Uzasadnienie
Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w dniu 28 maja 2013 r. K. B., dalej jako Skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika w osobie radcy prawnego W.K.
Na podstawie zarządzenia Przewodniczącej Wydziału z dnia 31 maja 2013 r.
Skarżący został wezwany do nadesłania wypełnionego formularza PPF oraz przedstawienia dodatkowych informacji o jego stanie majątkowym.
W odpowiedzi na wezwanie pismem z dnia 26 czerwca 2012 r. Skarżący poinformował, iż nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego siebie i jego rodziny. Zaznaczył, iż w związku z postępowaniami dotyczącymi jego odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe spółki H. SA w chwili obecnej ma zablokowane konto z tytułu zaległości w podatku dochodowym od osób prawnych i nie jest w stanie pokryć kosztów związanych z powyższym postępowaniem. Skarżący posiada rozdzielność majątkową z żoną. Nie ma z żoną nigdy wspólnego konta. W ciągu ostatnich 3 miesięcy Skarżący otrzymał wynagrodzenie w kwocie 2222 zł. Wynagrodzenie za dwa miesiące przekazał żonie za swoją zaległą część czynszu ok. 600 zł miesięcznie. Wskazał, iż bieżące wydatki na zakup żywności wynoszą 1600 zł. W latach 2012-2013 nie prowadził żadnej działalności gospodarczej. Zaznaczył, iż “nie prowadzi rachunku bankowego w ostatnich 6 miesiącach".
Nie posiada innych źródeł utrzymania. Skarżący wspólnie z żoną leczy się w [...] w W.. Koszt w zależności od miesiąca waha się od 2000 do 10.000zł. Jest zobowiązany do zapłaty zobowiązań podatkowych za spółkę H. SA za zobowiązania w podatku dochodowym od osób prawnych łącznie 123 000 oraz VAT w kwocie 243.000 zł Obecnie egzekucja została wstrzymana. Ponadto Skarżący w formularzu PPF podał, iż nie posiada nieruchomości, zaś jego żona posiada ½ własności mieszkania przy ulicy [...] w W. o powierzchni 40 m2. Skarżący posiada 50 udziałów w spółce P. o wartości 0 zł. Wskazał, iż wierzytelność ww. spółki jest w praktyce nieściągalna.
Skarżący osiąga wynagrodzenie z tytułu umowy o pracę w wysokości 1500 zł brutto. Zaś jego żona z tytułu umowy o pracę otrzymuje wynagrodzenie w wysokości 5000 zł brutto. Do pisma załączył odpisy zeznań podatkowych Skarżącego i jego żony oraz umowę o wyłączeniu wspólności ustawowej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Na podstawie art. 243 § 1 oraz art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej: "p.p.s.a." Sąd może - na wniosek strony - przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. W myśl art. 245 § 2 i § 3 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika, a w zakresie częściowym - zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.
Przechodząc do oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy należy podkreślić, że występująca w postępowaniu sądowoadministracyjnym instytucja "prawa pomocy" stanowi odstępstwo od zasady, że to strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy może mieć zatem miejsce w przypadkach wyjątkowych, kiedy to spełnione zostaną przesłanki określone w art. 246 p.p.s.a.
Zgodnie z § 1 tegoż artykułu Sąd przyznaje prawo pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Udzielenie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania z budżetu Państwa i powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe.
Stosownie do art. 245 § 3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Powyższe uregulowania wprost przenoszą na stronę ciężar wykazania przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy. Wobec tego pochodzące od niej informacje na temat jej możliwości płatniczych, powinny być na tyle szczegółowe, by możliwa była ocena rzeczywistej kondycji finansowej strony.
Z art. 246 § 1 i 2 p.p.s.a. wynika, że strona ma przekonać sąd, że znajduje się w sytuacji opisanej w tych przepisach, która uniemożliwia poniesienie jej jakichkolwiek kosztów postępowania lub poniesienie pełnych kosztów postępowania. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, że strona powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Jeżeli fakty, które podaje we wniosku, nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami o stanie majątkowym strony, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (np. post. NSA: z dnia 9 września 2004 r., FZ 360/04, z dnia 7 marca 2006 r., II OZ 211/06, niepubl.). Podobnie sąd oceniał sytuację, gdy skarżący nie przedstawił dokumentów, w oparciu o które można by ustalić, jakimi środkami miesięcznie dysponuje i na jakim poziomie kształtują się koszty jego utrzymania, stwierdzając, że w takim przypadku niemożliwe jest ustalenie, czy poniesienie przez niego kosztów sądowych mogłoby się wiązać z uszczerbkiem utrzymania uzasadniającym przyznanie prawa pomocy (post.
WSA w Warszawie z dnia 12 czerwca 2006 r., III SA/Wa 967/06). W jednym z orzeczeń WSA w Warszawie stwierdził nawet, że skoro ciężar wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie, wszelkie wątpliwości dotyczące jej stanu majątkowego i dochodów należy rozstrzygać na jej niekorzyść (post. z dnia 10 maja 2006 r., III SA/Wa 3456/05).
W pierwszej kolejności Sąd pragnie zwrócić uwagę, iż Skarżący złożył wniosek o przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym tj. zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. Jedynym wymagalnym kosztem postępowania na obecnym etapie postępowania jest wpis sądowy od skargi w wysokości 500 zł, który Skarżący uiścił. Wniosek nie może dotyczyć jednak tych kosztów, gdyż wniosek o przyznanie prawa pomocy działa wyłącznie na przyszłość. Natomiast rozstrzyganie o kosztach wymagalnych w przyszłości na tym etapie postępowania byłoby przedwczesne. Przyszłe ewentualne koszty postępowania mogą być przedmiotem rozpoznania kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy.
Wobec powyższego Sąd odniósł się do wniosku Skarżącego jedynie w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika, jako że taki wniosek mógłby być złożony na tym etapie postępowania.
Oceniając wniosek Skarżącego z punktu widzenia kryterium wskazanego w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., należy stwierdzić, że nie zasługuje on na uwzględnienie, bowiem w niniejszej sprawie pozostają wątpliwości których Skarżący nie wyjaśnił. Jak już wskazano na wstępie to na stronie ciąży obowiązek wykazania w sposób wyczerpujący przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy. Wobec tego pochodzące od niego informacje powinny być na tyle szczegółowe, by możliwa była ocena rzeczywistej kondycji finansowej strony.
Należy również wyjaśnić, że w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy, które ma charakter wpadkowy w stosunku do postępowania głównego, ocenia się możliwości finansowe wnioskodawcy, z uwzględnieniem dochodów i stanu majątkowego małżonka i nie zmienia tego istniejąca między małżonkami rozdzielność majątkowa. W świetle przepisów prawa rodzinnego rozdzielność majątkowa odnosi się - jak sama nazwa wskazuje - do majątków małżonków, a nie do ich wzajemnych obowiązków. Rozdzielność majątkowa dotyczy zatem kwestii zobowiązań każdego z małżonków wobec osób trzecich, a także kwestii samodzielnego dysponowania i zarządzania swoimi majątkami (por. postanowienia NSA: z 2 marca 2009 r., I FZ 31/09; z 2 września 2009 r., I FZ 199/09; z 17 lutego 2010 r., II FZ 21/10). Inaczej mówiąc rozdzielność majątkowa nie zwalnia małżonków z obowiązku wzajemnego wsparcia finansowego, a ponadto nie uzasadnia odmowy udzielenia informacji na temat sytuacji majątkowej drugiego małżonka.
Tymczasem Skarżący pomimo wezwania nie nadesłał wyciągów z rachunku bankowego żony, informując jedynie, iż nigdy nie posiadał z żoną wspólnego konta. Ponadto Skarżący złożył sprzeczne oświadczenia w zakresie posiadania rachunku bankowego wskazując, iż "nie prowadzi rachunku bankowego w ostatnich 6 miesiącach". Jednocześnie podniósł, iż w związku z postępowaniami dotyczącymi jego odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe spółki H. S.A. w chwili obecnej ma zablokowane konto z tytułu zobowiązania z podatku CIT.
Zdaniem Sądu informacja dotycząca dochodów Skarżącego i jego żony jest niewiarygodna. Za argumentacją taką przemawia bowiem fakt, że Skarżący wraz z żoną ponosi wydatki, które znacznie przekraczają kwotę ich dochodów. Według oświadczenia Skarżący osiąga wynagrodzenie z tytułu umowy o pracę w wysokości 1500 zł brutto, zaś jego żona w wysokości 5000 zł brutto. Z tego w ciągu ostatnich 3 miesięcy Skarżący otrzymał wynagrodzenie jedynie w kwocie 2222 zł. Natomiast bieżące wydatki w gospodarstwie domowym Skarżącego na zakup żywności wynoszą 1600 zł. Ponadto Skarżący przekazał żonie za swoją zaległą część czynszu za dwa miesiące kwotę ok. 600 zł miesięcznie. Skarżący oświadczył ponadto, iż wspólnie z żoną leczy się w [...] w W.. Koszt w zależności od miesiąca waha się od 2000 do 10.000 zł.
Powyższe okoliczności sugerują, że Skarżący, bądź też jego żona, mogą posiadać inne jeszcze źródła przychodów lub oszczędności. Zwłaszcza, że jak wynika z nadesłanego przez Skarżącego zeznania podatkowego za 2011 r. Skarżący osiągnął przychód w wysokości 137.286, 98 zł. Sąd za niewiarygodne uznał zatem oświadczenie Skarżącego, co do sytuacji majątkowej Skarżącego i jego żony. Powyższe rozbieżności, nieścisłości i luki w informacjach podanych przez Skarżącego nie pozwalają przyjąć, że udowodnił on, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy. W związku z tym uznać należy, że Skarżący nie wykazał w sposób niebudzący wątpliwości, jaka jest jego sytuacja majątkowa. Złożony przez niego wniosek o przyznanie prawa pomocy nie zasługuje zatem na uwzględnienie.
Sąd, w tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 oraz art. 254 § 1 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.