Uzasadnienie
W skardze kasacyjnej A. Z. i B. Z. – dalej powoływani jako "skarżący" - wnieśli o całkowite zwolnienie od kosztów sądowych, to jest o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym.
W odpowiedzi na wezwanie Sądu do uzupełnienia wniosku o urzędowy formularz (PPF), przedstawili wniosek w prawidłowej formie wnosząc w nim o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący wskazali, że prowadzą wspólne gospodarstwo domowe z córką, są właścicielami mieszkania o powierzchni 69 m2 oraz samochodu osobowego [...], rok produkcji 1993. Na ich miesięczny dochód, który łącznie wynosi 7846 złotych, składa się wynagrodzenie za pracę A. Z. w wysokości 3340 złotych, wynagrodzenie B. Z. w wysokości 2996 złotych, świadczenie emerytalne skarżącej w wysokości 1350 złotych oraz dochód w wysokości 160 złotych uzyskany przez ich córkę w styczniu 2009 roku. Dodali, że utrzymują studiującą córkę i spłacają kredyt długoterminowy, którego miesięczna rata wynosi 1200 złotych.
Pismem z 10 lutego 2009 roku skarżący zostali wezwani do nadesłania dodatkowych dokumentów i przedstawienia informacji dotyczących stanu majątkowego oraz dochodów. W odpowiedzi nadesłali informację o dochodach uzyskanych w okresie od grudnia 2008 roku do lutego 2009 roku (oprócz dochodów skarżącego za luty 2009 roku), informację o dochodach oraz o pobranych zaliczkach na podatek dochodowy w 2008 roku, wyciągi z rachunków bankowych za ostatnie trzy miesiące, oświadczenie, iż nie posiadają lokat bankowych oraz oświadczenie, iż nigdy nie korzystali z pomocy ośrodka pomocy społecznej, informację o wydatkach na bieżące utrzymanie, w tym na utrzymanie córki – studentki oraz wykaz umów kredytowych i kart kredytowych wraz z wysokością miesięcznych spłat.
Wyjaśnili również, że nie złożyli jeszcze zeznań podatkowych za rok 2008, a ich jedyne źródło utrzymania stanowią pobory z tytułu pracy w [...], w [...] W. oraz niepełne świadczenie emerytalne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Na podstawie art. 243 § 1 oraz art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej powoływanej jako P.p.s.a, Sąd może – na wniosek strony - przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. W myśl art. 245 § 2 i § 3 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika, a w zakresie częściowym - zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.
Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Sąd może natomiast zwolnić osobę fizyczną z części kosztów postępowania, jeśli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.).
W rozpoznawanej sprawie skarżący złożyli wniosek o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, wysokość kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania stanowi wpis od skargi kasacyjnej w wysokości 200 (dwieście) złotych oraz stan faktyczny sprawy, brak uzasadnienia dla przyznania skarżącym prawa pomocy w żądanym zakresie.
W ocenie Sądu dochody skarżących w wysokości 7846 złotych nie należą do skrajnie niskich i zapewniają trzyosobowej rodzinie zachowanie poziomu godziwej egzystencji, nawet przy uwzględnieniu nieprzewidzianych wydatków – na przykład wpisu sądowego w wysokości 200 złotych. Z nadesłanych dokumentów można wywnioskować wielkość osiąganych przez skarżących przychodów oraz oznaczyć wysokość obciążeń. Analiza struktury wydatków i rodzaju dóbr, którymi dysponują pozwala uzyskać informację o poziomie ich życia.
Z przedstawionych wyciągów bankowych wynika, że B. Z. w grudniu 2008 roku i styczniu 2009 roku uzyskała wpłaty na konto w kwocie około [...]złotych, a w lutym 2009 roku w wysokości [...] złotych - oprócz świadczenia emerytalnego. Zwraca uwagę również regularna wpłata na jej konto kwoty 660 złotych w każdym z powołanych miesięcy oraz wpłata własna – 4000 złotych. Środkami tymi skarżąca mogła dysponować, oprócz poborów z tytułu wykonywanej pracy oraz świadczenia emerytalnego. A. Z. uzyskał w listopadzie 2008 roku pobory w kwocie [...] złotych, w grudniu 2008 roku w wysokości [...] złotych, a w styczniu 2009 roku w kwocie [...] złotych.
Opisując stałe miesięczne wydatki skarżący wskazali kwotę 1500 złotych, (oprócz wydatków związanych z kształceniem córki). Do stałych wydatków zaliczyli: czynsz, bilety miesięczne, opłaty za energię elektryczną, telewizję, koszt utrzymania samochodu, opłatę za internet i dwa telefony (stacjonarny i komórkowy).
W ocenie Sądu struktura wydatków nie wskazuje, że skarżący oszczędnie gospodarują uzyskiwanymi dochodami. Wielokrotne transakcje regulowane kartami płatniczymi stanowią znaczne obciążenie budżetu domowego, ale nie mogą być uwzględnione w całości przy ocenie zasadności zwolnienia od kosztów sądowych. Podobnie należy ocenić obciążenia z tytułu spłaty kredytów i kart kredytowych. Korzystanie z kredytu konsumpcyjnego i drogich w obsłudze kart kredytowych dowodzi, że skarżący posiadają zdolność kredytową. Konieczność spłaty prywatnoprawnych zobowiązań nie może zadecydować o zwolnieniu z obowiązku realizacji świadczeń publicznoprawnych, w tym wpisu.
Ponadto, z przedstawionego wyciągu bankowego wynika, że skarżący płacą podatek rolny. Informacja ta uprawdopodabnia tezę, że skarżący posiadają nieruchomość, której nie wykazali we wniosku o przyznanie prawa pomocy.
Reasumując przyznanie prawa pomocy jest możliwe tylko w wypadku, gdy zapłata kosztów postępowania sądowego mogłaby spowodować powstanie uszczerbku w koniecznym utrzymaniu rodziny. Przesłanką zastosowania instytucji zwolnienia od koszów postępowania nie może być jednak brak wolnych środków finansowych, ale obiektywna niemożność ich zdobycia przez stronę skarżącą. Ponieważ koszty sądowe powinny być ponoszone na równi z innymi niezbędnymi wydatkami, obowiązek ich uiszczenia może spowodować powstanie uszczerbku w utrzymaniu rodziny i konieczność ograniczenia innych wydatków. Zapłata wpisu od skargi kasacyjnej w wysokości 200 złotych, w ocenie Sądu nie spowoduje uszczerbku w ich koniecznym utrzymaniu i nie pozbawi rodziny minimum socjalnego.
Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 243 § 1, art. 245 § 1 i § 3, art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. uznał, jak w sentencji należało postanowić jak w sentencji.