy Sąd, w składzie orzekającym w przedmiotowej sprawie, uznał, że taka właśnie sytuacja – oczywistej sprzeczności przepisu ustawy zmieniającej z przepisem rangi konstytucyjnej – miała miejsce w odniesieniu do art. 100d ust. 1-4 ustawy pomocowej w brzmieniu nadanym nowelizacją ustawy z dnia 15 maja 2024 r. (Dz. U. z 2024 r., poz. 854) w zestawieniu z art. 45 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji, zgodnie z którym każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd. Ponieważ na tamten moment, a więc po upływie przeszło 2 lat od wybuchu konfliktu nie istniały już nadzwyczajne okoliczności uzasadniające przedłużenie, tym bardziej okoliczności te nie istniały w okresie późniejszym.

W ocenie Sądu, wskazana argumentacja jako adekwatna ma zastosowanie także do kolejnych przedłużeń obowiązywania art. 100d ustawy o pomocy, tj. m.in. do ww. piątego przedłużenia do dnia 4 marca 2026 r. (dokonanego na podstawie art. 10 pkt 1 ustawy z dnia 12 września 2025 r.) i ww. szóstego przedłużenia do dnia 4 marca 2027 r. (dokonanego na mocy art. 17 pkt 50 ustawy z dnia 23 stycznia 2026 r.), które należy także ocenić jako sprzeczne z konstytucyjną zasadą prawa do sądu, w związku z czym nie powinny one być stosowane.

Regulacje zawarte w art. 100c i art. 100d ustawy pomocowej budzą także wątpliwości co do ich zgodności z prawem unijnym (dyrektywami Parlamentu Europejskiego i Rady) mającymi na celu zapobieganie opieszałości administracji publicznej w sprawach cudzoziemców, Kartą Praw Podstawowych Unii Europejskiej (Dz. U. UE. C. z 2007 r. Nr 303, s. 1 i nast., ze zm.) oraz Europejską Konwencją o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, sporządzoną w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. (Dz. U. z 1993 r. Nr 61 poz. 284 ze zm.), które dostrzegł Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach i postanowieniem z dnia 2 kwietnia 2025 r., sygn. akt II SAB/Gl 19/25, skierował do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej pytanie prejudycjalne dotyczące wykładni przepisów prawa unijnego. Sąd ten wniósł o stwierdzenie, że:

1. 1. Długotrwałe i kilkukrotnie wydłużane przez prawodawcę krajowego wyłączenie z przyczyn organizacyjnych lub ekonomicznych prawa cudzoziemców – obywateli państw trzecich do złożenia skutecznego środka przeciwdziałania opieszałości organów administracji publicznej (ponaglenia, skargi na bezczynność lub przewlekłość) sprzeciwia się traktatowym zasadom państwa prawnego i poszanowania praw człowieka (art. 2 i 6 ust. 3 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (wersja skonsolidowana Dz. U. C 202 z 7 czerwca 2016 r., s. 47 i nast. – dalej: TFUE), proporcjonalności (art. 52 ust. 1 w zw. z art. 51 ust. 1 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej; Dz. U. UE. C. z 2007 r. Nr 303, s. 1 i nast., z późn. zm. – dalej: KPP) w zw. z art. 6 ust. 1 TUE), pierwszeństwa prawa unijnego i jego efektywności (art. 4 ust. 3 TUE) oraz "prawa do dobrej administracji" (traktowanego jako zasada Unii Europejskiej, wyrażonego w art. 41 ust. 1-4 KPP w zw. z art. 51 ust. 1 KPP w zw. z art. 6 ust. 1 TUE oraz w orzecznictwie TSUE);
2. 2. Długotrwałe i kilkukrotnie przedłużane wyłączenie w prawie krajowym możliwości złożenia przez cudzoziemców – obywateli państw trzecich skutecznego środka prawnego przeciwdziałającego opieszałości organów publicznych oraz wykluczenie możliwości zasądzenia przez krajowy sąd administracyjny adekwatnej sumy pieniężnej, stanowiącej zadośćuczynienie za naruszenie prawa do działania przez organy bez zbędnej zwłoki i wykluczenie możliwości nakazania wydania aktu administracyjnego w wyznaczonym przez sąd terminie, należy interpretować jako:
3. a) niespełniające wymogów interesu ogólnego oraz nadmiernie ograniczające sferę praw podstawowych Unii Europejskiej (art. 2 TUE; art. 6 ust. 1 i 3 TUE w zw. z art. 52 ust. 1 - 3 KPP);
4. b) dyskryminujące cudzoziemców – obywateli państw trzecich (art. 2 TUE, art. 10 i 18 TFUE, art. 20 oraz 21 ust. 1 i 2 KPP);
5. c) uchybiające zasadzie sprawiedliwości (art. 2 TUE) oraz
6. d) utrudniające realny, skuteczny dostęp do wymiaru sprawiedliwości (art. 2 TUE, art. 67 ust. 4 TFUE, art. 47 w zw. z art. 51 ust. 1 KPP).

Skoro zatem przepisy dotyczące terminów zawarte w ustawie z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (tekst jednolity: Dz. U. z 2025 r., poz. 1079 ze zm.) powinny być stosowane przynajmniej od dnia 1 lipca 2024 r. z uwagi na to, że art. 100d ustawy pomocowej, jako sprzeczny z konstytucyjną zasadą prawa do sądu, nie powinien być stosowany, to w rozpoznawanej sprawie sposób działania organu (lub jego brak) podlega ocenie, bowiem wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy skarżący złożył po tym dniu, a konkretnie w dacie 30 października 2024 r.

W związku z powyższym nie może w sprawie budzić też wątpliwości, że skoro wniosek skarżącego o udzielnie mu zezwolenia na pobyt czasowy wpłynął do organu w dniu 16 grudnia 2024 r., to tym samym należało przyjąć, iż rozpoczął bieg termin rozpoznania przedmiotowej sprawy. Skoro przepisy ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach ("u.o.c.") powinny być stosowane przynajmniej od dnia 1 lipca 2024 r. z uwagi na to, że art. 100d ustawy o pomocy, jako sprzeczny z konstytucyjną zasadą prawa do sądu nie powinien być stosowany, to w rozpoznawanej sprawie sposób działania organu (lub jego brak) od tej daty podlega ocenie.

Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a:

1. 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;
2. 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;
3. 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.

Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego (art. 149 § 1b p.p.s.a.). Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (art. 149 § 2 p.p.s.a.).

Przechodząc do meritum sprawy odnotować należy, że pojęcie bezczynności zostało zdefiniowane w art. 37 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2025 r. poz. 1691; dalej jako "k.p.a."), przez wskazanie, że jest to stan, w którym nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych, ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1.

Istotą kontroli sądu administracyjnego w sprawie ze skargi na bezczynność jest zbadanie, czy organ administracji w terminie zakreślonym przepisami prawa procesowego załatwił sprawę, czy też nie i ewentualne przymuszenie organu do podjęcia żądanego działania, a w następstwie tego, likwidacja stanu opieszałości, występującego po stronie tego organu. Dla oceny zasadności skargi na bezczynność nie ma przy tym znaczenia okoliczność, z jakich powodów określony akt nie został podjęty lub czynność dokonana, a w szczególności, czy bezczynność została spowodowana zawinionym albo też niezawinionym opóźnieniem organu, czy też wiąże się z jego przeświadczeniem, że stosowny akt lub czynność w ogóle nie powinny zostać wydane/dokonane.

Skarga na bezczynność stanowi środek prawny, którego celem jest zapewnienie realizacji zasady szybkości postępowania (art. 12 § 1 i § 2 k.p.a.). Zasada szybkości postępowania wynikająca z art. 12 § 1 k.p.a. wymaga bowiem, by organ administracji publicznej prowadził postępowanie w sposób sprawny, bez nieuzasadnionego wstrzymywania i przewlekania czynności procesowych, tak by zakończenie postępowania nastąpiło w najkrótszym możliwym terminie. W myśl ogólnej reguły zawartej przez ustawodawcę w Kodeksie postępowania administracyjnego w art. 35 § 1 § 2 k.p.a., stanowiącej rozwinięcie powyższej zasady, organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ.

Przepis art. 35 § 3 k.p.a. stanowi, że załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania.

Z uwagi na przedmiot postępowania, w sprawie znajdowały zastosowanie jednak regulacje szczególne, zawarte w ustawie o cudzoziemcach, która wprowadza odmienne uregulowania odnośnie terminów załatwiania spraw. Zgodnie z art. 112a ust. 1 i 2 ustawy o cudzoziemcach:

1. 1. Decyzję w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy wydaje się w terminie 60 dni.
2. 2. Termin, o którym mowa w ust. 1, biegnie od dnia, w którym nastąpiło ostatnie z następujących zdarzeń:
3. 1) cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy osobiście lub nastąpiło jego osobiste stawiennictwo w urzędzie wojewódzkim po złożeniu tego wniosku, chyba że wobec cudzoziemca nie stosuje się wymogu osobistego stawiennictwa, lub
4. 2) cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, który nie zawiera braków formalnych lub zostały one uzupełnione, lub
5. 3) cudzoziemiec przedłożył dokumenty, o których mowa w art. 106 ust. 2 pkt 2, lub wyznaczony przez wojewodę termin, o którym mowa w art. 106 ust. 2a, upłynął bezskutecznie.

W świetle poczynionych wyżej uwag oraz realiów przedmiotowej sprawy, Sąd uznał za zasadny zarzut bezczynności Wojewody Pomorskiego w sprawie dotyczącej rozpoznania wniosku skarżącego o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy.

Jak wskazano wyżej, od dnia 1 lipca 2024 r. nie było podstaw do stosowania w sprawie art. 100d ustawy o pomocy. Niewątpliwie zatem wniosek złożony w grudniu 2024 r. powinien być procedowany z uwzględnieniem zastosowania przepisu art. 112a ustawy o cudzoziemcach wyznaczającego bieg terminu w sprawie. Jednocześnie w okolicznościach tej sprawy należało wziąć pod uwagę, że momentem wszczęcia każdego postępowania administracyjnego jest dzień doręczenia organowi podania - od tego dnia na organie ciążył obowiązek podejmowania przewidzianych prawem czynności w celu załatwienia złożonego wniosku, w tym podjęcie czynności służących doprowadzeniu do uzupełnienia wniosku, jeżeli organ uznawał, że występowały jakiekolwiek braki wniosku.

W tej sprawie skarżący złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy w dniu 16 grudnia 2024 r. W dniu 13 maja 2025 r. wystosowano do skarżącego wezwanie do dopełnienia obowiązku osobistego złożenia wniosku. Skarżący uczynił to w dniu 20 maja 2025 r. W tej dacie zostało też przez pracownika organu potwierdzone w stosownym formularzu, że ocenił złożony wniosek jako kompletny, zaś dnia 27 maja 2025 r. organ zwrócił się do właściwych organów w trybie art. 109 ust. 1 u.o.c. o przekazanie informacji, czy wjazd skarżącego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i jego pobyt na tym terytorium mogą stanowić zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa lub ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego.

W dniu 30 października 2025 r. skarżący zwrócił się do organu o przyspieszenie rozpatrzenia wniosku motywując swą prośbę stanem zdrowia córki wskazując, że uzyskanie decyzji w sprawie pobytu umożliwi mu uregulowanie sytuacji prawnej w Polsce i kontynuowanie leczenia bez przeszkód, załączył przy tym dokumentację medyczną córki. W dniu 21 stycznia 2026 r. skarżący przedłożył dodatkowe dokumenty niezbędne do rozpoznania wniosku, a nadto dodatkową dokumentację medyczną dotycząca córki. Kolejne pismo ponaglające skarżącego wpłynęło do organu w dniu 9 lutego 2026 r., w którym wskazywał skarżący na pogarszający się stan zdrowia córki. W dniu 3 marca 2026 r. skarżący wniósł skargę.

Powyższe okoliczności świadczą o bezczynności organu. Organ zobowiązany był, w myśl art. 112a ust.1 u.o.c., do załatwienia sprawy, poprzez wydanie decyzji administracyjnej w terminie 60 dni od dnia złożenia przez skarżącego kompletnego i formalnie pełnego wniosku. Do dnia wydania wyroku organ nie przedstawił Sądowi żadnego dokumentu, z którego wynikałoby, że załatwił wniosek skarżącego.

Sąd stoi na stanowisku, że w tej sprawie termin 60 dni, o którym mowa w art. 112a ust. 1 w zw. z ust. 2 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach rozpoczął swój bieg w związku z czynnościami dokonanymi przez stronę w dniu 20 maja 2025 r. Ustawowy termin na rozpatrzenie wniosku upływał zatem w lipcu 2025 r. Termin ten nie został dochowany przez organ, który w momencie wniesienia skargi w marcu 2026 r. nadal pozostawał w bezczynności. Zarzut bezczynności pozostaje zatem aktualny - organ nie dotrzymał terminu załatwienia sprawy administracyjnej, a jego bezczynność trwa. Na dzień orzekania przez Sąd, brak jest informacji o wydaniu decyzji w sprawie. Z treści odpowiedzi na skargę, wynika zaś, że organ błędnie nadal przyjmuje, że termin na załatwienie przedmiotowej sprawy w ogóle nie rozpoczął jeszcze swojego biegu i że brak podejmowania działań wobec wniosku strony złożonego w 2024 r., który został uznany za kompletny, jest z punktu widzenia organu prawidłowe i usprawiedliwione.

Z tych względów Sąd na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. zobowiązał Wojewodę Pomorskiego do rozpoznania wniosku skarżącego o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy w terminie 30 dni od daty otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, o czym orzeczono w punkcie 1. sentencji wyroku.

Biorąc pod uwagę całokształt okoliczności sprawy Sąd ocenił jednocześnie, że stwierdzona w niniejszej sprawie bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, o czym orzeczono w punkcie 2. sentencji wyroku na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a.

W judykaturze ugruntowane jest stanowisko, że rażące naruszenie prawa jest kwalifikowaną postacią naruszenia prawa. Ocena naruszenia prawa jako rażącego będzie zasadna, gdy stan bezczynności jest znaczny, uporczywy i nie daje się pogodzić z regułami demokratycznego państwa prawa. Rażącym naruszeniem prawa jest więc naruszenie ciężkie, gdzie przekroczenie terminu załatwienia sprawy jest też znaczne. W orzecznictwie sądowym zwraca się uwagę, że rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość o dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego, długotrwałego braku podejmowania przez organ jakichkolwiek czynności.

W ocenie Sądu, należy uznać, że w niniejszej sprawie zaszły okoliczności, które uzasadniały stwierdzenie rażącego naruszenia prawa. Czas trwania postępowania w sprawie licząc od dnia złożenia wniosku przekroczył 18 miesięcy. W tym czasie organ na nieskomplikowane czynności zmierzające do załatwienia sprawy poświęcił jedynie dwa dni: w dniu 20 maja 2025 r. przyjmując wniosek, odebrał odciski linii papilarnych, w dniu 27 maja 2025 r. sprawdził figurowanie skarżącego w wykazie, o którym mowa w art. 434 u.o.c., oraz zwrócił się o opinię do organów wymienionych w art. 109 ust. 1 u.o.c. Po tej dacie organ nie podejmował żadnego działania w sprawie. Tak długiego toku postępowania nie uzasadniał stopień skomplikowania sprawy.

Ponadto na dzień wyrokowania w sprawie przez Sąd zastrzeżony przepisami termin 60 dni (licząc od osobistego stawiennictwa w urzędzie, gdzie stwierdzono również, że wniosek nie zawiera braków formalnych, to jest od dnia 20 maja 2025 r.) zdążył już upłynąć wielokrotnie. Na dzień wydania wyroku stan bezczynności organu trwa i termin załatwienia sprawy w dalszym ciągu nie jest respektowany przez organ, pomimo ugruntowanego już w tym zakresie orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego. Organowi - w związku z wyrokami zapadłymi w sprawach innych cudzoziemców i złożonymi skargami kasacyjnymi - musiało być także znane przedstawione wyżej stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, że po czwartym przedłużeniu obowiązywania art. 100d ustawy o pomocy – tj. po dniu 30 czerwca 2024 r. - zachodzi sprzeczność tej regulacji z konstytucyjną zasadą prawa do sądu i nie powinna być ona stosowana. W dacie orzekania przez Sąd upłynęły już ponad 4 lata od rozpoczęcia agresji rosyjskiej przeciwko Ukrainie, która spowodowała napływ licznej grupy obywateli tego kraju do Polski.

Trudno jest obecnie dopatrywać się szczególnych okoliczności, które w praworządnym państwie nadal uzasadniałyby pozbawienie cudzoziemców, instrumentów ochrony sądowej przed bezczynnością organów administracji i przewlekłością prowadzonego przez nie postępowania. Dodać należy, że art. 100d ustawy o pomocy nigdy też nie stanowił zakazu dla prowadzenia postępowania w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy. Ponadto organ w istocie od samego początku, to jest od otrzymania wniosku w grudniu 2024 r. podejmował czynności nieefektywnie i z dużym opóźnieniem. Po otrzymaniu wniosku organ przez blisko 5 miesięcy w ogóle nie procedował, w tym nie dokonał nawet wstępnej oceny tego, czy wniosek nie zawiera braków i nie wezwał strony do osobistego stawiennictwa w urzędzie. Wskazane czynności nie są skomplikowane, nie wymagają rozstrzygnięć merytorycznych i znacznego nakładu pracy. Brak ich podjęcia w istotny sposób wpłynął natomiast na rozpoczęcie terminu do załatwienia wniosku, przesuwając początek biegu terminu o kilka miesięcy, które to działanie organu stanowi o rażącym naruszeniu prawa.

Okoliczności związane z brakami kadrowymi nie stanowią usprawiedliwienia dla bierności organu. Terminy przewidziane dla załatwienia spraw administracyjnych obowiązują i organy administracji publicznej pozostają nimi związane, pomimo występowania wskazanych trudności. Zdaniem Sądu sytuacja, w której strona czeka tak długo, jak w rozpoznawanej sprawie, na rozstrzygnięcie organu administracji publicznej, nie da się pogodzić z regułami demokratycznego państwa prawa i jednoznacznie wskazuje na rażące naruszenie prawa.

Z kolei z punktu widzenia strony postępowania wskazać należy, że skarżący wykazywał się inicjatywą dowodową w sprawie, składając dodatkowe, aktualne dokumenty, pozostając w uzasadnionym przekonaniu, że pozwoli to na szybsze rozpatrzenie wniosku, co jednak nie nastąpiło. Skarżący, ani jego pełnomocnik, nie zostali również powiadomieni o przyczynach wydłużenia postępowania, ani o nowym przewidywanym terminie załatwienia sprawy. Jak zaś wynika z art. 36 k.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia (§ 1); ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (§ 2). Obowiązków wynikających z zacytowanego przepisu Kodeksu postępowania administracyjnego organ nie dopełnił.

Skarżący jednocześnie zwracał się stale do organu o przyspieszenie rozpatrzenia sprawy wskazując na realne okoliczności związane ze stanem zdrowia małoletniej córki. Ostatecznie skarżący wniósł ponaglenie w trybie art. 37 k.p.a., któremu jednak nie nadano jakiegokolwiek biegu.

Odnosząc się do argumentacji zawartej w odpowiedzi na skargę, w której powołano się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, w którym orzeczono, że bezczynność nie miała charakteru rażącego, należy zauważyć, że wyrok ten zapadł na tle innego stanu faktycznego, bowiem organ m.in. wydał już decyzję dotyczącą zezwolenia na pobyt.

W związku z powyższym – wobec braku wystarczającej aktywności po stronie organu, a jednocześnie upływu znacznego okresu czasu od złożenia przez skarżącego wniosku – należało przyjąć, że opisana bezczynność organu była znaczna a jednocześnie niczym nieuzasadniona, co musiało skutkować uznaniem przez Sąd kwalifikowalności stwierdzonej bezczynności na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a., o czym orzeczono w pkt.

1. 2. sentencji wyroku.

Odnosząc się natomiast do żądania skargi dotyczącego przyznania skarżącemu sumy pieniężnej wskazać należy, że przyznawana na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. suma pieniężna jest (oprócz grzywny) dodatkowym środkiem o charakterze dyscyplinująco-represyjnym, stanowiącym dla organu swoistą sankcję za wadliwe zorganizowanie i prowadzenie postępowania. Jednocześnie suma pieniężna, o której mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a. stanowi formę rekompensaty dla strony skarżącej za zwłokę w załatwieniu sprawy. Suma pieniężna, chociaż ma charakter kompensacyjny, nie ma na celu naprawienia szkody. Nie zastępuje zadośćuczynienia za krzywdę wynikającą z naruszenia dóbr osobistych ani nie ma waloru odszkodowania, tak jak rozumiane jest ono na gruncie prawa cywilnego. Stanowi ona natomiast swego rodzaju zryczałtowaną rekompensatę przyznawaną stronie przez sąd administracyjny za negatywne przeżycia wynikające z bezczynności organu lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zaś jej przyznanie powinno być uzależnione od czasu trwania postępowania, rodzaju sprawy i jej znaczenia dla skarżącego oraz ewentualnego zachowania skarżącego, jeżeli przyczynił się on do wydłużenia postępowania (por. wyroki NSA: z dnia 30 września 2020 r., sygn. akt II OSK 1442/20 oraz z dnia 24 września 2020 r., sygn. akt I GSK 1172/20). Suma pieniężna powinna wynagrodzić stronie niedogodności związane z opieszałym, a co za tym idzie wadliwym działaniem organu.

Mając na uwadze okoliczności sprawy, w ramach przyznanej w art. 149 § 2 p.p.s.a. kompetencji i nie będąc związany wnioskami skargi, Sąd uznał, że przyznana skarżącemu suma pieniężna w wysokości 1500 zł jest właściwą kwotą dla zrekompensowania skarżącemu dotychczasowego okresu oczekiwania na rozpoznanie złożonego w niniejszej sprawie w grudniu 2024 r. wniosku i związane z tym niedogodności, szczegółowo opisane w skardze, sygnalizowane organowi w toku postępowania, a związane koniecznością obecności skarżącego w kraju pochodzenia celem umożliwienia leczenia małoletniej córki, o czym orzeczono w punkcie 3. sentencji wyroku.

W ocenie Sądu zasadne było przyznanie skarżącemu od organu sumy pieniężnej, jednak nie w wysokości wskazanej przez skarżącego, bowiem ta była nadmierna.

W tym stanie rzeczy, w oparciu o art. 151 p.p.s.a, Sąd w punkcie 4. sentencji wyroku oddalił skargę w pozostałej części, dotyczącej przyznania sumy pieniężnej w wyższej wysokości, to jest ponad przyznaną przez Sąd sumę. W okolicznościach tej sprawy przyznana suma pieniężna ma bowiem przede wszystkim stanowić rekompensatę za oczekiwanie na rozpoznanie sprawy i postawę organu wobec strony skarżącej. Skarżący nie wskazał okoliczności, które uzasadniałyby przyznanie wyższej sumy pieniężnej.

O kosztach postępowania Sąd orzekł w punkcie 5. sentencji wyroku na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a., zasądzając od Wojewody Pomorskiego na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw w wysokości 597 zł. Na wskazana kwotę składa się uiszczony wpis od skargi (100 zł), opłata skarbowa od pełnomocnictwa (17 zł) oraz wynagrodzenie pełnomocnika (480 zł).