Uzasadnienie
Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej u.p.p.s.a, stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym albo zwolnienie od kosztów sądowych lub ustanowienie pełnomocnika (art. 245 § 3 u.p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, o który wnioskuje strona – tj. zwolnienia od kosztów sądowych - następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a.). Zasadami przyjętymi przez ustawodawcę w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest tak odpłatność za wnoszone do sądów środki prawne, jak obowiązek wykazania przez stronę niemożności wygospodarowania środków na poczet kosztów postępowania.
Skarżący, tj. W. C., zwrócił się na formularzu PPF z 329/2/2016 r, z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy poprzez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych (od opłaty sądowej w wysokości 2 tys. zł). Uzasadniając wniosek wskazał – w szczególności - że: - nie posiada majątku trwałego; - miesięczne dochody nie umożliwiają pokrycia wpisu od skargi w wysokości 2 tys. zł; - zaległości podatkowe skarżącego wynoszą ok 1 mln zł; - zobowiązania kredytowe strony wynoszą ok 6 mln zł; - małżonka wnioskodawcy dysponuje miesięcznym dochodem w wysokości 2 tys. zł; - skarżący pomaga co miesiąc małżonce i pełnoletniemu synowi, który nie jest zdolny do samodzielnego utrzymania; - skarżący posiada nieruchomość leśną o pow. 4 ha (o wartości 3 mln zł); - utrzymuje się z emerytury w wysokości 2100 zł; - posiada zobowiązania w wysokości 6 mln zł; - ponosi koszty na utrzymanie domu, opłaty za energię, wodę, gaz, telewizję, internet, telefon w wysokości 900 zł co miesiąc
Odpowiadając na wezwanie referendarza sądowego z 7/3/2016 r o przekazanie wyciągów z rachunków bankowych (także tych związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej), nadesłanie dokumentów finansowych (bilans, księga przychodów, kserokopie zestawienia faktur) za okres, w którym prowadził działalność gospodarczą, kalkulacji kosztów życia i in (karta 138 akt sądowych), skarżący, w piśmie z 18/3/2016 r, zadeklarował przekazanie dokumentów pozwalających na ocenę jego sytuacji majątkowej. Złożył, m.in. rozliczenie miesięcznej zaliczki na podatek dochodowy, PIT-37 za 2014 r, obroty sald za poszczególne okresy, rejestr sprzedaży, zakupów, faktury i in.
Referendarz sądowy wskazuje, że w sprawie wymagany jest wpis sądowy od skargi (jedyny wymagalny koszt sądowy) w kwocie 2000 zł, tej kwoty dotyczy wniosek strony, zatem do tej kwoty należałoby odnieść zdolność skarżącego do ponoszenia kosztów postępowania. Z akt sprawy wynika, ze skarżący uiścił już część kosztów, ponieważ wpłacił 500 zł(potwierdzenie z 4/1/2016 r, karta 122 akt sadowych). Do uiszczenia pozostała zatem kwota ok 1500 zł.
Z uwagi na etap sprawy, tj prawo pomocy złożone przy wezwaniu no uiszczenie wpisu od skargi, naturalnym i oczywistym byłoby uwzględnienie wniosku strony: po to, by miała "bezdyskusyjnie" zagwarantowane prawo do rozpoznania sprawy, by mogła przekonać się oraz zweryfikować i to bez zwłoki (periculum in mora) - prawidłowość podjętego względem niej przez organy administracji, rozstrzygnięcia.
Referendarz sądowy, po zbadaniu sprawy, uznał jednak, że rozstrzygnięcie o takiej (korzystnej dla strony) treści jest niemożliwe do podjęcia, jeśli uznać, że referendarz sądowy jest związany zasadami racjonalnego myślenia i uwzględnia tzw "doświadczenie życiowe".....
Skarżący zadeklarował uzyskiwanie stałego miesięcznego dochodu w wysokości 2100 zł. Zdaniem referendarza sądowego, jest on w stanie wygospodarować należność na spory sądowe choćby z tej kwoty, skoro jego małżonka uzyskuje, co miesiąc, 2 tys zł (rubryka 5 formularza). Gdyby natomiast zawiodły już wszystkie sposoby zgromadzenia środków na poczet sprawy sądowej, włączając w to możliwość renegocjacji umowy z profesjonalnym pełnomocnikiem, z którego usług korzysta (choć tej ostatniej możliwości referendarz sadowy nie jest w stanie w pełni ocenić, ponieważ strona nie ustosunkowała się do pkt 4 wezwania z 7/3/2016 r), strona posiada majątek trwały o wartości umożliwiającej rozpoczęcie rozmów z bankami (dom, działka o wartości 3 mln zł) w celu uzyskania kredytowania.
Wobec powyższego, referendarz sądowy pomija jako zbędny w swoich rozważaniach nałożony nań przez NSA (którego orzeczenia są dla orzecznika niezbywalną wskazówką - sum via et veritas....) obowiązek odnoszenia kosztów związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą – do przychodów uzyskiwanych z działalności, chociaż w niniejszej sprawie wydaje się, że spór podatkowy i spór przed sądem jest efektem prowadzenia działalności gospodarczej (rozliczenia w podatku od towarów i usług). I choć, co do zasady, koszt podatkowy i koszt sądowy związane ze sporem należy traktować jako koszt działalności gospodarczej w ogóle (zdolność do jego poniesienia należy odnosić do uzyskiwanego w spornym okresie przychodu), to przyczyną odmowy przyznania prawa pomocy nie są wyniki rozliczenia przychodu z działalności gospodarczej za 01-2016 r (skarżący osiągnął przychód w wysokości ok 25 tys zł, obrót wynika także z ewidencji zakupów i sprzedaży).
Referendarz sądowy, nie znajdując sposobu – pomimo podjętych starań - na uwzględnienie wniosku strony, na podstawie art. 243 § 1 p.p.s.a., art. 245 p.p.s.a., art. 246 § 1 p.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., był zobowiązany postanowić jak w sentencji.