Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawiez 13 maja 2010 r., sygn. akt III SA/Wa 830/10

Uzasadnienie

1. 1. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej u.p.p.s.a, stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych albo ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika (art. 245 § 3 u.p.p.s.a.) i następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów utrzymania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a.). Jeżeli skarżący zamierza skorzystać z instytucji prawa pomocy powinien uprawdopodobnić okoliczności, od zaistnienia których zależy możliwość skorzystania przez Sąd z tej instytucji, natomiast Sąd jest zobowiązany do analizy przedstawionych materiałów, także z uwzględnieniem zasad logicznego myślenia i doświadczenia życiowego.
2. 2. I. W. (dalej jako skarżąca lub strona), wnioskiem na formularzu PPF z 1 lutego 2010 r., zwróciła się o zwolnienie jej od kosztów sądowych. W treści formularza skarżąca zwróciła uwagę na to, że jest osobą samotną. Osiąga, co miesiąc, wynagrodzenie w kwocie 1700,- zł netto, pomniejszane o ratę pożyczki w wysokości 300,- zł. Nie posiada żadnych oszczędności i majątku. Skarżąca wskazała, że w wyniku dziedziczenia uzyskała udział w spółdzielczym własnościowym prawie do lokalu mieszkalnego. Skarżąca wskazała nadto, że spłaca pożyczkę, zaciągniętą w pracy, na kwotę 9000,- zł.
3. 3. Referendarz sądowy, pismem z 15 kwietnia wezwał skarżącą o nadesłanie dodatkowych informacji o jej stanie majątkowym. Zwrócił się o wskazanie osiąganych w ostatnich latach dochodów, wyciągów z rachunków bankowych, zaświadczenie o sytuacji rodzinnej i dochodach, wskazanie innych okoliczności, z których może wynikać konieczność przyznania skarżącej prawa pomocy (m.in. kalkulacja kosztów życia, wskazania należności do których jest zobowiązana, ponoszonych wydatków na poratowanie zdrowia) wskazanie wszystkich źródeł utrzymania z wyszczególnieniem źródła i uzyskanej kwoty w ciągu ostatnich trzech miesięcy.
4. 4. Skarżąca, w piśmie z 3 maja 2010 r. wskazała, że jest chora na [...], przebyła operację [...] i czeka ją operacja [...], cierpi na [...], [...], stopę [...]. Jest pod opieką wielu lekarzy i ponosi wydatki związane z poratowaniem zdrowia – co miesiąc, na samo leczenie wydaje 200,- zł. Skarżąca poinformowała, że przewidywany koszt operacji [...] wynosi ok. 10 tys. zł. Na ten cel wzięła pożyczkę z ZFŚS, co jest uwidocznione w treści wyciągu z rachunku bankowego. Stałe wydatki miesięczne (media, telefon, czynsz) określiła na kwotę 1000,- zł.: m.in. wyżywienie – 300,- zł, bilet komunikacji – 78,- zł. Nadto ponosi stałe wydatki co pół roku, tj. wydatki na dopłatę z tytułu rozliczenia czynszu (626 zł). Skarżąca wskazała, że ponosi koszty kształcenia – dodatkowych studiów magisterskich (czesne za semestr – 1550,- zł). Skarżąca dołączyła do pisma PIT-11 za 2008 i 2009 r., wyciąg z rachunków bankowych za wskazany okres, zestawienie opłat za lokal mieszkalny, ksero faktur VAT za prąd, gaz, telefon, zaświadczenie o wysokości pobieranego wynagrodzenia brutto.
5. 5. Wpis od skargi w wysokości 1500,- zł jest jedynym kosztem sądowym wymaganym w sprawie na obecnym etapie postępowania. Następstwem tego jest stwierdzenie, że tylko w zakresie ciężaru uiszczenia tej kwoty jest rozpatrywany wniosek skarżącej, ponieważ nie są aktualnie wymagane inne koszty postępowania, a skarżąca posiada stałe źródło dochodu, którym może gospodarować, także w okresie późniejszym.
6. 6. W ocenie referendarza skarżąca rzetelnie przedstawiła swoją sytuację majątkową i jej twierdzenia zasługują na wiarę.
7. 7. Stąd referendarz sądowy podziela pogląd skarżącej o konieczności poczynienia przez nią nakładów na poratowanie zdrowia, zwłaszcza, że dolegliwości, na które cierpi należy zaliczyć do przewlekłych (nieuleczalnych trwale). Co więcej zaniechanie dbałości o poratowanie zdrowia może być (a zważywszy na rodzaj dolegliwości – będzie) przyczyną znaczącego ograniczenia aktywności skarżącej w życiu społecznym i zawodowym, a w konsekwencji – przyczyną spadku dochodów i pogorszenia jej sytuacji bytowej, co wypełnia przesłanki z art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a. Z zestawienia wysokości miesięcznych dochodów skarżącej wskazanych powyżej, poczynionych przez nią oszczędności (pożyczka), ponoszonych kosztów utrzymania i ich charakteru (energia elektryczna, gaz, telefon, lekarstwa, czynsz, koszty kształcenia) z wysokością kosztów sądowych wymagalnych wynika, że skarżącą nie jest w stanie uiścić wymagalnych kosztów sądowych w pełnej wysokości, bez uszczerbku dla utrzymania, bądź uszczerbku dla zdrowia, ponieważ wysokość kwoty wpisu sądowego jest porównywalna z wysokością zarobków skarżącej. Referendarz sądowy uznał, że obowiązek poniesienia kosztów sądowych w sprawie nie może powodować groźby pogorszenia sytuacji zdrowotnej skarżącej, ponieważ wydatki z tytułu kosztów sądowych nie korzystają z pierwszeństwa zaspokojenia przed wydatkami na konieczne poratowanie zdrowia. W ocenie referendarza sądowego, wykonanie przepisów o prawie pomocy z u.p.p.s.a. nie powinno niweczyć zabezpieczeń prawa do ochrony zdrowia z art. 68 ust. 1 i 2 Konstytucji RP (Dz.U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483), jeżeli wysokość środków finansowych leżących w dyspozycji strony nie umożliwia jednoczesnej realizacji prawa do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP) i prawa do ochrony zdrowia. (art. 68 ust. 1 Konstytucji RP). Zarazem referendarz sądowy zauważa, że nie ma podstaw do kwestionowania treści przekazanych do Sądu zaświadczeń lekarskich z 28 kwietnia i 4 maja 2010 r. Nadto wysokość kwoty uzyskanej w drodze pożyczki może stanowić równowartość kosztów koniecznego zabiegu, zatem swobodne dysponowanie tą kwotą jest niemożliwe.
8. 8. Odmowa przyznania prawa pomocy w zakresie 100,- zł jest spowodowana tym, że skarżąca, biorąc pod uwagę zrównoważoną gospodarkę finansową, którą prowadzi – co wynika z treści rachunku bankowego – jest w stanie wygospodarować bez zwłoki, choćby w drodze zaciągania zobowiązań, wskazaną kwotę. Referendarz sądowy zwraca uwagę na to, że skarżąca uzyskuje, co miesiąc, stałe wpływy, natomiast na rachunku bankowym posiada wolne środki, które – choć mają wskazane wyżej przeznaczenie – to ułatwiają skarżącej proces gospodarowania w ramach rachunku bankowego.
9. 9. Z tych powodów referendarz sądowy, uznał, że skarżąca nie wykazała niemożności wygospodarowania jakichkolwiek środków na poczet kosztów sądowych i - podstawie art.243 § 1, art. 245 § 1 i § 3 oraz art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a. – przyznał prawo pomocy we wskazanej w sentencji wysokości.