Uzasadnienie
A. B. (zwany dalej "Skarżącym") w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. zawarł wniosek o zwolnienie z kosztów sądowych.
Skarżący w wykonaniu wezwania WSA w Warszawie - Referendarza sądowego z dnia 17 stycznia 2008 r. przesłał wypełniony urzędowy formularz (PPF) zeznania podatkowe za 2005 i 2006 r., orzeczenie lekarza orzecznika ZUS o niezdolności do samodzielnej egzystencji do dnia 31 stycznia 2010 r. W treści formularza PPF skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. Wskazał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną, posiada dom o pow. 400 m², mieszkanie o pow. 50 m², oraz inne nieruchomości "[...]". Ponadto poinformował, że utrzymują się – wraz z żoną – z emerytur w wysokości brutto – odpowiednio – 1 142,24 zł i 678,03 zł oraz z dochodów z wynajmu w kwocie 121,50 zł.
Postanowieniem z dnia [...] lutego 2008 r. Referendarz sądowy zwolnił Skarżącego od wpisu od skargi powyżej kwoty 200,00 zł. i odmówił przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. W uzasadnieniu wyjaśnił, że Skarżący nie wskazał w treści wniosku o przyznanie prawa pomocy żadnych okoliczności, które uniemożliwałyby mu pokrycie występujących w sprawie kosztów sądowych. Wskazał, że dysponuje stałym dochodem z tytułu pobieranych emerytur oraz dodatkowym dochodem z tytułu wynajmu. Ponadto, jest właścicielem domu o powierzchni 400 m² i mieszkania o powierzchni 50 m², niezależnie od posiadania nieruchomości oznaczonej "[...]". Skarżący ponadto nie wykonał wezwania z dnia 17 stycznia 2008 r. i nie nadesłał ani wyciągów z rachunków bankowych, ani nie przedstawił spisu swoich zobowiązań i należności.
Skarżący w sprzeciwie z dnia 11 lutego 2008 r. wyjaśnił, że uzasadnienie postanowienia z dnia [...] stycznia 2008 r. posiada błędy formalne. Wyjaśnił, że posiada dom o powierzchni 400 m² - łącznie z powierzchnią piwnic. Jest on jego własnością, ale mieszka w tym domu 5 rodzin – co można sprawdzić w wydziale meldunkowym dzielnicy. Skarżący nie posiada oprócz domu mieszkania, lecz we wskazanym domu zajmuje lokal o powierzchni 50 m². Wskazał również, że nie przedstawił wyciągów z kont bankowych ponieważ ich nie posiada. Dodał, iż obecnie jego dochody są mniejsze o 342,19 zł netto na skutek egzekucji komorniczej. Środki finansowe które posiada niejednokrotnie nie pokrywają wydatków miesięcznych, a dodatkowe obciążenie finansowe pogorszy i tak już trudną sytuację finansową.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
W myśl art. 260 zdanie pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2007 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym.
Odnosząc się do meritum sprawy Sąd wyjaśnia, że na podstawie art. 245 § 1 p.p.s.a. stronie może zostać przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do art. 245 § 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmuje w myśl art. 245 § 3 p.p.s.a zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.
Warunkiem przyznania osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym jest wykazanie, że nie jest ona w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a).
Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych wynika, że zasadą jest, iż to strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a.). Występująca w postępowaniu sądowoadministracyjnym instytucja "prawa pomocy" stanowi zatem odstępstwo od powołanej wyżej zasady, będące formą dofinansowania z budżetu państwa i powinna być stosowana tylko w uzasadnionych przypadkach.
Zasadność wniosku o udzielenie prawa pomocy Sąd rozpatruje w dwóch aspektach – z jednej strony z uwzględnieniem wysokości obciążeń, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, a z drugiej zaś z uwzględnieniem jej możliwości finansowych (por. postanowienie NSA z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05). Obowiązek wyjaśnienia oraz udokumentowania sytuacji majątkowej uzasadniającej przyznanie prawa pomocy spoczywa na Skarżącym. Do Sądu należy natomiast ocena przytoczonych przez stronę okoliczności.
W niniejszej sprawie do ewentualnych kosztów postępowania można zaliczyć wpis od skargi w wysokości 524 zł.
Analiza przedstawionych przez Stronę informacji oraz akt sprawy wskazuje, iż posiada on stałe źródła dochodów: emerytura – 1 142,24 zł., która jak wskazał w sprzeciwie jest pomniejszana o kwotę 342,19 zł, na skutek prowadzonej egzekucji komorniczej, emerytura żony – 678,03 zł. oraz dochód z tytułu wynajmu – 121,50 zł brutto.
W ocenie Sądu opisana sytuacja finansowa skarżącego, uzasadnia przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych tj. w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi ponad kwotę 200 zł. Biorąc pod uwagę wysokość należnego wpisu od skargi Sąd uznał, bowiem, iż Skarżący nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Ocena danych zawartych we wniosku oraz akt sprawy skłania natomiast do uznania, iż Skarżący nie wykazał, aby jego sytuacja majątkowa dawała podstawy do całkowitego zwolnienia go z ponoszenia kosztów sądowych w całości.
Strona skarżąca posiada majątek nieruchomy: dom – w którym zajmuje 50 m² mieszkanie oraz inne nieruchomości "[...]". Skarżący jak również jego żona dysponują stałym dochodem, z tytułu otrzymywanych emerytur oraz wynajmu. Z kwoty tej, oprócz kosztów utrzymania skarżący ponosi wydatki związane z egzekucją komorniczą, jednakże nie przedstawił żadnych dokumentów potwierdzających powyższą okoliczność. Dodatkowo Sąd wskazuje również, iż należności stanowiące koszty sądowe stanowią dochody budżetu państwa i podlegają zaspokojeniu na równi z innymi zobowiązaniami strony.
Zatem ich uiszczenie Skarżący powinien traktować równorzędnie z opłaceniem innych swoich zobowiązań. Obowiązek uiszczenia kosztów sądowych nie ustępuje bowiem obowiązkowi spłaty innych zobowiązań, zwłaszcza wówczas, gdy strona płatności takich dokonuje (por. postanowienie WSA w Warszawie z dnia 17 września 2004 r., III SA/Wa 211/04, niepubl.).
Powyższe okoliczności wskazują w opinii Sądu, iż sytuacja materialna Skarżącego nie jest wyjątkowa, w konsekwencji nie wypełnia ona przesłanek koniecznych do przyznania mu prawa pomocy w postaci zwolnienia z kosztów sądowych w całości lub w części. Sąd uznał, iż koszty te Skarżący jest w stanie ponieść.
Mając na uwadze powyższe, Sąd działając na podstawie art. 243 § 1, art. 245 § 2 i § 3, art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.