Uzasadnienie
Przedsiębiorstwo Wielobranżowe V. S.C. E. G., A. S. - dalej "Skarżąca" lub "Spółka", na urzędowym formularzu PPPr, wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych, motywując to trudną sytuacją finansową. Skarżąca podniosła, że w dochód za 2011 r. wyniósł ok. 40.000 zł, tj. po 20.000 zł na każdego ze wspólników. Z kwoty tej spłacane są pożyczki i należności podatkowe (ok. 10.000 zł miesięcznie). Spółka wskazała, ze na rachunku bankowym posiada kwotę 13.719,82 zł. W piśmie z 10 stycznia 2012 r. poinformowała, że miesięcznie, z tytułu ZUS, uiszcza 1.780,28 zł na rzecz B. - 49 zł, z tytułu innych zobowiązań (telefon, czynsz, wywóz śmieci) około 2.960 zł. Ponadto za lata 2006-2007 r. ma zaległości podatkowe w wysokości 252.112,22 zł plus odsetki za zwłokę. Posiada należności za towar w wysokości 1.837,22 zł. Do wniosku strona załączyła wyciąg z rachunku bankowego, podliczenie dochodu za 2010 r., wyciągi z podatkowej księgi przychodów i rozchodów, zaświadczenie o wysokości dochodu podatnika w podatku dochodowym od osób fizycznych, zeznania o wysokości osiągniętego dochodu w 2009 i 2010 r.
Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 10 lutego 2012 r. odmówił Skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
Spółka pismem z dnia 21 lutego 2012 r. wniosła sprzeciw od powyższego postanowienia. W uzasadnieniu stwierdziła, że odmowę przyznania prawa pomocy do zwolnienia od kosztów sądowych uważa za niesłuszną i krzywdzącą. Swoją sytuację finansową szczegółowo przedstawiła na urzędowym formularzu PPR. Sytuacja finansowa do dnia 20 lutego 2012 r. nie uległa zmianie, a nawet się pogorszyła. Stan majątkowy wyraźnie wskazuje, że nie może ona ponieść kosztów sądowych związanych z udziałem w sprawie. Obecnie nie posiada żadnych środków finansowych na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. W urzędowym formularzu PPR wykazała, że na rachunku bankowym posiadała kwotę 13.719,82 zł. Była to kwota przed zapłaceniem raty w wysokości 10.000 zł. oraz kwota związana z zapłatą za zakupiony towar. Jak wynika z rozliczeń, ta kwota jest jeszcze za niska aby można było pokryć wszystkie zobowiązania Spółki. Wykazane kwoty w formularzu PPR z tytułu ZUS, należności za telefon, czynsz czy wywóz śmieci są jak najbardziej aktualne i odpowiadają prawdzie.
Skarżąca nie zgodziła się z tezą Referendarza sądowego, że wydatki związane z postępowaniem sądowym należy zaliczyć do jednych z wydatków ponoszonych w trakcie szeroko pojętej działalności gospodarczej. Wskazała, że przy prowadzeniu działalności gospodarczej nie zakłada się, że sprawa trafi do Sądu, a opłaty sądowe powinny być traktowane jako część kosztów prowadzonej działalności.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje.
Na wstępie zaznaczyć należy, iż zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.) - dalej "p.p.s.a.", wniesienie sprzeciwu na postanowienie referendarza sądowego skutkuje tym, iż traci ono moc a wniosek skarżącego podlega ponownemu rozpatrzeniu.
W myśl art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W przypadku osób prawnych, a także innych jednostek organizacyjnych nie posiadających osobowości prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym - gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a.), a zakresie częściowym - gdy osoba ta wykaże, iż nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (pkt 2 cyt. wyżej przepisu).
Sąd może zwolnić od kosztów sądowych tylko w sytuacji, gdy wnioskodawca wykaże, że nie ma realnych możliwości finansowych ich poniesienia. Zatem to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione.
Nie ulega wątpliwości, iż każdy, kto wnosi do Sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do uiszczenia stosownych kosztów sądowych, a także powinien być przygotowany na poniesienie wydatków związanych z prowadzeniem procesu sądowego.
Wykładnia językowa art. 246 § 2 pkt 1 i 2 p.p.s.a. jednoznacznie wskazuje, że to wnioskodawca powinien wykazać, przedstawiając odpowiednie argumenty i dowody, iż nie ma żadnych środków lub nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Na podkreślenie zasługuje także to, iż Sąd nie jest zobligowany do prowadzenia odrębnego postępowania mającego na celu ustalenie faktycznych możliwości finansowych Skarżącej. To na Skarżącej spoczywa ciężar dowodzenia, iż nie jest w stanie ponieść należnych, ustawowych kosztów postępowania, w tym wpisu sądowego.
W niniejszej sprawie Spółka wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, tj. w zakresie częściowym. Rozpoznając niniejszy wniosek należało zatem w pierwszej kolejności odnieść się do argumentacji przedstawionej we wniosku oraz złożonych oświadczeniach i dokonać analizy sytuacji majątkowej skarżącej Spółki oraz jej zdolności płatniczych, w zestawieniu z wysokością wpisu sądowego.
W pierwszej kolejności wskazać należy, iż okolicznością uzasadniającą przyznanie osobie prawnej prawa pomocy w zakresie częściowym jest wykazanie, że Spółka nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.
Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy Sąd nie widzi podstaw dla pozytywnego załatwienia wniosku Spółki. Za przyjęciem takiego stanowiska przemawia analiza przedłożonych przez Skarżącą dokumentów przy jednoczesnym uwzględnieniu wysokości ciążących na niej kosztów postępowania sądowego na obecnym etapie (wpis od skargi w niniejszej sprawie w wysokości 2.534 zł).
Sąd wziął pod uwagę nadesłane przez Spółkę materiały. Z zapisów rachunku bankowego w [...] za listopad i grudzień 2011 r. oraz styczeń 2012 r. wynika, że na rachunek były dokonywane zarówno wpłaty (przelewy przychodzące) jak też - wypłaty (przelewy wychodzące), w kwotach, przekraczających w sumie wysokość wymaganego wpisu od skargi m.in. 2.691 zł, 1.370 zł i 1.315 zł. Zgodnie z Podatkową Księgą Przychodów i Rozchodów Spółka miała w 2010 r. 126.271,36 przychodu, natomiast w 2011 r. 251.492,41 zł. Trudno zatem w ocenie Sądu przyjąć, że Spółka - przy tak wysokich przychodach - nie jest w stanie wygospodarować środków na pokrycie kosztów związanych z postępowaniem przed sądem administracyjnym. Zwłaszcza, że na obecnym etapie jedynym takim kosztem jest wpis od skargi w kwocie 2.534 zł. W tej sytuacji Sąd uznał, że w niniejszej sprawie nie może mieć decydującego znaczenia zaległości podatkowe w wysokości ok. 250.000 zł. za lata 2006-2007 r.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 243 § 1, art. 245, art. 246 § 2 pkt 2 i art. 260 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.