Uzasadnienie
W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej Skarżąca – P. sp. z o.o. wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. Wskazała, że od 2012 r. nie prowadzi działalności gospodarczej oraz nie posiada żadnego majątku, co związane jest z faktem, że w stosunku do Skarżącej prowadzonych jest kilka postępowań, w tym również przez CBŚ. Zajęta została wszelka dokumentacja Spółki. W zależności od wyników postępowań zostanie podjęta decyzja o dalszym funkcjonowaniu Spółki lub jej likwidacji. Skarżąca wskazała, że bilans Spółki za 2013 r. nie został sporządzony z uwagi na działania organów ścigania.
Skarżąca stwierdziła, że odmowa zwolnienia od kosztów sądowych uniemożliwi dochodzenie swych praw przez Spółkę przed Sądem.
Odpowiadając na wezwanie Sądu Skarżąca wyjaśniła, że sytuacja finansowa nie różni się od tej opisywanej w piśmie z 22 sierpnia 2014 r. i wynikającej z dokumentacji załączonej do tego pisma. Skarżąca wyjaśniła, że nie zdołała sporządzić bilansu, ani rachunku zysków i strat oraz informacji dodatkowej do sprawozdania finansowego za 2013 i 2014 r. z uwagi na brak swobodnego dostępu do dokumentacji finansowej. Dokumenty te są bowiem zabezpieczone przez Prokuraturę Okręgową w P.. Ponadto Skarżąca przedłożyła trzy postanowienia Prokuratury Okręgowej w P. o żądaniu wydania rzeczy oraz deklaracje VAT za miesiące od sierpnia do października 2014 r. z których wynika, że w miesiącach tych Skarżąca nie dokonywała dostaw oraz nabycia towarów i usług.
Ponadto w aktach sprawy znajdują się dokumenty i wyjaśnienia z 22 sierpnia 2014 r. stanowiące odpowiedź na wezwanie referendarza sądowego o przedłożenie dodatkowych dokumentów i wyjaśnień obrazujących sytuację majątkową Spółki. Skarżąca wyjaśniła, że nie może przedłożyć zeznania podatkowego za 2012 r. ponieważ akta i dokumenty za ten rok zostały zabezpieczone przez Centralne Biuro Śledcze. Za 2013 r. Skarżąca przedłożyła zeznanie podatkowe, z którego wynika, że Skarżąca nie uzyskiwała przychodów. Z przedłożonych deklaracji VAT za miesiące od marca do lipca 2014 r. wynika, że Skarżąca nie dokonywała dostaw ani nabycia towarów i usług
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Stosownie do brzmienia art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwaną dalej P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W przypadku osób prawnych prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 1) a w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (pkt 2 cyt. wyżej przepisu).
Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych można wysnuć wniosek, że wnoszenie opłat sądowych jest zasadą natomiast zwolnienie z ich uiszczenia stanowi odstępstwo od niej.
Sąd może zwolnić od kosztów sądowych tylko w sytuacji, gdy wnioskodawca wykaże, że nie ma realnych możliwości finansowych ich poniesienia. Zatem to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione.
Jak podkreśla się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05) stwierdzenie wystąpienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy wymaga zestawienia wysokości środków, jakimi strona dysponuje z wysokością kosztów, do których zobowiązana jest na danym etapie postępowania. Ciężar wykazania tych przesłanek spoczywa na stronie skarżącej. Ocena przytoczonych przez nią okoliczności należy natomiast do Sądu (por. postanowienie NSA z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04).
Zwolnienie od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych oznacza w rzeczywistości swoistą formę kredytowania podmiotów zobowiązanych do uiszczenia tych kosztów. W stosunku do postępowań odnoszących się do podmiotów, powołanych do prowadzenia działalności gospodarczej, z natury rzeczy mającą przynosić dochody, udzielanie przez Państwo kredytu w tej formie znajduje uzasadnienie tylko w sytuacjach "nadzwyczajnych".
Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady jakimi należy się kierować rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, wysokość wpisu od skargi kasacyjnej w dwóch sprawach (III SA/Wa 2108/14 i III SA/Wa 2109/14) w łącznej wysokości 92.235 zł jak i stan faktyczny przedmiotowej sprawy uznać należało, iż skarżąca spółka nie wykazała, że nie jest obecnie w stanie zgromadzić środków celem uiszczenia kosztów sądowych.
Przystępując do rozważań należy przede wszystkim wskazać, że przepis art. 246 § 1 P.p.s.a. nakłada na stronę obowiązek wykazania (podkr. własne), tj. - przyjmując za Słownikiem języka polskiego (pod redakcją naukową prof. M. Szymczaka, Wyd. Naukowe PWN, Warszawa 2002, t. III, s. 749) - udowodnienia, czy też przedstawienia w sposób przekonywający, że zachodzą wobec niej przesłanki przyznania prawa pomocy. Prawo pomocy jest zatem uprawnieniem, dla którego realizacji strona obowiązana jest dokonać pewnych czynności, w tym przedstawić określone informacje bądź złożyć na wezwanie Sądu dokumenty służące ich weryfikacji. Możliwość wezwania strony do złożenia takich informacji bądź dokumentów (z której to możliwości skorzystano w niniejszej sprawie) daje przepis art. 255 P.p.s.a. (zob. postanowienie NSA z 23 grudnia 2005 r., II FZ 794/05, niepubl.).
Skarżąca we wniosku o przyznanie prawa pomocy podniosła, że nie ma środków na poniesienie kosztów sądowych / wpisu należnego od skargi kasacyjnej. Jednakże będąc wezwana do przedstawienia dokumentów źródłowych obrazujących jej sytuację majątkową, wszystkich wymaganych dokumentów nie przedstawiła. W szczególności Skarżąca nie przedłożyła, bilansu i rachunku zysków i strat za 2013 i 2014r. tłumacząc to brakiem dostępu do dokumentów, które zostały zabezpieczone przez organy ścigania i w związku z tym brakiem możliwości sporządzenia powyższych dokumentów. Ponadto w aktach sprawy brak jest również zeznania podatkowego za 2012r.
Trudno zatem oceniać w jakiej kondycji finansowej znajduje się Spółka tylko na podstawie oświadczenia, że Skarżąca nie ma środków na pokrycie kosztów sądowych. Tym bardziej, że chcąc dołożyć należytej staranności w wykazaniu swojej sytuacji materialnej mogła zwrócić się do urzędu skarbowego o wydanie zaświadczenia o uzyskiwanych przychodach ewentualnie ich braku. Mogła także złożyć wniosek do prokuratury o wydanie kserokopii dokumentów potwierdzających sytuację majątkową, a w przypadku otrzymania odpowiedzi odmownej stanowiłaby ona dowód dochowania należytej staranności w wykazaniu swojej sytuacji majątkowej.
Ponadto z przedstawionej dokumentacji nie wynika, aby mimo trudnej sytuacji majątkowej Skarżąca, zawiesiła swoją działalność lub też złożyła wniosek o ogłoszenie upadłości.
Instytucja "prawa pomocy" stanowi odstępstwo od wynikającej z art. 199 P.p.s.a., zasady odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. Jest to zatem swoista forma dotowania strony przez Państwo, poprzez zapewnienie jej bezpłatnego udziału w tym postępowaniu. Stąd też – jak również z uwagi na nieostre kryteria sformułowane w art. 246 § 1 P.p.s.a. - szczególnie istotne jest możliwie najbardziej dokładne ustalenie rzeczywistej kondycji finansowej strony (por. postanowienie NSA z 12 czerwca 2007 r., II FZ 214/07, niepubl.). W tym celu strona zobligowana jest przedstawić Sądowi nie tylko subiektywny opis zaistniałych faktów, ale przede wszystkim obiektywne dowody na ich potwierdzenie.
Innymi słowy fakty te powinny być uwiarygodnione (a najlepiej udokumentowane), tak aby Sąd miał przekonanie (a najlepiej pewność), co do trafności swojej oceny możliwości finansowych strony.
Jednakże dysponując niepełnymi informacjami Sąd nie był w stanie dokonać zestawienia dochodów Skarżącej z Jej wydatkami.
Niemożliwa zatem była ocena kondycji finansowej Skarżącej i ocena czy Skarżąca jest w stanienie ponieść należne w sprawie koszty sądowe.
Wobec niedostosowania się przez Skarżącą do wezwania z 19 listopada 2014 r., - niemożliwa jest rzetelna analiza zdolności płatniczych Skarżącej, a w konsekwencji ustalenie czy sytuacja, w której się znalazła wypełnia przesłanki z art. 246 § 2 P.p.s.a. Dopiero bowiem po otrzymaniu i zapoznaniu się z treścią dokumentów i oświadczeń złożonych w trybie art. 255 P.p.s.a., można wydać prawidłowe orzeczenie co do przyznania bądź też odmowy przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z 19 stycznia 2005 r., OZ 1115/04, niepubl.).
W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że Skarżąca nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych.
Z uwagi na powyższe na podstawie art. 243 § 1, art. 245 i art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. postanowiono jak w sentencji.