Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 20 listopada 2015 r., sygn. akt III SA/Wr 551/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił w całości skargę E. K. (dalej jako skarżąca) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. G. z dnia [...] maja 2016 r., nr [...], w przedmiocie uchylenia decyzji ostatecznej i odmowy rejestracji pojazdu.
Odpis wyroku wraz z uzasadnieniem doręczono skarżącej w dniu [...] stycznia 2016 r.
We wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia [...] stycznia 2016 r. skarżąca wskazała na potrzebę ustanowienia pełnomocnika z urzędu w celu wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku z dnia 20 listopada 2015 r.
Postanowieniem z dnia 16 marca 2016 r. referendarz sądowy przyznał skarżącej prawo pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata.
Pismem z dnia [...] maja 2016 r. Okręgowa Rada Adwokacka we W. poinformowała tut. Sąd o ustanowieniu skarżącej adwokata z urzędu.
W dniu [...] czerwca 2016 r. została wniesiona skarga kasacyjna sporządzona przez pełnomocnika skarżącej.
Postanowieniem z dnia 7 lipca 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odrzucił skargę kasacyjną z uwagi na jej wniesienie z uchybieniem terminu do jej wniesienia. Odpis postanowienia doręczono pełnomocnikowi skarżącej w dniu [...] lipca 2016 r.
W dniu [...] lipca 2016 r. pełnomocnik skarżącej złożył jednocześnie dwa wnioski: o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej oraz o przywrócenie terminu do wniesienia pierwszego z wymienionych wniosków.
W uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej wskazał, że dowiedział się o wyznaczeniu swojej osoby jako pełnomocnika skarżącej w dniu [...] maja 2016 r. Natomiast skargę kasacyjną wniósł w dniu [...] czerwca 2016 r. a zatem w terminie trzydziestu dnia od ustania przeszkody uniemożliwiającej dochowanie terminu. Skargę sporządził w możliwie krótkim czasie, uwzględniając fakt, że nie reprezentował skarżącej ani w postępowaniu przed organami administracji publicznej ani sądem pierwszej instancji.
W drugim wniosku pełnomocnik dodatkowo wskazał, że wniósł skargę kasacyjną w terminie właściwym z punktu widzenia art. 177 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej jako p.p.s.a.) w brzmieniu obowiązującym po dniu 15 sierpnia 2015 r.,- to jest po nowelizacji ustawą z dnia 9 kwietnia 2015 r. z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. poz. 658, dalej jako ustawa zmieniająca) - jak i przy zastosowaniu wypracowanych w orzecznictwie reguł stosowania przepisów o terminie do wniesienia skargi kasacyjnej, obowiązujących przed tym dniem. Zauważył przy tym, ze wydanie samego wyroku nastąpiło po dniu 15 sierpnia 2015 r.
Na koniec pełnomocnik wskazał na pewne trudności w stosowaniu Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą, a to z uwagi na niekonsekwentność przepisów intertemporalnych, nakazujących stosowanie niektórych tylko przepisów p.p.s.a. w nowym brzmieniu również do spraw już się toczących.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje.
Oba wnioski pełnomocnika o przywrócenie terminu są zasadne.
W pierwszej kolejności Sąd pragnie odnieść się do kwestii stosowania w niniejszej sprawie poszczególnych przepisów Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w brzmieniu dotychczasowym jak i zmienionym ustawą zmieniającą oraz stosowania przepisów intertemporalnych. Pamiętać trzeba, że postępowanie sądowo-administracyjne zostało wszczęte przed wejściem w życie ustawy zmieniającej, natomiast rozstrzygnięcie sprawy i siłą rzeczy wniesienie skargi kasacyjnej miało miejsce pod rządami zmienionej już ustawy.
Jako, ze istota powstałego zagadnienia dotyczy przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu, szczególną uwagę należy zwrócić na nową treść art. 177 p.p.s.a. i dodanego w wyniku ustawy zmieniającej paragrafu 3 tego przepisu, w następującym brzmieniu:
"§ 3. W razie ustanowienia w ramach prawa pomocy adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego po wydaniu orzeczenia, na wniosek złożony przez stronę, której doręcza się odpis orzeczenia z uzasadnieniem sporządzonym z urzędu, albo przez stronę, która zgłosiła wniosek o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia, termin do wniesienia skargi kasacyjnej biegnie od dnia zawiadomienia pełnomocnika o jego wyznaczeniu, jednak nie wcześniej niż od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem."
Jednakże art. 2 ustawy zmieniającej wyłącza stosowanie tego przepisu w stosunku do spraw wszczętych przed dniem wejścia w życie ustawy. Jakkolwiek sformułowanie "spraw wszczętych przed wejściem w życie ustawy" może budzić pewne uzasadnione wątpliwości w kontekście instancyjności postępowania sądowo-administracyjnego, to jednak w ocenie Sądu chodzi tu całość postępowania a nie jego etap instancyjny. Innymi słowy w niniejszej sprawie art. 177 § 3 p.p.s.a. nie będzie miał zastosowania albowiem postępowanie to zostało wszczęte w dniu [...] lipca 2015 r. Sąd nie upatruje jednak winy w zachowaniu pełnomocnika strony skarżącej, który wnosząc skargę kasacyjną kierował się brzmieniem art. 177 § 3 p.p.s.a.
Zastosowanie zatem znajdą przepisy w brzmieniu poprzedzającym dzień 15 sierpnia 2015 r. I tak: zgodnie z treścią art. 86 § 1 i 87 § 2 p.p.s.a. strona może wnosić o przywrócenie uchybionego terminu, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie to nie nastąpiło z jej winy. Jednocześnie art. 87 § 1 p.p.s.a. nakłada na stronę obowiązek złożenia wniosku w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przeszkody, stanowiącej przyczynę uchybienia terminowi. Ponadto, w oparciu o art. 87 § 4 p.p.s.a. strona powinna równocześnie z wnioskiem dokonać czynności, której nie dokonała w terminie.
Przesłanką merytoryczną przywrócenia stronie terminu do dokonania czynności przed sądem jest brak winy w jego uchybieniu. Należy przez to rozumieć zachowanie należytej staranności w prowadzeniu sprawy, charakteryzującej osobę dbającą o własne interesy. Innymi słowy, podstawą przywrócenia terminu mogą być okoliczności o charakterze zewnętrznym i obiektywnym.
Należy również wskazać, że zgodnie z art. 175 § 1 i 3 p.p.s.a., skarga kasacyjna może być sporządzona tylko przez profesjonalnego pełnomocnika (adwokata, radcę prawnego, w sprawach podatkowych doradcę podatkowego).
Skarżąca nie mogąc sobie pozwolić na pełnomocnika z wyboru, musiała wystąpić o przyznanie mu prawa pomocy poprzez jego ustanowienie z urzędu. Wymaga podkreślenia, że złożenie wniosku nastąpiło z zachowaniem terminu do wniesienia skargi kasacyjnej (w dniu [...] stycznia 2016 r.), to jest w szesnastym dniu od doręczenia wyroku wraz z uzasadnieniem). Jako, że terminy rozpatrzenia wniosku i wyznaczenia pełnomocnika z urzędu były okolicznościami niezależnymi od skarżącego, należy uznać, że dochowała ona należytej staranności w prowadzeniu swojej sprawy, już poprzez samo wystąpienie z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy
Odnosząc się natomiast do warunku, o którym mowa w art. 87 § 1 p.p.s.a., należy zauważyć, że moment ustanowienia pełnomocnika z urzędu (zapoznania się przez niego z pismem ustanawiającym go pełnomocnikiem strony) nie jest jednak równoznaczny z ustaniem przyczyny uchybienia terminu do dokonania czynności przed sądem. Przyjęcie literalnej wykładni art. 87 § 1 p.p.s.a. oznaczałoby bowiem, że termin dla dokonania uchybionej czynności zamykałby się zawsze w ciągu siedmiu dni, od daty w której pełnomocnik dowiedziałby się o fakcie wyznaczenia go z urzędu, co dotyczyłoby także wnoszenia skargi kasacyjnej. Takie założenie prowadziłoby do skrócenia pełnomocnikowi wyznaczonemu z urzędu terminu do sporządzenia skargi kasacyjnej do siedmiu dni, w sytuacji, gdy zgodnie z art. 177 § 1 p.p.s.a. skargę kasacyjną wnosi się w ciągu trzydziestu dni od dnia doręczenia stronie wyroku wraz z uzasadnieniem. W praktyce mogłoby to oznaczać uniemożliwienie pełnomocnikowi wyznaczonemu z urzędu sporządzenie prawidłowo skonstruowanej skargi kasacyjnej.
Stąd też należy uznać, że siedmiodniowy termin, o którym mowa w art. 87 § 1 p.p.s.a. należy liczyć od dnia, w którym pełnomocnik ustanowiony z urzędu miał rzeczywistą możliwość wniesienia skargi kasacyjnej, co powinno gwarantować jej prawidłowe sporządzenie. Termin ten powinien jednak kończyć się nie później niż z upływem trzydziestego dnia liczonego od momentu uzyskania wiedzy o wyborze przez pełnomocnika wyznaczonego z urzędu (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 stycznia 2009 r., sygn. akt II GZ 8/09, czy tez z dnia 08 czerwca 2006 r., sygn. akt I FZ 198/06).
Mając powyższe na uwadze uznać należy, że:
- a) składając wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej w dniu [...] lipca 2016 r. - to jest trzy dni od momentu doręczenia mu postanowienia odrzucającego skargę kasacyjną;
- b) składając wniosek wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej wniesionej z zachowaniem trzydziestodniowego terminu w dniu [...] czerwca 2016 r., gdy dowiedział się o fakcie ustanowienia go pełnomocnikiem w dniu [...] maj 2016 r.
- - zachował wymogi formalne o których mowa w art. 87 p.p.s.a. i jednocześnie brak jest podstaw do przypisania stronie lub pełnomocnikowi winy w uchybieniu przedmiotowych terminów.
Tym samym w oparciu o art. 86 § 1 p.p.s.a. należało przywrócić skarżącej termin do wniesienia skargi kasacyjnej.