Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawiez 19 sierpnia 2026 r., sygn. akt III SA/Wa 167/26

Uzasadnienie

1. 1. Zaskarżonym przez E.Z. (dalej: "Skarżąca", "Strona") postanowieniem z [...] listopada 2025 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. (dalej: "DIAS") stwierdził uchybienie terminowi do wniesienia zażalenia na postanowienie DIAS z [...] lipca 2025 r. odmawiające przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. (dalej: "NUS") z [...] grudnia 2024 r. (orzekającej o solidarnej odpowiedzialności podatkowej Skarżącej wraz z drugim członkiem zarządu D.P. oraz ze Spółką T. sp. z o.o. za zaległości podatkowe tej Spółki z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych za 2018 r. wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami egzekucyjnymi) oraz odmówił przywrócenia terminu do jego wniesienia.
2. 2. Jak wynika z akt sprawy, decyzją z [...] grudnia 2024 r. NUS orzekł o solidarnej odpowiedzialności podatkowej Strony jako prezesa zarządu spółki wraz z drugim członkiem zarządu D.P. oraz ze spółką za zaległości podatkowe tej spółki z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych za 2018 r. wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami egzekucyjnymi. Przedmiotowa decyzja została doręczona Skarżącej w dniu 2 stycznia 2025 r.
3. 3. Pismem z 14 stycznia 2025 r., z zachowaniem ustawowego terminu Skarżąca wniosła odwołanie od ww. decyzji.
4. 4. Po zapoznaniu się z odwołaniem, DIAS stwierdził, że nie spełnia ono wymogów formalnych, gdyż nie zostało podpisane. Pismem z 3 marca 2025 r. DIAS wezwał Stronę do uzupełnienia braku formalnego odwołania, poprzez jego podpisanie. Wezwanie doręczono Skarżącej w dniu 19 marca 2025 r.
5. 5. Postanowieniem z [...] kwietnia 2025 r. DIAS pozostawił odwołanie bez rozpatrzenia, z uwagi na nieusunięcie przez Stronę braku formalnego odwołania. Odpis postanowienia został doręczony Skarżącej w dniu 24 kwietnia 2025 r.
6. 6. Pismem z 24 kwietnia 2025 r. Skarżąca wniosła o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od ww. decyzji.
7. 7. Postanowieniem z [...] lipca 2025 r. DIAS odmówił przywrócenia terminu do uzupełnienia braku formalnego odwołania. Postanowienie zostało doręczone Stronie w dniu 4 sierpnia 2025 r.
8. 8. Pismem z 14 września 2025 r. Skarżąca złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie z [...] lipca 2025 r.

Uzasadniając wniosek Skarżąca wskazała, że w dniu doręczenia postanowienia znajdowała się na zwolnieniu lekarskim. Skarżąca wyjaśniła, że choruje przewlekle na chorobę [...]. W okresie biegu terminu do złożenia zażalenia przebywała w ciężkim epizodzie [...], który całkowicie uniemożliwił jej podejmowanie jakichkolwiek czynności procesowych. Jako osoba samotna, pozbawiona wsparcia rodziny czy bliskich, nie miała możliwości skorzystania z pomocy osób trzecich przy sporządzeniu i złożeniu pisma. W ocenie Strony, jej stan zdrowia skutkował całkowitą niezdolnością do logicznego funkcjonowania, podejmowania decyzji i wykonywania podstawowych czynności, co potwierdzają zaświadczenia lekarskie oraz zwolnienia lekarskie obejmujące ten okres. Skarżąca stanęła na stanowisku, że była to okoliczność niezależna od niej, uniemożliwiająca działanie. Strona podniosła, że uchybienie terminowi nastąpiło bez jej winy. Skarżąca oświadczyła, że obecnie jej stan zdrowia uległ poprawie, co pozwala jej na złożenie wniosku wraz z zażaleniem.

Skarżąca wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia oraz przyjęcie i rozpoznanie zażalenia dołączonego do wniosku. Do wniosku oraz zażalenia Strona dołączyła zaświadczenia i zwolnienia lekarskie, potwierdzające jej stan zdrowia w okresie upływu terminu do wniesienia zażalenia.

9. Powołanym na wstępie postanowieniem z [...] listopada 2025 r. DIAS stwierdził uchybienie terminowi do wniesienia zażalenia na postanowienie z [...] lipca 2025 r. i odmówił przywrócenia terminu do jego wniesienia.

W uzasadnieniu DIAS wskazał, że z akt sprawy wynika, że postanowienie DIAS z [...] lipca 2025 r. zostało doręczone Skarżącej w dniu 4 sierpnia 2025r. na konto w systemie teleinformatycznym organu podatkowego (e-Urząd Skarbowy). DIAS stwierdził, że postanowienie zawiera prawidłowe pouczenie co do trybu i terminu na wniesienie od niego zażalenia. DIAS uznał, że termin wniesienia zażalenia na ww. postanowienie upłynął 11 sierpnia 2025 r. Zaś Skarżąca pismem z 14 września 2025 r., złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie DIAS z [...] lipca 2025 r., jednocześnie wnosząc zażalenie na ww. postanowienie. Przedmiotowa korespondencja, co potwierdza stempel pocztowy na kopercie, została nadana za pośrednictwem operatora pocztowego 16 września 2025 r.

Z uwagi na to, że postanowienie zostało doręczone 4 sierpnia 2025 r., a termin do wniesienia zażalenia upłynął 11 sierpnia 2025 r., DIAS stwierdził, iż ustawowy termin warunkujący skuteczność wniesienia zażalenia został przekroczony, co tożsame jest ze stwierdzeniem, że zażalenie z 14 września 2025 r. zostało wniesione z uchybieniem terminu do jego wniesienia.

DIAS wskazał, że jako przyczynę uchybienia terminowi do wniesienia zażalenia Skarżąca wskazała, że w dniu doręczenia postanowienia przebywała na zwolnieniu lekarskim. Zauważył, że z materiału dowodowego wynika, że Skarżąca przebywała na zwolnieniu lekarskim w okresach: od 12 maja 2025 r. do 27 maja 2025 r., od 11 czerwca 2025 r. do 27 czerwca 2025 r., od 28 czerwca 2025 r. do 16 lipca 2025 r., od 17 lipca 2025 r. do 4 sierpnia 2025 r., od 5 sierpnia 2025 r. do 20 sierpnia 2025 r., od 21 sierpnia 2025 r. do 5 września 2025 r., od 6 września 2025 r. do 22 września 2025 r. Zdaniem DIAS, Skarżąca we wniosku z 14 września 2025 r. nie wskazała kiedy nastąpiła przyczyna ustania uchybienia terminowi. A jest to o tyle istotne, bowiem w dniu złożenia wniosku oraz zażalenia, tj. 16 września 2025 r. Skarżąca nadal przebywała nieprzerwanie na zwolnieniu lekarskim od 11 czerwca 2025 r.

Mając powyższe na uwadze, DIAS stwierdził, że w niniejszej sprawie nie jest w stanie stwierdzić czy wniesiony przez Skarżącą wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia został złożony w terminie 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi do jego wniesienia. DIAS uznał, że nie może przejść do badania ostatniej przesłanki, czy Strona uprawdopodobniła, że uchybienie nastąpiło bez jej winy. DIAS stwierdził, iż nie można przychylić się do wniosku Skarżącej o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia, bowiem z materiału dowodowego wynika, że Skarżąca nie wskazała kiedy nastąpiła przyczyna ustania przeszkody w złożeniu zażalenia.

Niezależnie od powyższego DIAS uznał, że przedstawione zaświadczenia lekarskie nie są wystarczające by stwierdzić, że w okresie objętym zwolnieniem, Skarżąca była rzeczywiście niezdolna do wykonywania czynności procesowych, w szczególności złożenia zażalenia w ustawowym terminie. DIAS zauważył, że Strona pomimo przebywania na zwolnieniu lekarskim od 20 czerwca 2025 r. wyraziła zgodę na doręczanie korespondencji na adres e-Urząd Skarbowy. DIAS stanął na stanowisku, że uznać więc można, że Skarżąca wbrew temu co podnosiła we wniosku o przywrócenie terminu - zdolna była do działania w czasie obejmującym zwolnienie lekarskie. DIAS zwrócił uwagę, że w wystawionych zwolnieniach lekarskich zaznaczono, w pozycji nr 17 wskazania lekarskie, że "chora może chodzić", co oznacza, że stan zdrowia Strony nie wymagał leżenia, a zatem nie wykluczał całkowicie możliwości wykonywania obowiązków w ograniczonym zakresie.

Zdaniem DIAS, złożenie zażalenia nie wymaga fizycznej obecności w siedzibie organu, a jedynie sporządzenia pisma procesowego i wyekspediowanie go (np. przy użyciu platformy elektronicznej). DIAS podkreślił również, że Skarżąca nie przedłożyła żadnych innych dokumentów, w szczególności nie wykazała, aby stan zdrowia wymagał hospitalizacji bądź korzystania z pomocy innych osób w codziennym funkcjonowaniu. Nie przedstawiła aktualnej dokumentacji medycznej w postaci wyników badań, kart informacyjnych z leczenia, ani opinii lekarskich wskazujących na poważny charakter choroby uniemożliwiającej nawet podstawową aktywność zawodową.

1. 1. W skardze do tut. Sądu Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania, zarzucając:
2. 1) naruszenie art. 162 §1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2025 r. poz. 111 ze zm., dalej: "O.p.") poprzez błędne przyjęcie, że Skarżąca nie wykazała braku winy w uchybieniu terminowi, mimo istnienia obiektywnej, długotrwałej i udokumentowanej przeszkody zdrowotnej;
3. 2) naruszenie zasady proporcjonalności oraz zasady zaufania obywatela do państwa poprzez nadmiernie formalistyczną i abstrahującą od realiów zdrowotnych ocenę sytuacji Skarżącej;
4. 3) błędną ocenę materiału dowodowego, w szczególności dokumentacji medycznej, poprzez pominięcie wpływu ciężkiej choroby [...] na zdolność podejmowania czynności procesowych;
5. 4) naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2025 r. poz. 1691, ze zm.) w zw. z art. 120 O.p., poprzez niewyczerpujące rozpatrzenie okoliczności sprawy i nieuwzględnienie rzeczywistego stanu [...] Skarżącej.

W uzasadnieniu Skarżąca wskazała, że od wielu lat cierpi na ciężką chorobę [...] o charakterze epizodycznym i nieprzewidywalnym, która powoduje nagłe i głębokie pogorszenia funkcjonowania [...], w szczególności w zakresie koncentracji, zdolności decyzyjnych oraz możliwości podejmowania czynności formalnych i prawnych. W okresie, w którym doszło do uchybienia terminowi do wniesienia zażalenia, Skarżąca pozostawała w nawrocie choroby i przeszła na długotrwałe zwolnienie lekarskie, co jednoznacznie potwierdza istnienie obiektywnej przeszkody w normalnym funkcjonowaniu, w tym w prowadzeniu spraw urzędowych i procesowych. Choroba Skarżącej ma charakter niestały i trudny do przewidzenia - nawet krótkotrwałe okresy względnej poprawy mogą ulec gwałtownemu załamaniu z dnia na dzień, bez możliwości wcześniejszego zaplanowania działań, w tym dochowania terminów procesowych.

Dodatkowo, na stan zdrowia Skarżącej istotny wpływ miały długotrwałe, trwające od około pięciu lat postępowania prowadzone przez organy skarbowe, które stanowiły silny czynnik stresowy, powodujący nasilenie objawów chorobowych i pogorszenie stanu [...]. Zdaniem Strony, okoliczność ta została przez organ całkowicie pominięta, mimo że ma kluczowe znaczenie dla oceny zdolności Skarżącej do działania w wymaganych terminach. Skarżąca stanęła na stanowisku, że organ, odmawiając przywrócenia terminu, przyjął nadmiernie uproszczone i formalistyczne założenie, że sam fakt odbioru korespondencji lub teoretyczna możliwość nadania pisma oznacza zdolność do skutecznego wniesienia środka zaskarżenia. Tymczasem w orzecznictwie sądów administracyjnych wielokrotnie podkreślano, że odbiór korespondencji nie jest równoznaczny ze zdolnością do podejmowania świadomych i skutecznych czynności procesowych, zwłaszcza w przypadku osób dotkniętych poważnymi zaburzeniami [...].

Strona stwierdziła, że ocena dokonana przez organ ma charakter ex post, abstrahujący od rzeczywistej sytuacji Skarżącej w okresie biegu terminu. Prawidłowa ocena powinna natomiast uwzględniać stan faktyczny ex ante, tj. realne możliwości działania Skarżącej w danym czasie, przy uwzględnieniu jej stanu zdrowia i wpływu czynników stresowych.

1. 2. W odpowiedzi na skargę DIAS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.
2. 3. Pismem z 18 maja 2026 r. pełnomocnik Skarżącej, ustanowiony z urzędu wniósł m.in. o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

1. 5.1. Złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do przepisu art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r. poz. 143 ze zm., dalej: "P.p.s.a."). Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy stronie zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

1. 5.2. Postanowienie należało uchylić w części odmawiającej przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia, lecz z uwagi na inne okoliczności, niż podniesione w skardze. Zaś w pozostałej części oddalić skargę.

1. 5.3. Kontroli Sądu w niniejszej sprawie poddane zostało postanowienie DIAS z [...] listopada 2025 r. w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia zażalenia na postanowienie DIAS z [...] lipca 2025 r. odmawiające przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych odwołania od decyzji NUS z [...] grudnia 2024 r. i odmowa przywrócenia tego terminu.

1. 5.4. Podstawę do wydania zaskarżonego postanowienia stanowił art. 228 § 1 pkt 2 oraz art. 162 § 1 i § 2 O.p.

Zgodnie z art. 228 § 1 w zw. z art. 239 O.p. organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia uchybienie terminowi do wniesienia zażalenia. Przepis ten odnosi się do wstępnego stadium postępowania, które toczy się już przed organem zażaleniowym po przekazaniu mu zażalenia wraz z aktami sprawy przez organ pierwszej instancji. W stadium wstępnym organ podejmuje czynności mające na celu ustalenie czy złożone przez stronę zażalenie jest dopuszczalne, czy zostało wniesione w terminie oraz czy spełnia wymagania określone w Ordynacji podatkowej.

Termin do wniesienia zażalenia wynosi 7 dni od dnia doręczenia postanowienia stronie. Jeżeli w trakcie badania wstępnego organ stwierdzi, że zażalenie zostało wniesione po upływie terminu do jego złożenia, wówczas wydaje postanowienie, w trybie art. 228 § 1 pkt 2 w zw. z art. 239 O.p. stwierdzające uchybienie terminowi do wniesienia zażalenia.

Postanowienie z art. 228 § 1 pkt 2 O.p. stwierdza jedynie fakt uchybienia terminowi do wniesienia zażalenia. Nie tworzy nowego stanu prawnego, lecz deklaruje stan istniejący, zaistniałe zdarzenia prawne.

Natomiast aby przyjąć, że zażalenie zostało złożone po terminie, należy ustalić w jakiej dacie nastąpiło doręczenie postanowienia stronie i czy doręczenie to spełnia warunki pozwalające uznać je za skuteczne. Jeżeli bowiem doręczenie nie może być uznane za dokonane ze skutkiem prawnym, to nie rozpoczyna się dla strony bieg terminu do złożenia zażalenia. Termin do złożenia zażalenia rozpoczyna swój bieg dopiero od dnia skutecznego doręczenia postanowienia stronie. Ustalenie daty doręczenia postanowienia jest zatem kwestią zasadniczą.

Zgodnie z kolei z art. 162 § 1 i § 2 O.p., w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin.

Z przepisów tych wynikają cztery przesłanki przywrócenia terminu, które muszą wystąpić kumulatywnie. Po pierwsze, zainteresowany musi uprawdopodobnić brak jego winy w uchybieniu terminowi; musi więc uwiarygodnić, że nie dotrzymał terminu bez własnej winy. Po drugie, zainteresowany musi złożyć do właściwego organu wniosek o przywrócenie uchybionego terminu. Po trzecie, wniosek ten musi być wniesiony z zachowaniem zawitego (nieprzywracalnego) terminu wynoszącego 7 dni, licząc od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Po czwarte, wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu strona jest zobowiązana dokonać czynności, dla której termin ten był ustanowiony, np. złożyć zażalenie.

5.5. W rozpatrywanej sprawie DIAS uznał, że w dniu 4 sierpnia 2025 r. doszło do skutecznego doręczenia postanowienia DIAS z [...] lipca 2025 r. Tym samym zażalenie z 14 września 2025 r. (nadane 16 września 2025 r.) zostało wniesione z uchybieniem terminu. Jednocześnie DIAS stanął na stanowisku, że nie można przychylić się do wniosku Skarżącej o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia, bowiem nie jest w stanie ocenić, czy został zachowany 7-dniowy termin na złożenie takiego wniosku. Podniósł, że Strona nie wskazała kiedy ustała przeszkoda w złożeniu zażalenia. Tym samym DIAS uznał, że nie może przejść do badania przesłanki braku winy, przy czym jednocześnie - "na marginesie" - takiej oceny dokonał.

5.6.Ocena legalności zaskarżonego postanowienia, w zakresie zarówno uchybienia terminu do wniesienia zażalenia jak i w zakresie zasadności jego przywrócenia, sprowadza się w pierwszej kolejności do oceny, czy postanowienie DIAS z [...] lipca 2025 r. zostało skutecznie doręczone.

W ocenie Sądu, w przedmiotowej sprawie postanowienie NUS zostało prawidłowo doręczone Skarżącej.

Sama Strona zasadniczo nie kwestionuje skuteczności doręczenia jej postanowienia ani sposobu obliczenia terminu do wniesienia zażalenia, zaś zarzuty skargi koncentrują się wyłącznie wokół odmowy przywrócenia terminu i oceny wpływu stanu zdrowia Skarżącej na możliwość dokonania czynności procesowej.

Z akt administracyjnych wynika, że postanowienie DIAS z [...] lipca 2025 r. zostało skutecznie doręczone Skarżącej w dniu 4 sierpnia 2025 r. Natomiast Storna faktycznie wniosła zażalenie w dniu 16 września 2025 r. Skarżąca nie podnosi zarzutów dotyczących wadliwości doręczenia ani nie przedstawia okoliczności podważających skuteczność tej czynności. Materiał dowodowy zgromadzony w sprawie pozwala na jednoznaczne ustalenie daty doręczenia oraz daty wniesienia zażalenia. Zestawienie tych dat prowadzi do wniosku, że zażalenie zostało wniesione po upływie ustawowego terminu. Tym samym brak jest podstaw do podważenia rozstrzygnięcia organu w zakresie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia zażalenia.

W tej części skarga podlega oddaleniu na podstawie art. 151 P.p.s.a

1. 5.7. Odnosząc się do kwestii odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia, należy wskazać, że argumentacja DIAS w tym zakresie nie może się ostać.

Art. 162 § 2 O.p. stanowi, że podanie o przywrócenie terminu powinno zostać wniesione w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminowi.

Przepis ten określa materialnoprawną przesłankę przywrócenia terminu, nie ustanawia natomiast odrębnego wymogu formalnego polegającego na obowiązku wskazania przez stronę konkretnej daty ustania przeszkody.

Z przepisu nie wynika zatem, że samo niewskazanie przez stronę konkretnej daty kalendarzowej automatycznie prowadzi do przyjęcia, iż przesłanka z art. 162 § 2 O.p. nie została spełniona.

W ocenie Sądu, obowiązkiem organu było dokonanie oceny całokształtu okoliczności przedstawionych przez Stronę i wynikających z akt sprawy, a następnie ustalenie, czy przesłanka ta została spełniona. Organ wskazał w uzasadnieniu postanowienia, że nie jest w stanie stwierdzić, czy wniosek o przywrócenie terminu został wniesiony w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie właśnie tę okoliczność uznał za przesądzającą o odmowie przywrócenia terminu.

Oznacza to, że organ nie ustalił:

1. - kiedy ustała przyczyna uchybienia terminowi;
2. - czy przyczyna ta ustała przed wniesieniem wniosku;
3. - czy termin określony w art. 162 § 2 O.p. został zachowany.

Mimo braku takich ustaleń organ wyprowadził dla Strony negatywne skutki procesowe. Nie można zaakceptować sytuacji, w której organ odmawia przywrócenia terminu nie dlatego, że ustalił niespełnienie przesłanki ustawowej, lecz dlatego, że nie zdołał ustalić, czy przesłanka ta została spełniona.

Z akt sprawy wynika, że Skarżąca: powoływała się na problemy zdrowotne, w tym natury [...], przedłożyła dokumentację medyczną obejmującą okres biegu terminu do wniesienia zażalenia, wskazywała na wpływ stanu zdrowia na możliwość podejmowania czynności procesowych.

Skoro organ uznał moment ustania przeszkody za okoliczność mającą kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia, obowiązany był podjąć działania zmierzające do jej wyjaśnienia. Tymczasem organ poprzestał na stwierdzeniu, że Skarżąca we wniosku nie wskazała daty ustania przeszkody, nie podejmując czynności zmierzających do wyjaśnienia tej okoliczności. W szczególności z akt sprawy nie wynika, aby organ zwrócił się do Skarżącej o złożenie wyjaśnień dotyczących momentu odzyskania możliwości podejmowania czynności procesowych, mimo że sam uznał tę okoliczność za decydującą dla wyniku sprawy.

Zdaniem Sądu takie postępowanie narusza wynikający z art. 122 i art. 187 § 1 O.p. obowiązek wyczerpującego wyjaśnienia okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy.

Stwierdzić należy, że w realiach niniejszej sprawy organ nie ustalił, że termin określony w art. 162 § 2 O.p. został przekroczony. Organ stwierdził jedynie, że nie jest w stanie ocenić, czy został on zachowany. W takiej sytuacji odmowa przywrócenia terminu została oparta nie na ustaleniu niespełnienia ustawowej przesłanki, lecz na niewyjaśnieniu okoliczności mającej znaczenie dla rozstrzygnięcia. Zdaniem Sądu, czyni to rozstrzygnięcie przedwczesnym.

5.8. Zauważyć również należy, że organ wskazał, że wobec braku możliwości ustalenia zachowania terminu określonego w art. 162 § 2 O.p. nie może przejść do badania dalszej przesłanki przywrócenia terminu, tj. braku winy strony w uchybieniu terminowi.

Jednocześnie w dalszej części uzasadnienia szczegółowo analizował znaczenie przedłożonych zwolnień lekarskich, brak innych dokumentów medycznych, okoliczność wyrażenia zgody na doręczenia elektroniczne, treść zwolnień lekarskich wskazującą, że Skarżąca podczas przebywania na zwolnieniu lekarskim może chodzić. Rozważania te dotyczą bezpośrednio przesłanki braku winy w uchybieniu terminowi.

Uzasadnienie zawiera zatem wewnętrzną sprzeczność. Z jednej strony organ twierdzi bowiem, że ocena tej przesłanki jest niedopuszczalna wobec niespełnienia wcześniejszej przesłanki, tj. nieustalenia momentu ustania przyczyny uchybienia terminowi do wniesienia zażalenia, z drugiej zaś dokonuje jej merytorycznej analizy.

Taka konstrukcja uzasadnienia nie pozwala na jednoznaczne odtworzenie toku rozumowania organu i dodatkowo potwierdza, że rozstrzygnięcie zostało wydane przed wyjaśnieniem wszystkich okoliczności mających znaczenie dla sprawy.

Ciągłość zwolnień lekarskich obejmujących zarówno okres biegu terminu do wniesienia zażalenia, jak i data złożenia wniosku o przywrócenie terminu powoduje, że moment ustania przyczyny uchybienia terminowi nie wynikał w sposób oczywisty ze zgromadzonego materiału dowodowego. Okoliczność ta nie mogła jednak prowadzić do odmowy przywrócenia terminu wyłącznie z powodu braku możliwości jej ustalenia, lecz wymagała podjęcia przez organ działań zmierzających do wyjaśnienia tej kwestii.

Przebywanie na zwolnieniu lekarskim nie oznacza bowiem automatycznie utraty zdolności do prowadzenia swoich spraw, podobnie jak fakt podjęcia określonej czynności procesowej nie musi sam przez się świadczyć o pełnym ustaniu wcześniejszych ograniczeń zdrowotnych. Tym bardziej wymagało wyjaśnienia, kiedy – w ocenie samej Skarżącej – ustały okoliczności uniemożliwiające jej terminowe wniesienie zażalenia.

5.9. Niezależnie od powyższego Sąd daje pod rozwagę organu okoliczność, że w orzecznictwie wojewódzkich sądów administracyjnych, jak i Naczelnego Sądu Administracyjnego zauważono, że choroba [...] w postaci choroby [...] wpływa na percepcję i ocenę rzeczywistości, a także koncentrację i pamięć; charakteryzuje się okresowymi pogorszeniami [...] i taki skarżący nie ma realnego wpływu na przebieg swojej choroby; nie może jej zapobiec. Dlatego wykazana określonym zaświadczeniem taka właśnie choroba jest usprawiedliwioną podstawą przywrócenia terminu na wniesienie odwołania (por. wyrok z dnia 22 stycznia 2026 r., sygn. akt I OSK 1033/25, publ. SIP/LEX nr 4021747). Również w orzecznictwie Sądu Najwyższego zauważa się, że naturą chorób [...] jest utrata możliwości rozpoznania sytuacji oraz kierowania swoim postępowaniem, co wyłącza zawinienie w niedochowaniu terminu narzuconego przepisem prawa (por. wyrok SN z dnia 7 sierpnia 2002 r., sygn. akt I PKN 480/01, publ. OSNP 2004, Nr 8, poz. 138). W doktrynie dostrzega się, że skutki choroby [...], zwłaszcza związane ze sposobem działania leków aplikowanych takim osobom, powodują, że czas ich zwolnienia od pracy jest okresem, w którym nie mogą skutecznie podejmować czynności urzędowych i dochowywać terminów określonych przepisami prawa (por. R. Stankiewicz [w:], R. Hauser, M. Wierzbowski [red.], Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2023, s. 702).

W przypadku chorób [...] może się zdarzyć, że strona postępowania nie będzie obłożnie chora, będzie zdolna do samodzielnego poruszania się, jej organizm nie będzie wykazywać zaburzeń w sferze fizykalnej, lecz nie będzie ona mieć świadomości otaczającej jej rzeczywistości, ani nie będzie zdolna do prawidłowego myślenia i nadawania odpowiedniego znaczenia zdarzeniom odbywającym się z jej udziałem lub jej dotyczących. W związku z powyższym Sąd daje pod rozwagę organu, czy załączona do wniosku o przywrócenie terminu i zażalenia dokumentacja medyczna uprawdopodabnia, że w związku z zdiagnozowaną depresją oraz chorobą [...] mogło dojść do niezawinionego uchybienia terminowi.

1. 5.10. Podsumowując doręczenie postanowienia DIAS z [...] lipca 2025 r. było prawidłowe i skuteczne. Termin do wniesienia zażalenia upłynął zatem w dniu 11 sierpnia 2025 r. Natomiast Skarżąca wniosła odwołanie w dniu 16 września 2025 r. Tym samym uchybiła terminowi do dokonania tej czynności. W związku z powyższym DIAS zgodnie z prawem stwierdził, że zażalenie Skarżącej zostało złożone z uchybieniem ustawowego terminu do wniesienia zażalenia. Jednakże, w ocenie Sądu odmowa przywrócenia terminu zasadniczo ze względu na to, że Skarżąca nie wskazała daty ustania przeszkody, a organ nie podjął jakichkolwiek działań, aby tę okoliczność wyjaśnić jest niedopuszczalna i przedwczesna.

1. 5.11. Tym samym, w ocenie Sądu, DIAS nie dokonał w należyty sposób oceny okoliczności faktycznych sprawy w kontekście zaistnienia przesłanek "przywrócenia terminu".

Powyższe stanowi o naruszeniu art. 122 i art. 187 § 1 oraz art. 162 § 2 O.p.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ powinien: wyjaśnić okoliczności dotyczące momentu ustania przyczyny uchybienia terminowi, umożliwić Skarżącej przedstawienie wyjaśnień w tym zakresie, dokonać pełnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, a następnie ocenić wszystkie przesłanki określone w art. 162 § 1 i 2 O.p. w sposób spójny i jednoznaczny.

Dopiero po dokonaniu takich ustaleń możliwe będzie wydanie prawidłowego rozstrzygnięcia w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia.

1. 5.12. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135 P.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie w części odmawiającej przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia (pkt 1 sentencji), w pozostałym zakresie na podstawie art. 151 P.p.s.a. oddalił skargę (pkt 2 sentencji).

1. 5.13. Na wniosek Skarżącej Sąd zasądził na jej rzecz zwrot kosztów postępowania sądowego w wysokości obejmującej wpis w wysokości 100 zł.