Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawiez 10 czerwca 2016 r., sygn. akt III SA/Wa 179/16

Uzasadnienie

Skarżąca - C. Sp. z o.o. złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych (formularz PPPr z 6/4/2016 r). Wyjaśniła, że:

1. - nie posiada wystarczających środków na wniesienie opłaty sądowej od skargi;
2. - działalność spółki została ograniczona;
3. - ostatnie towary sprzedała w 2012 r.;
4. - wniosek o ogłoszenie upadłości Sad oddalił z uwagi na brak wystarczających środków finansowych;
5. - rachunek bankowy jest zablokowany przez komornika;
6. - czynności egzekucyjne są nieskuteczne z uwagi na brak majątku;
7. - zadeklarowała stratę w wysokości 429657,90 zł;

Do formularza spółka załączyła rachunek zysków i strat, bilans na dzień 31/12/2015 r.,

W wykonaniu wezwania referendarza z 16/5/16 r. – m.in. o złożenie zestawienia należności i zobowiązań, zestawienia kosztów lokalu, korespondencji, pełnomocnika, obsługi księgowej, wysokości i daty poniesienia kosztów obsługi prawnej, środków przeznaczanych na wynagrodzenia pracowników, wysokości środków, w których strona jest w stanie uczestniczyć w kosztach postępowania – Spółka, w piśmie z 31 maja 2016 r. poinformowała o tym, że:

1. - nie została wykreślona z KRS, jednak nie prowadzi działalności operacyjnej;
2. - od stycznia 2014 r. nie jest czynnym płatnikiem VAT;

Posiada wierzytelności względem E. Sp. z o.o. ([...] zł), jednak windykacje jest nieskuteczna z uwagi na niewypłacalność dłużnika.

1. - posiada zobowiązania wobec kontrahentów, pracowników, ale też wobec ZUS ([...] zł) i US ([...] zł);
2. - nie ponosi kosztów utrzymania z wyjątkiem opłaty na rzecz kancelarii podatkowo – prawnej (123 zł miesięcznie i koszt sprawozdania finansowego – 246 zł);
3. - w ciągu ostatnich trzech lat nie wypłacała wynagrodzeń pracownikom;
4. - nie jest w stanie uczestniczyć w kosztach postępowania.

Spółka przekazała odcinek opłat za prowadzenie ksiąg rachunkowych, CIT – 8 za 2015 r., wyciąg z rachunku bankowego.

Wpis od skargi, jedyny wymagalny koszt sądowy na obecnym etapie postępowania, wynosi 47512 zł: do tej kwoty zatem należy odnieść możliwość strony do wygospodarowania środków.

Referendarz sądowy wskazuje, że przyznanie prawa pomocy nie jest pozostawione wyłącznie uznaniu urzędnika sądowego, lecz uzależnione jest od spełnienia przesłanek określonych w art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) – dalej: "u.p.p.s.a.". W procesie subsumpcji należy uwzględniać orzeczenia kształtujące sytuację prawną strony i sposób oceny jej sytuacji majątkowej dokonany przez Sądy. Zgodnie z art. 246 § 2 u.p.p.s.a., osoba prawna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.

Referendarz sądowy podkreśla, że zgodnie z art. 199 u.p.p.s.a., strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Obowiązek stron ponoszenia kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie dotyczy również podmiotów prowadzących działalność gospodarczą. Osoba prawna powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli posiada jakiekolwiek środki majątkowe, czy dochody (por.: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 listopada 2004 r., FZ 463/04, postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 14 lipca 2008 r., I SA/GI 219/08). Według poglądów z orzecznictwa sądów administracyjnych, podzielanych przez referendarza sądowego, przyznanie stronie prawa pomocy powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie środków na sfinansowanie w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe (patrz. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r., GZ 61/04).

Przyznanie prawa pomocy jest niemożliwe w sytuacji, kiedy wnioskodawca dysponuje środkami umożliwiającymi pokrywanie kosztów działania Strony, ponieważ ustawodawca nie przewidział takiej sytuacji w prawie (aequitas sequiur legem).

Referendarz sądowy podziela pogląd strony o ograniczeniu (wygaszaniu) działalności gospodarczej prowadzonej przez stronę: wynika to tak z deklaracji strony i – szerzej - ze stanu faktycznego sprawy oraz z treści przepisów). Okoliczność ta nie ma jednak decydującego znaczenia dla sposobu rozpoznania wniosku Strony, ponieważ gdyby intencją ustawodawcy było zwolnienie, nawet podmiotu zobowiązanego do likwidacji majątku upadłego, od opłat sądowych przed sądami administracyjnymi, to wprowadziłby stosowną regulację prawną. Takiej regulacji nie ma. Brak jest natomiast priorytetu zobowiązań prywatnoprawnych względem danin publicznych. Dlatego nawet wszczęcie wobec wnioskodawcy postępowania upadłościowego (układowego lub likwidacyjnego), jak też restrukturyzacyjnego nie uzasadnia automatycznie przyznania prawa pomocy (postanowienie z 29 stycznia 2015 r., sygn. akt II FZ 2105/14, CBOSA).

Zarazem referendarz, jak wspomniano powyżej, jest zobowiązany uwzględniać dorobek prawny, zwłaszcza zapadły ściśle względem spółki. W szczególności tutejszy Sąd, w postanowieniu z 21/5/2013 r. III SA/Wa 1505/12 uznał, że "Skarżąca nie prowadzi działalności gospodarczej, zaś strata za ostatni rok podatkowy 2012 r. wyniosła 199 489,17 zł. Spółka nie posiada majątku trwałego. Saldo na dwóch rachunkach bankowych Skarżącej jest ujemne, zaś na trzecim znajdują się nieznaczne środki. W świetle twierdzeń Spółki oraz przedstawionych w toku postępowania dokumentów, uznać należy zatem, iż wykazała ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów prowadzonego postępowania sądowego. Stąd zasadne jest przyznanie Skarżącej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Takie rozstrzygnięcie podyktowane jest przede wszystkim koniecznością realizacji gwarantowanego, w myśl art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, prawa do sądu".

Sytuacja zakreślona powyżej nie uległa, wraz z upływem czasu, poprawie – o czym referendarz sądowy wnosi ze składanych przez stronę oświadczeń i z dokumentów złożonych do akt sprawy.

Z tego powodu wyrazem akceptacji defectio rationis (braku należytego uzasadnienia) byłaby decyzja o możliwości poniesienia przez Stronę pełnych kosztów wpisu od skargi we wskazanej powyżej wysokości. Decyzja taka byłaby – przede wszystkim - objawem nieposzanowania dorobku sądów administracyjnych w zakresie badania zdolności strony do uiszczenia kosztów postępowania w sprawie i prawa referendarza sadowego do przyznania jej wnioskowanego zwolnienia, jak też obowiązku urzędnika sądowego uwzględniania dorobku prawnego względem spółki, jeżeli nie nastąpiły okoliczności uzasadniające zmianę podjętej oceny.

Referendarz sądowy zaznacza przy tym jednak, że Spółka deklaruje ponoszenie niektórych kosztów związanych z jej funkcjonowaniem, które nie korzystają z pierwszeństwa zaspokojenia przed należnościami z tytułu kosztów sadowych. Stąd symboliczny wyraz uczestnictwa Strony w kosztach niniejszego postepowania wyrażony w sentencji.

Mając to na uwadze, na podstawie art. 243 § 1 u.p.p.s.a., art. 245 § 3, art. 246 § 2 pkt 2 u.p.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 u.p.p.s.a., referendarz sądowy uznał, jak w sentencji.