Uzasadnienie
- 1. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego Skarżąca spółka "M" sp. z o.o. w W. wniosła, na formularzu PPPr, o zwolnienie od kosztów sądowych, podnosząc że nie posiada jakichkolwiek środków na ich pokrycie. Skarżąca od kilku lat nie prowadzi żadnej działalności. Nie posiada także majątku. Wartość środków trwałych oraz wysokość zysku za ostatni rok obrotowy określiła jako "0".
- 2. Pismem z 12 maja 2009 r. referendarz sądowy wezwał Skarżącą do udzielenia dodatkowych informacji dotyczących jej stanu majątkowego, których jednakże Skarżąca nie przesłała.
Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje:
- 3. Celem instytucji "prawa pomocy" jest zapewnienie realizacji prawa do sądu stronie, która ze względu na dochody, stan majątkowy i rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie.
- 4. Przyznanie prawa pomocy uzależnione jest od spełnienia przesłanek określonych w art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), dalej powoływanej jako p.p.s.a. Zgodnie z § 2 pkt 2 tego artykułu osoba prawna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Stosownie do art. 245 § 3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.
- 5. Skarżąca wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych.
- 6. Przystępując do rozważań należy przede wszystkim wskazać, że przepis art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. nakłada na stronę obowiązek wykazania (podkr. własne), tj. - przyjmując za Słownikiem języka polskiego (pod redakcją naukową prof. M. Szymczaka, Wyd. Naukowe PWN, Warszawa 2002, t. III, s. 749) - udowodnienia, czy też przedstawienia w sposób przekonywający, że zachodzą wobec niej przesłanki przyznania prawa pomocy. Prawo pomocy jest zatem uprawnieniem, dla którego realizacji strona obowiązana jest dokonać pewnych czynności, w tym przedstawić określone informacje bądź złożyć na wezwanie Sądu dokumenty służące ich weryfikacji. Możliwość wezwania strony do złożenia takich informacji bądź dokumentów daje Sądowi przepis art. 255 p.p.s.a.
- 7. Z możliwości tej w niniejszej sprawie skorzystano, wzywając Skarżącą, pismem z 12 maja 2009 r., do nadesłania dodatkowych informacji dotyczących jej stanu majątkowego i dochodów.
Z obowiązku tego Skarżąca nie wywiązała się, przez co uniemożliwiła rzetelną analizę jej zdolności płatniczych, a w konsekwencji ustalenie czy sytuacja, w której się znalazła wypełnia przesłanki z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a.
Skarżąca nie przesłała mianowicie zeznań podatkowych, bilansu i rachunku zysków i strat, deklaracji VAT-7, wyciągów z rachunków bankowych. Nie wyjaśniła od kiedy konkretnie nie prowadzi działalności gospodarczej, nie wskazała przyczyn dla których działalności tej do chwili obecnej nie zlikwidowała. Nie nadesłała informacji o posiadanych udziałach w innych jednostkach oraz o wierzytelnościach i zobowiązaniach, w tym informacji o prowadzonych postępowaniach egzekucyjnych.
8. Instytucja "prawa pomocy" stanowi odstępstwo od wynikającej z art. 199 p.p.s.a., zasady odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. Jest to zatem swoista forma dotowania strony przez Państwo, poprzez zapewnienie jej bezpłatnego udziału w tym postępowaniu. Stąd też – jak również z uwagi na nieostre kryteria sformułowane w art. 246 § 2 p.p.s.a. - szczególnie istotne jest możliwie najbardziej dokładne ustalenie rzeczywistej kondycji finansowej strony (por. postanowienie NSA z 12 czerwca 2007 r., II FZ 214/07, niepubl.). W tym celu strona zobligowana jest przedstawić Sądowi nie tylko subiektywny opis zaistniałych faktów, ale przede wszystkim obiektywne dowody na ich potwierdzenie.
Innymi słowy fakty te powinny być uwiarygodnione (a najlepiej udokumentowane), tak aby Sąd miał przekonanie (a najlepiej pewność), co do trafności swojej oceny możliwości finansowych strony.
Tymczasem Skarżąca nie wykazała w sposób bezsprzeczny i nie budzący wątpliwości, że jej stan majątkowy uniemożliwia jej poniesienie kosztów postępowania i tym samym uzasadnionym jest udzielenie jej swoistej dotacji ze Skarbu Państwa (zob. postanowienie NSA z 16 września 2008 r., I FZ 284/08). Skarżąca nie może bowiem oczekiwać, że przy orzekaniu o przyznaniu prawa pomocy, referendarz sądowy poprzestanie na jej oświadczeniach, iż nie posiada jakichkolwiek środków, nie prowadzi żadnej działalności i nie posiada majątku.
W tym stanie rzeczy na podstawie art. 243 § 1 p.p.s.a., art. 245 p.p.s.a., art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.