Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 8 grudnia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę R. W. – dalej zwana "Skarżącą" – na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] lutego 2015 r. w przedmiocie przedłużenia terminu dokonania zwrotu nadwyżki podatku od towarów i usług za listopad 2014 r.
Skarżąca w dniu 14 marca 2016 r. zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika. Wskazała, że utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę wynoszącego 1.459,48 zł. Wśród wydatków wymieniła kredyty i pożyczki na kwotę 1.050 zł oraz koszty mieszkaniowe, mediów w wysokości 300 zł.
W wykonaniu wezwania referendarza sądowego Skarżąca wyjaśniła, że lokal, w którym zamieszkuje należy do jej matki. Przedstawiła zeznania podatkowe, zaświadczenie o wynagrodzeniu, wydruk z CEIDG i KRS, zawiadomienie o wysokości raty, dokumenty obrazujące wydatki, wyciągi bankowe.
Postanowieniem z dnia 18 kwietnia 2016 r. referendarz sądowy odmówił Skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W uzasadnieniu wskazał, że analiza przedstawionych przez Skarżącą dokumentów ujawnia rozbieżności pomiędzy deklarowanym przez nią dochodem a wydatkami. Analiza ta daje podstawy do stwierdzenia, że Skarżąca wydatkuje kwotę większą niż uzyskuje. Źródłem jej utrzymania jest bowiem wynagrodzenie wynoszące 1.459,48 zł netto. Tymczasem sama tylko rata kredytu wynosi 1.241,92 zł. Do tego dochodzą jeszcze opłaty za: energię elektryczną (166,80 zł/2 m-ce), usługi telekomunikacyjne (23,37 zł), usługi internetowe (137,76 zł). Ujawnione przez Skarżącą stałe obciążenia finansowe wynoszą ok. 1.486,45 zł miesięcznie. W zestawieniu tym nie ujęła ona takich pozycji jak: czynsz za mieszkanie, koszty wyżywienia czy koszty dojazdów do pracy.
Pismem z dnia 11 maja 2016 r. Skarżąca złożył sprzeciw od powyższego postanowienia podnosząc w nim, że nie wszystkie ciążące na niej zobowiązania są regulowane w terminie. Na dowód tego, że nie była w stanie regulować rat kredytu Skarżąca przesłała korespondencję z banku, która potwierdza, że kredyt został wypowiedziany a bank nie zgadza się na uregulowanie mniejszych kwot. Skarżąca wyjaśniła, że w trudnej sytuacji finansowej znajduje się od kilkunastu miesięcy. Szuka dodatkowej pracy i stara się ograniczać koszty w ten sposób, że od maja 2016 r. zmieniła umowę na świadczenie usług internetowych i z kwoty 137,76 zł będzie płacić 39 zł. Skarżąca podkreśliła, że czynsz za mieszkanie płaci jej mama, drogę do pracy pokonuje rowerem albo pieszo, stołuje się u siostry, a jedzenie dostaje od rodziców. W związku z powyższym Skarżąca wniosła o przyznanie jej prawa pomocy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z treścią art. 260 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) dalej "P.p.s.a." rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6 – 8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Wniesienie sprzeciwu do zarządzenia lub postanowienie referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu.
W myśl art. 243 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku.
Zgodnie zaś z art. 245 § 1 - 3 powołanej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.
Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a.).
Instytucja przyznania prawa pomocy jest zatem rozwiązaniem szczególnym i powinna być stosowana przede wszystkim wobec osób bez źródeł stałego dochodu i bez majątku tj. takich, które pozbawione są zupełnie środków do życia lub posiadają środki tak niewielkie, że nie starczają one na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych.
Mając na uwadze złożone wyjaśnienia stwierdzić należy, że w sprawie zachodzą przesłanki do przyznania prawa pomocy jedynie w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika, bowiem koszty z tym związane mogą przekroczyć możliwości finansowe Skarżącej, której jedynym dochodem jest wynagrodzenie za pracę w wysokości 1.456,45 zł. Ujawnione przez Skarżącą stałe obciążenia finansowe wynoszą ok. 1.486,45 zł miesięcznie. Wśród wydatków Skarżącej znajdują się kredyty i pożyczki. Jednak okoliczność, że Skarżąca ma stałe źródło dochodu, korzysta z pomocy rodziny, a więc nie ponosi samodzielnie kosztów utrzymania, nie przemawia za uznaniem zasadności wniosku w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych tym bardziej, że wynoszą one jedynie 100 zł tytułem wpisu od ewentualnej skargi kasacyjnej. Jest to najniższy wpis jaki przewiduje rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu przed sądami administracyjnymi, a jego uiszczenie nie powinno spowodować uszczerbku w utrzymaniu koniecznym skarżącego.
Z tych przyczyn na podstawie art. 243 § 1 P.p.s.a., art. 245 P.p.s.a., art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. postanowiono jak w sentencji.