Uzasadnienie
We wniosku złożonym na urzędowym formularzu PPF skarżący – M.C. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że nie prowadzi działalności gospodarczej. Nie ma innych źródeł dochodów. Nie posiada oszczędności, ani wartościowych rzeczy do sprzedania. Z oświadczeń skarżącego wynika, że nie prowadzi on z nikim wspólnego gospodarstwa domowego.
Z uwagi na fakt, że oświadczenia zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego, na podstawie art. 255 w zw. z art. 252 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 20012 r., poz. 270 ze zm., dalej – "p.p.s.a."), referendarz sądowy wezwał skarżącego do: nadesłania zeznań podatkowych skarżącego oraz osób, z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe za 2013 r. i 2014 r. (lub w innych sposób udokumentowania wysokości uzyskanych dochodów), wskazania i udokumentowania wysokości aktualnych dochodów skarżącego oraz osób, z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe (dochody ze stosunku pracy, otrzymywanie zasiłki, inne świadczenia), nadesłania zaświadczenia o posiadaniu przez skarżącego statusu osoby bezrobotnej i ewentualnym pobieraniu zasiłków, w przypadku braku statusu osoby bezrobotnej – wyjaśnienie takiego stanu rzeczy, nadesłania wyciągów ze wszystkich rachunków bankowych skarżącego za ostatnie trzy miesiące, przedstawienia zestawienia miesięcznych dochodów i wydatków skarżącego, w tym na utrzymanie mieszkania, opłaty za media, wyżywienie, i inne (jeżeli inne osoby partycypują w kosztach utrzymania domu, należy wskazać te osoby oraz wyjaśnić z jakiego tytułu i w jakiej formie partycypują w tych kosztach).
W odpowiedzi skarżący wyjaśnił, że nie składał zeznań podatkowych za 2013 i 2014 r. Z nikim nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego. W tych latach nie uzyskiwał dochodów podlegających opodatkowaniu. Skarżący oświadczył, że zajmuje się działalnością rolniczą, która w związku z eksperymentalnym charakterem i uzyskanymi wcześniej patentami nie przynosi dochodów w skali nawet kilkuletniej, realnie ma bilans ujemny. Skarżący oświadczył, że niewielkimi kwotami 500-600 zł miesięcznie, wspomaga go rodzina, tj. rodzice, brat i żona mieszkająca pod innym adresem. Aktualnie skarżący nie ma innych dochodów. W związku z prowadzeniem od 18 lat działalności rolniczej skarżący nie może mieć statusu osoby bezrobotnej. Na utrzymanie skarżący wydaje miesięcznie następujące kwoty: 300 zł na wyżywienie, 500 zł inne wydatki. W związku z prowadzoną eksperymentalną działalnością rolniczą i potrzebą bieżącej kontroli zbudowanych [...], a także efektów oddziaływania na uprawy, skarżący przebywa przeważnie w tzw. "terenie", czyli u znajomych, głównie rolników. Nie ponosi opłat z tytułu pomieszkiwania u nich.
Do pisma skarżący załączył niezidentyfikowany wydruk z rachunku w [...] oraz wydruk elektronicznego zestawienia operacji za okres od 1 grudnia 2014 do 1 marca 2015 r. na rachunku bankowym skarżącego w [...]. Wydruk ten nie dokumentuje żadnych operacji na rachunku.
Postanowieniem z 27 marca 2015 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił Skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
Pismem z 23 kwietnia 2015 r. Skarżący złożył sprzeciw od ww. postanowienia. Skarżący zarzucił błędne przyjęcie, że nie wykazał podstaw do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W uzasadnieniu zaznaczył, iż w odpowiedzi na wezwanie Sądu złożył wszelkie żądane informacje. Wcześniej nie poinformowano go, że powinien przedstawić dowody. W ocenie Skarżącego jeszcze przed rozstrzygnięciem powinien zostać poinformowany i wezwany do ich przedstawienia. Skarżący podkreślił, iż jego oświadczenie złożone na stosownym druku jest takim dowodem. Podniósł, iż odmowa przyznania prawa pomocy pozbawi go prawa do rozpoznania sprawy przez Sąd. Do sprzeciwu załączył wydruki z dwóch rachunków w [...] (potwierdzenie transakcji z dnia 7 lipca 2014 r. oraz z dnia 21 listopada 2014 r.). Skarżący wyjaśnił, iż nie ma możliwości powiązania danych osobowych z transakcjami przy wskazaniu zakresu czasowego. Wskazał, iż jest to możliwe jedynie w pojedynczej transakcji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
W myśl art. 260 zdanie pierwsze z ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej: "p.p.s.a." w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Skuteczne wniesienie przez Skarżącego sprzeciwu skutkowało zatem usunięciem z obrotu prawnego orzeczenia referendarza sądowego, tj. postanowienia z 13 marca 2014 r.
Zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a., stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do art. 245 § 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast - w myśl art. 245 § 3 p.p.s.a - zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.
W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym (tj. zgodnie z ww. żądaniem) następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z użytego w tym przepisie zwrotu "gdy wykaże" wynika, iż ciężar dowodu w zakresie powyższej przesłanki spoczywa na stronie. To strona zatem ma przekonać Sąd, że znajduje się w sytuacji, która uniemożliwia jej poniesienie kosztów postępowania. Strona powinna więc należycie uzasadnić i udokumentować okoliczności, na które powołuje się we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Jeżeli zawarte w nim oświadczenie strony okaże się niewystarczające lub budzi wątpliwości, strona ma obowiązek złożyć - na wezwanie - dodatkowe informacje lub dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Możliwość wezwania daje Sądowi przepis art. 255 p.p.s.a.
W niniejszej sprawie z możliwości tej skorzystano uznając, że dane zawarte w formularzu PPF nie są wystarczające do podjęcia rozstrzygnięcia. Wezwanie z 10 lutego 2015 r. precyzyjnie określało jakich oświadczeń oczekiwano od Skarżącego i jakie dokumenty powinny zostać przedstawione. Skarżący m. in. został zobowiązany do wskazania i udokumentowania wysokości aktualnych dochodów skarżącego oraz osób, z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe (dochody ze stosunku pracy, otrzymywanie zasiłki, inne świadczenia), nadesłania zaświadczenia o posiadaniu przez skarżącego statusu osoby bezrobotnej i ewentualnym pobieraniu zasiłków, w przypadku braku statusu osoby bezrobotnej – wyjaśnienie takiego stanu rzeczy, nadesłania wyciągów ze wszystkich rachunków bankowych skarżącego za ostatnie trzy miesiące, przedstawienia zestawienia miesięcznych dochodów i wydatków skarżącego, w tym na utrzymanie mieszkania, opłaty za media, wyżywienie, i inne.
Sąd zauważa, iż oświadczenia skarżącego, sprowadzają się do stwierdzenia, że prowadzi on eksperymentalną działalność rolniczą, z tytułu której nie uzyskuje żadnych dochodów. Jedynym źródłem utrzymania skarżącego są środki finansowe w wysokości 500-600 zł miesięcznie otrzymywane od rodziny (rodzice, brat żona). Jednocześnie skarżący wskazał, że jego miesięczne wydatki wynoszą 800 zł (300 zł wyżywienie i 500 zł inne wydatki). Skarżący utrzymuje, że nie ponosi kosztów mieszkania, bowiem "pomieszkuje" u znajomych rolników. Okoliczności tych skarżący nie poparł jakąkolwiek dokumentacją.
Zdaniem Sądu w świetle złożonych oświadczeń niewiarygodnym jest, aby skarżący od 2013 r. nie uzyskiwał żadnych dochodów i pozostawał na wyłącznym utrzymaniu rodziny, tym bardziej, że kwota 500-600 zł złotych otrzymywana od rodziny nie wystarcza na zaspokojenie miesięcznych wydatków skarżącego, których wysokość sam skarżący określił na 800 zł. Ponadto, skarżący prowadzi eksperymentalną działalność rolniczą polegającą – jak sam twierdzi – m.in. na budowaniu [...], co z pewnością wymaga dysponowania jakimiś środkami finansowymi, których źródeł skarżący nie wskazał. Niejasna jest również kwestia prowadzenia gospodarstwa domowego przez skarżącego.
Skarżący twierdzi bowiem, że nie mieszka z żoną, niemniej jednak żona partycypuje w kosztach jego utrzymania. Poza tym nie wyjaśniona jest również okoliczność zaspakajania potrzeb mieszkaniowych skarżącego oraz ponoszenia kosztów z tym związanych w okresie, w którym skarżący nie korzysta z możliwości "pomieszkiwania" u znajomych rolników zwłaszcza, iż jak wynika z danych zawartych w wyciągach z rachunków bankowych jako adres Skarżącego wskazano ul. [...] w W.. Ten sam adres Skarżący wskazał w skardze jako adres do korespondencji, w którym osobiście odbierał kierowaną do niego korespondencję.
Ponadto Sąd zauważa, iż Skarżący wyjaśnił że w związku z prowadzeniem od 18 lat działalności rolniczej skarżący nie może mieć statusu osoby bezrobotnej.
Należy wskazać, iż zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. e) i d) ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (tekst jednolity Dz. U. z 2015r. poz. 149) przesłanki odmowy przyznania statusu osoby bezrobotnej wskazują, iż Skarżący jest właścicielem lub posiadaczem samoistnym lub zależnym nieruchomości rolnej w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. -Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93, z późn. zm.) o powierzchni użytków rolnych przekraczającej 2 ha przeliczeniowe lub też uzyskuje przychody podlegające opodatkowaniu podatkiem dochodowym z działów specjalnych produkcji rolnej.
Tym samym budzą wątpliwości oświadczenia Skarżącego, co do jego rzeczywistego stanu majątkowego oraz przychodów. W związku z powyższym uznać należy, że Skarżący nie wykazał w sposób niebudzący wątpliwości, jaka jest jego sytuacja majątkowa. Złożony przez niego wniosek o przyznanie prawa pomocy nie zasługuje zatem na uwzględnienie.
Warto również przypomnieć, jak to słusznie zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 27 maja 2008 r. o sygn. akt II GZ 112/08, że rozpatrywanie wniosku o przyznanie prawa pomocy nie polega na swobodnym uznaniu, lecz podlega określonym regułom, których należy przestrzegać. W tym zakresie pozytywne rozpatrzenie wniosku może nastąpić tylko wówczas, gdy bez wątpliwości wykazane zostanie, iż sytuacja majątkowa w jakiej się wnioskodawca znajduje nie pozwala mu na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania.
Skoro zatem Skarżący nie uprawdopodobnił okoliczności, z powodu których nie jest w stanie wygospodarować należnej kwoty wpisu od skargi w niniejszej sprawie, to uznać należało, że Skarżący nie wykazał w sposób bezsprzeczny i nie budzący wątpliwości, iż jej sytuacja materialna uniemożliwia poniesienie kosztów postępowania, jak tego wymaga art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a...
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 243 § 1 p.p.s.a. oraz art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 254 § 1 p.p.s.a., Sąd postanowił jak w sentencji.