Uzasadnienie
Skarżący Z. D. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych. Wskazał, iż mieszka wraz z żoną i dwójką dzieci. Utrzymuje się z gospodarstwa rolnego, zaś jego żona z umowy o pracę. Łączny ich dochód wynosi 3.000 zł. Koszty miesięcznego utrzymania Skarżący określił na 2.500 zł. Do majątku zaliczył dom oraz nieruchomość rolną.
W wykonaniu wezwania referendarza sądowego Skarżący wyjaśnił, że otrzymuje roczne dopłaty z funduszy strukturalnych w kwocie ok. 8.000 zł. Przedstawił strukturę wydatków, wśród których wymienił telefon (315 zł), energię elektryczną (367,56 zł), media (85,10 zł), ubezpieczenie (163,91 zł), ochronę (36,90 zł), wodę (418,72 zł). Wskazał, iż pomoc prawna udzielana przez pełnomocnika jest przyjacielską przysługą. Skarżący przedłożył informację roczną dla osoby ubezpieczonej, dokumenty obrazujące wydatki, informację PIT-11, wyciągi bankowe.
Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje:
Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Instytucja prawa pomocy jest odstępstwem od tej reguły, w związku z tym należy ją stosować wyjątkowo. Wprowadzona została bowiem jako realizacja konstytucyjnego prawa do sądu dla osób, które rzeczywiście nie posiadają żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie prezentowano pogląd, że ochrona prawa do sądu przysługuje tym wnioskodawcom, którzy wykażą istnienie przesłanek określonych w art. 246 P.p.s.a. poprzez wyczerpujące i rzetelne przedstawienie swojej sytuacji materialnej (por. postanowienie NSA z 13 maja 2015 r., II FZ 292/15). To strona zatem ma przekonać Sąd, że znajduje się w sytuacji, która uniemożliwia jej poniesienie kosztów postępowania.
Powinna więc należycie uzasadnić i udokumentować okoliczności, na które powołuje się we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w treści art. 252 § 1 P.p.s.a., zgodnie z którym wniosek taki powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o jej stanie majątkowym i dochodach. Co istotne przy rozpatrywaniu wniosku Sąd nie jest ograniczony do analizy złożonego formularza, lecz jest uprawniony – w przypadku uznania tychże oświadczeń za niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego strony, a także w przypadku, gdy oświadczenia te budzą wątpliwości – do zobowiązania wnioskodawcy do złożenia na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jego stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Stanowi o tym art. 255 P.p.s.a.
W niniejszej sprawie referendarz sądowy wykorzystał prawo nadane mu tym przepisem i wezwał Skarżącego do nadesłania dodatkowych informacji, a także wskazał jakie to mają być informacje.
W odpowiedzi na to wezwanie przesłał on co prawda szereg dokumentów źródłowych, niemniej ich lektura prowadzi do wniosku, że nie ujawnił on wszystkich istotnych – z punktu widzenia oceny możliwości płatniczych - okoliczności.
Wśród tych dokumentów zabrakło mianowicie wyciągów z rachunków bankowych Skarżącego. Oświadczył on jedynie, że "posiada rachunek bankowy w [...] w P. ". Tymczasem wyciągi takie są niezbędne dla oceny możliwości płatniczych strony poprzez zobrazowanie jakiego rzędu wpływy pieniężne osiąga i w jakich wysokościach następuje ich dystrybucja. Inaczej mówiąc wyciąg bankowy daje rzeczywisty obraz operacji dokonywanych na rachunku, a więc przedstawia rzeczywistą płynność finansową jego właściciela.
Nieprecyzyjne są także dane dotyczące wysokości miesięcznych wydatków. Skarżący ogólnie tylko podał, że wynoszą one ok. 2.500 zł. Przedłożył także dokumenty obrazujące część z tych wydatków, takich mianowicie jak: wywóz nieczystości, opłata za gospodarowanie odpadami, ubezpieczenie, woda, media, Internet, ochrona, energia elektryczna. Skarżący nie ujawnił natomiast wysokości raty miesięcznej spłacanego kredytu. W tej sytuacji nie sposób zweryfikować czy istotnie wydatki te wynoszą – jak zadeklarował to Skarżący – 2.500 zł miesięcznie i czy zadeklarowany na poziomie 3.000 zł dochód wydatki te w całości pokrywa.
Referendarz sądowy powziął ponadto wątpliwości co do zupełności udzielonych przez Skarżącego informacji. Na podstawie przesłanej faktury dotyczącej usług telekomunikacyjnych, gdzie jako nabywcę tych usług wskazano M. sp. z o.o. ustalono bowiem, że Skarżący pełni w tej spółce funkcję prezesa zarządu, jest także jej wspólnikiem. Okoliczności tej Skarżący nie ujawnił, nie wskazał też czy z racji pełnienia powyższej funkcji uzyskuje jakikolwiek dochód.
W tej sytuacji nie sposób stwierdzić, że koszt zainicjowanego przez Skarżącego postępowania jest obciążeniem przekraczającym możliwości finansowe jego i jego rodziny. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.