Uzasadnienie
A. F. (Skarżący) wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podniósł, że urząd skarbowy wystawił tytuły wykonawcze na sporną kwotę podatku, a następnie zajął jego rachunki bankowe. Skarżący nie dysponuje własnymi środkami pieniężnymi i nie jest w stanie uiścić wpisu sądowego. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że Skarżący samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, posiada mieszkanie o powierzchni 34,5 m² oraz nieruchomość rolną o powierzchni 1,8 hektara. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika także, że Skarżący z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy o dzieło uzyskuje miesięczny dochód w kwocie 2.000 zł oraz, że nie prowadzi działalności gospodarczej.
Na wezwanie referendarza sądowego do przedłożenia dokumentów obrazujących sytuację majątkową, Skarżący przedłożył zeznania podatkowe za lata 2009 i 2010 oraz wyciągi z rachunków bankowych. Skarżący oświadczył, że ponosi koszty miesięcznego utrzymania w kwocie 400 zł (czynsz). Posiada także zobowiązania z tytułu zaległości czynszowych 8.100 zł, kredytu bankowego – raty zawieszone oraz pożyczkę bankową (zaległe dwie raty – 8.562 zł.).
Referendarz sądowy postanowieniem z 18 lipca 2012 r., odmówił Skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
Pismem z 3 sierpnia 2012 r. Skarżący wniósł sprzeciw od ww. postanowienia. Zdaniem Skarżącego zaskarżone postanowienie wydane zostało w oparciu o niepełny materiał dowodowy, ponieważ w sytuacji gdy nie wskazał źródła pochodzenia środków pieniężnych na rachunku bankowym obowiązkiem referendarza sądowego było wezwanie go do wytłumaczenia źródła pochodzenia otrzymywanych od rodziny środków pieniężnych. Skarżący oświadczył, iż comiesięczne wpływy na rachunek bankowy w wysokości 4.500 zł stanowią darowiznę od najbliższych środków rodziny przeznaczoną wyłącznie na spłatę rat kredytu.
Ponadto Skarżący poinformował, że od czerwca 2012 r. nie otrzymuje wynagrodzenia z tytułu umowy o dzieło. Pozostaje bez pracy oraz nie wykazuje dochodu. W opinii Skarżącego nie jest on w stanie poczynić żadnych oszczędności, ponieważ nie ma żadnych środków finansowych, a nieruchomości stanowiące własności Skarżącego uległy zajęciu przez komornika jako zabezpieczenie wierzytelności z tytułu niespłaconego kredytu. Zdaniem Skarżącego jego stan majątkowy jest na tyle niski, że należy go ocenić jako niewystarczający do skutecznego skorzystania z prawa do sądu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje
Zgodnie z art. 260 zdanie pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012, poz. 270) -. dalej "p.p.s.a.", w razie wniesienia sprzeciwu, jeżeli nie został on odrzucony, postanowienie przeciwko któremu został wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Skuteczne wniesienie sprzeciwu spowodowało zatem usunięcie z obrotu prawnego postanowienia referendarza sądowego z 18 lipca 2012 r. Pod względem skutków prawnych jest ono traktowane jako nieistniejące.
Przyznanie prawa pomocy uzależnione jest od spełnienia przesłanek określonych w art. 246 p.p.s.a. Zgodnie z § 1 tego artykułu osoba fizyczna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosownie do art. 245 § 3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.
Zasadą jest, że to strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a.). Powyższe oznacza, że każdy, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do ich uiszczenia (art. 211 p.p.s.a.). Celem instytucji prawa pomocy jest natomiast zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji osobom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Jest to forma dofinansowania strony postępowania sądowego z budżetu państwa i przez to zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (postanowienie NSA z 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, ONSA 2005, Nr 1, poz. 8). Przyznanie lub odmowa przyznania prawa pomocy winna wynikać z wzajemnej oceny dwóch elementów: kosztów, jakie musi ponieść strona na poczet prowadzonego postępowania i jej aktualnej kondycji finansowej.
Na obecnym etapie postępowania jedynym kosztem sądowym w niniejszej sprawie, który Skarżący musi ponieść, jest koszt wpisu od skargi w wysokości 1.500 zł. Jednocześnie jednak należy mieć na uwadze, iż równolegle Skarżący został wezwany do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 1.500 zł w sprawie o sygn. akt III SA/Wa 860/12. Łącznie zatem Skarżący będzie zobowiązany uiścić 3.000 zł. W związku z powyższym oceniając zdolności płatnicze Skarżącego należy brać pod uwagę generalną kwotę, którą obowiązany jest uiścić.
Z oświadczenia Skarżącego o stanie majątkowym wynika, że samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, posiada mieszkanie o powierzchni 34,5 m² oraz nieruchomość rolną o powierzchni 1,8 hektara. Z oświadczenia wynikało także, że Skarżący z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy o dzieło uzyskiwał miesięczny dochód w kwocie 2.000 zł. Jednakże w sprzeciwie wniesionym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w dniu 6 sierpnia 2012 r. Skarżący stwierdził, iż sytuacja uległa zmianie w czerwcu bieżącego roku, gdyż od tego miesiąca nie uzyskuje on już żadnego dochodu. Na wezwanie referendarza sądowego do przedłożenia dokumentów obrazujących sytuację majątkową, przedłożył również zeznania podatkowe za lata 2009 i 2010 oraz wyciągi z rachunków bankowych. Skarżący wskazał, że jedyne stałe koszty jakie ponosi to koszty miesięcznego utrzymania w kwocie 400 zł (czynsz), których jednak nie uiszcza od czasu zajęcia rachunków bankowych.
W ocenie Sądu, stan majątkowy Skarżącego nie wskazuje na to, iż jest on osobą ubogą. Również analiza operacji na rachunku bankowym wskazuje, że otrzymuje co miesiąc darowiznę od rodziny w kwocie 4.500 zł. O trudnej sytuacji nie przesądza również okoliczność, że posiada on zobowiązania wobec banków z tytułu zaciągniętych kredytów, bowiem regulowanie zobowiązań prywatnoprawnych nie wyklucza konieczności regulowania nie mniej ważnych należności o charakterze publicznoprawnym, w tym wpisu sądowego. Przyjąć zatem należy, że Skarżący nie wykazał, aby znajdował się w sytuacji uzasadniającej przerzucenie na skarb państwa kosztów postępowania związanych z jego udziałem w sprawie. W związku z tym, należy stwierdzić, że uiszczenie łącznie kwoty 3.000 zł tytułem wpisu sądowego w obydwu sprawach nie odbędzie się z uszczerbkiem utrzymania koniecznego dla Skarżącego.
Podkreślić należy, że prawo pomocy to inaczej "prawo ubogich", a do takiej kategorii nie można zaliczyć wnioskodawcy, którego rodzina stałe wspiera finansowo. Powyższe okoliczności, nie pozwalają na przyznanie Skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 243 § 1 oraz art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 p.p.s.a., Sąd postanowił jak w sentencji.