Uzasadnienie
W skardze kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, Skarżący – J. K., reprezentowany przez pełnomocnika adwokata K. W., zawarł wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi kasacyjnej.
Pismem z 6 lutego 2014 r. wezwano Skarżącego do złożenia wniosku na urzędowym formularzu PPF oraz do nadesłania dokumentów dotyczących jego sytuacji finansowej.
W odpowiedzi Skarżący nadesłał wypełniony formularz, w którym wskazał, że wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych. Wyjaśnił, że w czerwcu 2013 r. zlikwidował prowadzoną działalność gospodarczą, ponieważ nie był w stanie spłacać swoich zobowiązań. Doprowadziło to do wypowiedzenia umów kredytowych oraz wszczęcia postępowań egzekucyjnych. Posiadany przez Skarżącego majątek stanowi w całości zabezpieczenie banków. Zasadniczo Skarżący pozostaje na utrzymaniu żony. Jego aktywność zawodowa ograniczona jest do pełnienia funkcji członka zarządu, z której uzyskuje bardzo niskie dochody.
Skarżący oświadczył, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i dwójką dzieci. Jako składniki majątku wskazał dom ok. 400 m² (własność żony), mieszkanie 52 m² (własność żony), działkę 0,93 ha (obciążona hipoteką), działki budowlane ok. 1,82 ha (obciążone hipoteką), udziały w spółce F. sp. z o.o. o wartości 2.500 zł (zajęte przez komorników).
Skarżący oświadczył także, iż nie posiada oszczędności i przedmiotów wartościowych.
Na miesięczny dochód jego rodziny, wynoszący 8.600 zł, składają się: wynagrodzenie Skarżącego ze stosunku pracy 1.100 zł (netto), wynagrodzenie jego żony 6.500 zł (netto) plus nagrody roczne przyznawane uznaniowo, wynajem mieszkania 1.000 zł (brutto).
Do wniosku Skarżący dołączył wydruk z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, pisma komorników sądowych, kopię bankowego tytułu egzekucyjnego, wyciągi z rachunków bankowych, zestawienie miesięcznych wydatków rodziny, kopie informacji PIT-11 za 2013 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Wniosek Skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie.
Skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych tj. w zakresie częściowym.
Przepis art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej: "p.p.s.a.", stanowi, iż przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
W ocenie Sądu, Skarżący nie wykazał, iż poniesienie kosztów sądowych (na obecnym etapie postępowania – wpisu od skargi kasacyjnej) przekracza jego możliwości finansowe.
O powyższym przesądziła, po pierwsze – ocena aktualnej sytuacji finansowej i majątkowej Skarżącego oraz jego rodziny, po drugie – okoliczność udzielenia Skarżącemu pomocy na wcześniejszym etapie postępowania (zwolnienie od wpisu sądowego od skargi).
Instytucja prawa pomocy daje Sądowi kompetencję do zadecydowania, w uzasadnionych przypadkach, o pokryciu kosztów postępowania sądowego z budżetu Sądu, czyli w konsekwencji przez innych podatników. Zwalnia się od kosztów sądowych tego, kto z uwagi na sytuację materialną sam nie jest w stanie ponieść tych kosztów. Do takiej kategorii osób nie można zaliczyć Skarżącego. Zauważyć bowiem należy, że czteroosobowa rodzina Skarżącego dysponuje miesięcznie stałym dochodem w wysokości pow. 10.000 zł netto. Na powyższy dochód składa się wynagrodzenie ze stosunku pracy Skarżącego w wysokości 1.100 zł netto, wynagrodzenie ze stosunku pracy jego żony średnio, miesięcznie ok. 9.600 zł (z informacji PIT-11 za 2013 r. wynika, że za rok ten uzyskała ona przychód w wysokości 164.275,28 zł, co daje dochód miesięczny 13.689,60 zł brutto, a 9.604,61 zł netto), wynajem mieszkania 1.000 zł brutto.
Powyższej oceny nie zmieniają okoliczności związane z zadłużeniem Skarżącego oraz zajęciami komorniczymi, będące konsekwencją prowadzonej do czerwca 2013 r. działalności gospodarczej. W tym zakresie bowiem egzekucja prowadzona jest z części majątku Skarżącego i nie ma bezpośredniego wpływu na bieżące utrzymanie jego rodziny.
O statusie rodziny Skarżącego świadczy również jej majątek. Nie można uznać za znajdującą się w trudnej sytuacji materialnej rodziny mieszkającej w 400 metrowym domu, posiadającej poza tym mieszkanie, które jest wynajmowane oraz nieruchomości rolne, działki budowlane i udziały w spółce.
Instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy, co oznacza, że może być stosowana tylko w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną, do których zalicza się bezrobotnych lub osoby pozbawione środków do życia bądź osoby, których środki są ograniczone i pozwalają na zaspokojenie tylko niezbędnych potrzeb egzystencjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 października 2005 r. sygn. akt I GZ 107/05, niepubl.). Z kolei przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 marca 2005 r. sygn. akt FZ 794/04, niepubl.).
Ponadto, jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 10 maja 2005 r. sygn. akt II OZ 318/05 niepubl., prawo pomocy przyznawane jest osobom, które pomimo starań i przy największym możliwym wysiłku nie mogą ponieść kosztów postępowania, ponieważ ich dochód jest wybitnie niski lub też nie osiągają żadnego dochodu.
Bez wątpienia Skarżącego nie można zaliczyć do takiej kategorii wnioskodawców.
Jak już Sąd wskazał, czteroosobowa rodzina Skarżącego dysponuje stałym, miesięcznym dochodem w wysokości ponad 10.000 zł netto miesięcznie. Z kolei miesięczne wydatki rodziny, zgodnie z oświadczeniem Skarżącego wynoszą około 7.700 zł (z uwzględnieniem spłaty kredytu). Już sama różnica między miesięcznym dochodem a wydatkami, świadczy o możliwości uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej, który w niniejszej sprawie wynosi 2.032 zł. Tym samym, nie można przyjąć, że została spełniona przesłanka z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.
Ponadto, co równie istotne, Skarżący uzyskał już od państwa pomoc w postaci zwolnienia od uiszczenia wpisu sądowego – postanowienie z 10 maja 2013 r. Pomoc ta nie może mieć charakteru stałego i permanentnego, a jej udzielanie powinno następować przy zachowaniu dyrektyw wynikających z zasady proporcjonalności. Dlatego też rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy na obecnym etapie postępowania Sąd doszedł do przekonania, że w świetle pomocy już uzyskanej od państwa oraz aktualnej sytuacji materialnej jego rodziny, brak jest uzasadnienia dla udzielenia Skarżącemu dalszej pomocy w ponoszeniu kosztów sądowych (por. postanowienie NSA z 9 października 2012 r., sygn. akt I OZ 761/12).
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a., Sąd odmówił przyznania Skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.