Uzasadnienie
Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej u.p.p.s.a, stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym albo zwolnienie od kosztów sądowych lub ustanowienie pełnomocnika (art. 245 § 3 u.p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, o który wnioskuje strona – tj. zwolnienia od kosztów sądowych - następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje natomiast zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego i następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 245 § 2 u.p.p.s.a.). Zasadą przyjętą przez ustawodawcę w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest odpłatność za wnoszone do sądów środki prawne.
Skarżący, tj. T. M., zwrócił się na formularzu PPF z 4/3/2016 r, z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W oświadczeniu PPF oraz w dodatkowym oświadczeniu nadesłanym w wykonaniu wezwania referendarza sądowego poinformował o tym, że: jest osoba bezrobotną, bez prawa do zasiłku; - po wstrzymaniu zwrotu podatku VAT nie jest w stanie kontynuować działalności gospodarczej, przez co utracił źródło dochodu; - do listopada 2014 r. otrzymywał świadczenie rehabilitacyjne, o którego ponowne przyznanie aktualnie się ubiega; - na prowadzenie działalności zaciągnął kredyt, którego nie ma z czego spłacać.; - na rachunkach bankowych posiada debety; - utrzymuje się z pomocy rodziców; - postępowania egzekucyjne zostały umorzone z uwagi na brak majątku; - nie korzysta z pomocy społecznej
W wykonaniu wezwania referendarza sądowego (o nadesłanie kalkulacji kosztów życia, jak też wyciągów z rachunków bankowych, zeznań podatkowych, wysokości dochodów – swoich i żony oraz dokumentacji działalności gospodarczej za wskazany okres prowadzenia tej działalności), skarżący przekazał plik dokumentów (m.in. przedstawił zaświadczenia lekarskie, wyciągi bankowe, wydruk z CEiDG, zaświadczenie o zarejestrowaniu jako osoba bezrobotna, oświadczenie rodziców o udzielaniu pomocy, postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego).
Na obecnym etapie postępowania sądowoadministracyjnego wymagalnym kosztem Skarżącego jest wpis sądowy od skargi (kasacyjnej) w wysokości ok 1000 zł. Zatem do tej wielkości należy odnieść wniosek strony
Referendarz sądowy ma świadomość faktu, że sytuacja życiowa strony została już gruntownie a rozbieżnie oceniona przez Sąd. Referendarz sądowy ma jednak na uwadze fakt, że wniosek strony był w niniejszej sprawie badany na początku 2015 r (dość dawno temu), kiedy strona dysponowała szczątkowymi dochodami. Natomiast w sprawie "bliźniaczej" ocena sytuacji majątkowej strony została przeprowadzona 4 lutego 2016 r (III SA/Wa 2483/15).
Sąd, po wnikliwym zbadaniu kondycji życiowej skarżącego stwierdził, że "okoliczności przedstawione przez Skarżącego we wniosku o przyznanie prawa pomocy, jak również wynikające z nadesłanych dokumentów pozwalają uznać, że sytuacja Skarżącego uzasadnia przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Wskazać trzeba, że Skarżący jest aktualnie osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, pozostającą pod stałą opieką lekarską, posiadającą zadłużenie. Skarżący utrzymuje się z pomocy rodziców, którzy użyczają mu pokój, w związku z czym nie ponosi kosztów mieszkania. Otrzymuje od nich 400-500 zł miesięcznie, z czego finansuje koszty leczenia (40 zł), telefon (30 zł) i wydatki na jedzenie (350 zł). Opisana sytuacja, w której wnioskodawca ma problemy z samodzielnym zaspokojeniem podstawowych potrzeb życiowych, skutkuje uznaniem, iż nie jest on także w stanie poczynić jakichkolwiek oszczędności w ponoszonych wydatkach w celu zdobycia środków finansowych na koszty sądowe.
Wprawdzie nie jest znana wysokość dochodów rodziców skarżącego, ani ich majątek, na których z mocy prawa (art. 87 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego) spoczywa obowiązek niesienia pomocy dzieciom, ale nie można również wymagać, aby w kosztach sądowych niniejszego postępowania partycypowali rodzice skarżącego, wobec tego, iż jak wspomniano wspomagają oni już Skarżącego w utrzymaniu. Biorąc zatem, pod uwagę powyższe okoliczności oraz wysokość wpisu od skargi, należało uznać, iż w sytuacji Skarżącego odmowa przyznania prawa pomocy, stanowiłaby w istocie odebranie zagwarantowanego w Konstytucji RP prawa do sądu".
Referendarz sądowy zauważa, że sytuacja życiowa skarżącego nie zmieniła się od czasu badania jego wniosku w lutym, natomiast zadeklarowany fakt [...] nie wskazuje na możliwość szybkiego uzyskania przez stronę środków finansowych, które mogłyby być przeznaczone na potrzeby postępowania sądowego.
Z tych powodów, mając na uwadze zgromadzony materiał dowodowy, na podstawie art. 243 § 1 p.p.s.a., art. 245 § 1 i § 3 p.p.s.a., art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., należało uznać, jak w sentencji.