Uzasadnienie
Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej u.p.p.s.a, stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych albo ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika (art. 245 § 3 u.p.p.s.a.) i następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów utrzymania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a.). Przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie całkowitym, czyli we wnioskowanym w sprawie, następuje, jeśli wykaże on, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Jeżeli skarżący zamierza skorzystać z instytucji prawa pomocy powinien uprawdopodobnić okoliczności, od zaistnienia których zależy możliwość skorzystania przez Sąd z tej instytucji, natomiast Sąd jest zobowiązany do analizy przedstawionych materiałów, także z uwzględnieniem zasad logicznego myślenia i doświadczenia życiowego.
Wnioskiem złożonym na urzędowym formularzu PPF z 26 marca 2009 r. J. O. – dalej jako skarżący – wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wskazał na złą sytuację majątkowa. Poinformował, że kwota wpisu sądowego to jest połowa jego miesięcznych dochodów, jego stan zdrowia nie pozwala na podjęcie pracy, ma na utrzymaniu żonę i córkę – która uczy się. Skarżący poinformował ponadto, ze posiada mieszkanie kwaterunkowe o powierzchni 68 m.kw. i ma dochód miesięczny brutto w wysokości 1276,- zł.
Pismem 31 marca 2009 r. referendarz sądowy wezwał skarżącego do udzielenia dodatkowych informacji o jego sytuacji majątkowej. W szczególności zwrócił się o nadesłanie wyciągów z rachunku bankowego, odpisów zeznań podatkowych, wskazanie uzyskanych dochodów w latach poprzednich, nadesłanie zestawienia ponoszonych wydatków i świadczeń, do których jest zobowiązany skarżący.
Skarżący, pismem z 14 kwietnia 2009 r. zwrócił się o przedłużenie terminu na przesłanie informacji o sytuacji majątkowej. Dołączył zaświadczenie o zatrudnieniu i zarobkach, które potwierdza uzyskiwanie zadeklarowanego przez niego dochodu.
Wpis od skargi w wysokości 500,- zł jest jedynym kosztem sądowym wymaganym w sprawie na obecnym etapie postępowania, zatem z uwzględnieniem jego wysokości należy rozważać zdolność skarżącego w partycypowaniu w kosztach postępowaniach sądowego. Skarżący nie jest osobą trwale niezaradną, jak też trwale niezdolną do aktywności zawodowej – co wynika z treści nadesłanych dokumentów, zatem jego zdolność do osiągania dochodów, jak też możliwość uczestniczenia w kosztach sądowych, może zmieniać się i powinna być rozważana każdorazowo przy złożeniu wniosku. Zwolnienie skarżącego z kwoty wpisu od skargi, we wskazanej w sentencji wysokości, zabezpieczy natychmiastowe rozpoznanie sprawy z jego skargi – przez sąd.
Z nadesłanych przez skarżącego dokumentów wynika, że uzyskuje stałe dochody z tytułu stosunku pracy, w wysokości wskazanej powyżej. Zestawienie wysokości środków, które ma do dyspozycji jego rodzina z wysokością wymaganych kosztów sądowych prowadzi do wniosku, że uiszczenie wpisu od skargi we wskazanej w sentencji wysokości nie uniemożliwia skarżącemu zaspokajania bieżących potrzeb życiowych. W szczególności na takie okoliczności nie wskazał skarżący, a odmienną ocenę zdolności ponoszenia przez skarżącego obciążeń uniemożliwił sam skarżący – ponieważ nie nadesłał materiałów, o które referendarz zwrócił się do niego.
Należy zaznaczyć, że wezwanie zostało doręczone skarżącemu 7 kwietnia, a postanowienie referendarza zapadło 6 maja: skarżący dysponował zatem czasem do uprawdopodobnienia sytuacji, w której się znajduje, według wskazań referendarza sądowego zawartych w piśmie z 31 marca 2009 r. Stąd też należy wnioskować, że referendarz sądowy uczyni zadość wnioskowi skarżącego o przedłużenie terminu.
Co do przyznania stronie pełnomocnika, referendarz sądowy zauważa, że ustanowienie adwokata, czy radcy prawnego w postępowaniu przed sądem administracyjnym pierwszej instancji możliwe jest jedynie w wyjątkowych sytuacjach, których skarżący nie oznaczył w złożonym wniosku. Z uwagi na treść art. 134 i art. 140 § 1 u.p.p.s.a. nie jest uzasadniona obawa skarżącego, domniemana przez referendarza sądowego, że bez udziału profesjonalnego pełnomocnika nie będzie w stanie prawidłowo bronić swojego interesu w postępowaniu. Stronie działającej bez adwokata lub radcy prawnego, obecnej przy ogłoszeniu wyroku, przewodniczący udzieli wskazówek, co do sposobu i terminów wniesienia środka odwoławczego (postanowienie NSA z 27 maja 2008 r. sygn. I FZ 154/08).
Skarżący może też, o czym zostanie odrębnie poinformowany w wezwaniu na rozprawę, złożyć wniosek o pisemne uzasadnienie wyroku – w razie oddalenia skargi. Od opłat w tym zakresie został skarżący zwolniony już w tym postanowieniu. Nadto Sąd orzeka, na podstawie akt sprawy, nie jest związany zarzutami i powołaną podstawą prawną oraz nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego (art. 134 § 1 i § 2 u.p.p.s.a.). Zdaniem referendarza sądowego, na tym etapie postępowania nie ma procesowej konieczności powołania pełnomocnika – tak z uwagi na sposób działania Sądu Administracyjnego, jak brak przymusu adwokackiego i brak konieczności posiadania szczególnych uprawnień przy wykonywaniu czynności procesowych (postanowienie z 24 czerwca 2008 r. sygn. I FZ 240/08). Z czynnościami tymi skarżący – jak wynika z treści nadsyłanych pism – doskonale daje sobie radę, ponieważ w sposób jasny i przejrzysty formułuje oczekiwania i żądania, a te elementy, przy kryterium kontroli legalności c a ł e j sprawy, którą pełni Sąd Administracyjny – wystarczają. Orzeczenie o prawie do pełnomocnika nie pozbawia skarżącego do wystąpienia z kolejnym wnioskiem, kiedy udział pełnomocnika w sprawie będzie obowiązkowy, o czym zostanie poinformowany.
Z tych powodów referendarz sądowy, uznał, na podstawie art.243 § 1, art. 245 § 1, § 2 i § 3 oraz art. 246 § 1 pkt 1 i 2 u.p.p.s.a., jak w sentencji.