Uzasadnienie
E. B., S. B. (dalej jako Skarżący lub strona), we wniosku złożonym na urzędowym formularzu PPF z 4 czerwca 2012 r., wnieśli o zwolnienie od kosztów sądowych poprzez zwolnienie od wpisu od skargi. W uzasadnieniu poinformowali, że zwolnienie winno być rozpatrywane łącznie ze wszystkimi sprawami, które są w tutejszym Sądzie, w tym o sygn. akt III SA/Wa 268/11). Skarżący wskazali, iż uiścili wiele wpisów od skarg, w tym dwa wpisy po 500 zł. Nadto strona toczy liczne spory przed organami podatkowymi odnośnie, a skargi w tych sprawach wpłyną do Sądu. Strona leczy się i nie może uzyskać dochodów z przyczyn niezależnych od siebie.
Ponadto leczenie wymaga dużych środków finansowych. Strona podała, że w jej gospodarstwie domowym znajduje się pięć osób, w tym trójka dzieci (ur. 1990, 1997, 2006 r.). E. B. uzyskuje, jako [...], kwotę około 3000,- zł brutto na miesiąc, S. B., pracując jako [...] na ¼ etatu, osiągając dochód w wysokości 350 zł.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012, poz. 270, powoływanej dalej jako "P.p.s.a."), stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmuje w myśl art. 245 § 3 P.p.s.a zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.
W odniesieniu do meritum sprawy Sąd zauważa, że zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. osoba fizyczna może domagać się przyznania pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z przepisu tego wynika, iż na takiej osobie ciąży obowiązek udowodnienia, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy (zob. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – komentarz, wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004, str. 319). Wykładnia systemowa prowadzi ponadto do wniosku, że osoba fizyczna powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli posiada jakiekolwiek środki majątkowe (zob. J.P. Tarno, Prawo..., str. 320). Stosownie do art. 199 P.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy, jako odstępstwo od tej zasady, stanowiące przerzucenie kosztów na ogół społeczeństwa, może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych, kiedy strona wykaże w sposób jednoznaczny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 P.p.s.a. Jak się podkreśla w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04, nie publ.) ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie skarżącej.
Na obecnym etapie postępowania jedynym kosztem sądowym w niniejszej sprawie, który Skarżący muszą ponieść, jest koszt wpisu od skargi kasacyjnej w wysokości 250 zł. Jednocześnie jednak należy mieć na uwadze, iż równolegle Skarżący zostali wezwani do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej w wysokości 1.000 zł w sprawie o sygn. akt III SA/Wa 1645/11. Łącznie zatem Skarżący będą zobowiązani uiścić 1.250 zł. W związku z powyższym oceniając zdolności płatnicze Skarżących należy brać pod generalną kwotę, którą obowiązani są uiścić.
Okoliczności przedstawione przez Skarżących we wniosku o przyznanie prawa pomocy, jak również wynikające z akt sądowych sprawy pozwalają uznać, że sytuacja Skarżących uzasadnia przyznanie im prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. zwolnienia od wpisu od skargi kasacyjnej.
Wskazać trzeba, że Skarżący dysponują łącznym dochodem w wysokości ok. 2600 zł miesięcznie netto, z którego pokrywają wydatki związane zarówno z codziennym utrzymaniem pięciu osób, jak też te przeznaczone na poratowanie zdrowia. Sąd wskazuje, że wysokość minimum socjalnego na 1 osobę, wynosi w 2011 r. ok. 984 zł, a w modelu gospodarstwa domowego prowadzonego przez stronę – 782,94 zł (http://www.ipiss.com.pl). Za minimum socjalne należy rozumieć wskaźnik określający koszty utrzymania gospodarstw domowych z uwzględnieniem dóbr służących do zaspokojenia potrzeb bytowo-konsumpcyjnych na takim poziomie, że składniki te wystarczają nie tylko dla podtrzymania życia (ten wskaźnik jest określany jako minimum egzystencji), lecz także dla posiadania i wychowania dzieci oraz dla utrzymania minimum więzi społecznych. W 2011 r. wartość minimum egzystencji oznaczono na kwotę ok. 501 zł (w gospodarstwie domowym takim jak skarżącego – 438,63 zł).
Wprawdzie w stosunku do skarżącego, który zadeklarował dysponowanie środkami w wysokości ok. 3.300 zł brutto nie można mówić o zakwalifikowaniu do grupy osób znajdujących się w "skrajnym ubóstwie", jednakże jego sytuacji majątkowej nie można uznać za umożliwiającą im zgromadzenie środków w pełnej wysokości na potrzeby postępowania sądowego, bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego dla podmiotów znajdujących się w jego gospodarstwie domowym. Z oświadczeń złożonych przez stronę wynika, iż łączny miesięczny dochód pięcioosobowej rodziny uniemożliwia pełne pokrycie kosztów sądowych wymagalnych we wniesionych sprawach.
W ocenie Sądu, Skarżący nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
W związku z powyższym, w ocenie Sądu, poniesienie przez Skarżących wydatku rzędu 1.250 zł (wpis od skarg kasacyjnych w obydwu wskazanych sprawach) będzie stanowiło uszczerbek w utrzymaniu koniecznym. Zasadnym było zatem przyznanie Skarżącym prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego od skargi kasacyjnej.
Sąd, mając na uwadze powyższe oraz treść art. 243 § 1 w związku z art. 245 § 3 w związku z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., orzekł, jak w sentencji.