Uzasadnienie
Skarżąca E. S. zwróciła się o zwolnienie z opłaty kancelaryjnej za odpis orzeczenia z uzasadnieniem, argumentując że jedynym źródłem jej utrzymania jest renta pomniejszona o zajęcie komornicze w wysokości 480 zł. Do renty tej dopłaca Skarżącej były mąż.
W wykonaniu wezwania referendarza sądowego kurator Skarżącej przesłał wypełniony formularz PPF, w którym zaznaczył, że domaga się zwolnienia od kosztów sądowych. Wyjaśnił że były mąż płaci Skarżącej 250 zł miesięcznie. Ciążą na niej zadłużenia względem banków i ZUS. Poza mieszkaniem Skarżąca nie posiada majątku. Kurator przedstawił dowody potwierdzające wydatki (opłaty za mieszkanie, gaz, telewizję, energię), wyciąg bankowy, zeznania podatkowe, zawiadomienia w sprawie egzekucji, pisma w sprawie zadłużenia.
Uwzględniając powyższe zważono, co następuje:
Skarżąca zwróciła się o zwolnienie z opłaty kancelaryjnej należnej za odpis wyroku z uzasadnieniem. Dodatkowo wystąpiła o odpis protokołu z rozprawy, za którego wydanie również pobiera się opłatę kancelaryjną.
Skarżąca domaga się zatem przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Dla pozytywnego w tej kwestii rozstrzygnięcia konieczne jest spełnienie przesłanki, o jakiej mowa w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), dalej powoływanej jako: "p.p.s.a.". Zgodnie z tym przepisem Sąd przyznaje prawo pomocy osobie fizycznej, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Oceniając wniosek Skarżącej z punktu widzenia powyższej przesłanki referendarz sądowy uznał, że zasługuje on na uwzględnienie.
Jedynym dochodem jaki Skarżąca uzyskuje jest renta w wysokości – jak oświadczyła – 1.559 zł. Do renty dopłaca jej były mąż kwotę 250 zł. Z renty tej dokonywane jest potrącenie komornicze w wysokości 480 zł. Z pozostałej kwoty Skarżąca pokrywa wydatki z tytułu czynszu (354 zł), opłat za gaz, telewizję (45 zł), energię (100 zł). Na Skarżącej ciąży nadto zadłużenie z racji niespłaconych kredytów (Bank [...], [...] Bank, Bank [...]).
Z powyższego wynika że kwota pozostała po potrąceniach jest przeznaczana na bieżące utrzymanie Skarżącej. W tej sytuacji zasadne jest zwolnienie Skarżącej z obowiązku zapłaty opłaty kancelaryjnej za odpis wyroku z uzasadnieniem oraz za kopię protokołu rozprawy.
Podejmując to rozstrzygnięcie referendarz sądowy miał na względzie to, iż odpis orzeczenia z uzasadnieniem (zresztą już sporządzonym), doręcza się bez względu na to, czy strona uiściła opłatę kancelaryjną, czy też nie, o czym stanowi art. 234 § 2 p.p.s.a. Przepis ten wprowadza odstępstwo od zasady niepodejmowania przez Sąd żadnej czynności na skutek pisma, które nie zostało opłacone (art. 220 § 1 p.p.s.a.). Takie rozwiązanie jest wyrazem ochrony prawa do sądu (art. 45 ust. 1 w zw. z art. 78 Konstytucji RP) przejawiającym się w możliwości uruchomienia postępowania kasacyjnego, gdyż brak uzasadnienia wyroku pozbawia stronę możliwości wniesienia skargi kasacyjnej (art. 177 § 1 p.p.s.a., por. postanowienie NSA z dnia 7 lipca 2004 r., GZ 25/04). Referendarz sądowy miał także na uwadze to, że uzasadnianie orzeczeń sądowych jest decydującym komponentem prawa do rzetelnego sądu jako konstytucyjnie chronionego prawa jednostki.
Jak bowiem podkreślił Trybunał Konstytucyjny w postanowieniu z 11 kwietnia 2005 r. (SK 48/04) uzasadnianie orzeczeń pełni różne funkcje: sprzyjania samokontroli organu orzekającego, wyjaśniająco-interpretacyjną (w tym dokumentacyjną i ułatwiającą realizację orzeczenia), kontrolną zewnętrzną, umożliwiającą akceptację orzeczenia w skali indywidualnej i jego legitymizację społeczną (funkcja wychowawcza, głos w dyskursie społecznym). Skoro zatem możliwość zapoznania się przez stronę z pisemnym uzasadnieniem wyroku (a w efekcie przekonania się o jego trafności) jest elementem prawa do Sądu, to wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od opłaty kancelaryjnej za sporządzenie uzasadnienia należy rozpoznawać z uwzględnieniem gwarancji dostępu do Sądu.
W tym stanie rzeczy na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono zwolnić Skarżącą od opłat sądowych, do których zalicza się wpis i opłata kancelaryjna. W ten sposób Skarżąca otrzyma nieodpłatnie zarówno odpis wyroku z uzasadnieniem, jak i kopię protokołu rozprawy.