Uzasadnienie
Skarżąca P. sp. z o.o. zwróciła się o zwolnienie od wpisu od skargi kasacyjnej, motywując to stanem finansowym i majątkowym, a także znaczną kwotą tego wpisu. Podała, że kapitał zakładowy wynosi [...] zł. Ujawniła, że dochód za ostatni rok obrotowy wyniósł 923.489,71 zł. Stan środków na rachunku bankowym określiła na [...] zł. Do zobowiązań zaliczyła zobowiązanie w podatku VAT na kwotę 6.047.041 zł.
W wykonaniu wezwania referendarza sądowego Skarżąca wyjaśniła, że wpis od skargi został opłacony w czasie, gdy sytuacja finansowa na to pozwalała. Górną granicę wynagrodzenia pełnomocnika określono w sposób zryczałtowany za okres całego postępowania. Limit ten został już wyczerpany w lutym 2015 r. Skarżąca oświadczyła, że w 2016 r. nie osiągnęła przychodów, zaś poniesione w tym okresie koszty wyniosły 1.161,79 zł. Nie posiada żadnych udziałów, ani należności. Posiada natomiast zobowiązania wobec Skarbu Państwa i byłego prezesa zarządu. Przedłożyła m. in. zeznanie podatkowe, rachunek zysków i strat, bilans, deklaracje VAT.
Mając na względzie powyższe zważono, co następuje:
Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; dalej: "P.p.s.a.") strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie podkreślano, że udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie środków na koszty postępowania jest rzeczywiście niemożliwe. Opłaty sądowe należy zaliczyć do danin publicznych, a zatem zwolnienie z tego rodzaju opłat stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, co wynika z art. 84 Konstytucji. Dlatego też zastosowanie tego wyjątku odnosi się do szczególnych sytuacji, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru tych wydatków na współobywateli. Z tych bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania w razie zwolnienia strony z obowiązku ich ponoszenia.
Strona występująca na drogę postępowania sądowego powinna więc mieć świadomość obowiązku ponoszenia tych kosztów i wnosząc o zwolnienie z nich uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku (zob. postanowienie NSA z 26 lutego 2013 r., I FZ 27/13).
W niniejszej sprawie Skarżąca ubiega się o zwolnienie od wpisu od skargi kasacyjnej, tj. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Dla pozytywnego w tej kwestii rozstrzygnięcia konieczne jest spełnienie przesłanki, o jakiej mowa w art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem osobie prawnej może być przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.
Oceniając wniosek Skarżącej z punktu widzenia powyższej przesłanki referendarz sądowy uznał, że nie zasługuje on na uwzględnienie. Nie można bowiem tracić z pola widzenia tego, że mimo – jak sama wskazała – braku dostatecznych środków, Skarżąca nadal pozostaje w obrocie prawnym jako przedsiębiorca, nie wszczęła postępowania upadłościowego czy naprawczego.
Jak natomiast zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 17 grudnia 2014 r. (I FZ 459/14) w takiej sytuacji, z punktu widzenia przesłanek przyznania prawa pomocy, strona ma obowiązek podejmować wszelkie niezbędne działania w celu prowadzenia działalności gospodarczej i uzyskiwania przychodów. Jeśli z takiej aktywności zrezygnowała, w konsekwencji nie uzyskuje przychodów i nie podejmuje konkretnych starań ukierunkowanych na ich uzyskiwanie, to oznacza, że brak środków na ponoszenie kosztów sądowych jest powodowany postawą strony, nie zaś czynnikami od niej niezależnymi, obiektywnymi.
Powyższy pogląd referendarz sądowy w pełni podziela.
Zwłaszcza, że – jak wynika z przedłożonych materiałów – jeszcze w 2015 r. Skarżąca osiągnęła przychód w wysokości ponad 1.163.536 zł i poniosła koszty jego uzyskania w kwocie ponad 184.405 zł. Miała ona zatem pełną możliwość zgromadzenia wymaganej w niniejszej sprawie kwoty kosztów sądowych. Pozwalała jej na to ówczesna sytuacja finansowa. Jak sama bowiem przyznała sytuacja ta umożliwiała jej opłacenie wpisu od skargi, czy wypłatę ostatniej części należnego pełnomocnikowi wynagrodzenia.
Skarżąca powinna więc liczyć się także z koniecznością przeznaczenia z bieżącej działalności lub zgromadzonych zasobów pieniężnych, kwot niezbędnych do dalszego prowadzenia procesu. Tym bardziej, że koszty związane z postępowaniem przed sądem należy traktować na równi z innymi kosztami prowadzonej działalności, takimi jak należności publicznoprawne, pieniężne zobowiązania umowne, czy wynagrodzenia pracownicze (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 lutego 2013 r., II GZ 42/13).
Z tych wszystkich względów, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.